Τίθεται σε ισχύ η Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων

Σαν σήμερα 5 Μαρτίου 1970 τέθηκε σε ισχύ μία από τις σημαντικότερες διεθνείς συμφωνίες για την παγκόσμια ασφάλεια: η Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT). Στόχος της ήταν να περιορίσει την εξάπλωση των πυρηνικών όπλων και να δημιουργήσει ένα διεθνές πλαίσιο ελέγχου και συνεργασίας γύρω από την πυρηνική τεχνολογία. Σήμερα, περισσότερα από 189 κράτη έχουν προσχωρήσει στη συμφωνία, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα του διεθνούς καθεστώτος πυρηνικής ασφάλειας.

Η συνθήκη αναγνωρίζει ως πυρηνικές δυνάμεις πέντε χώρες: τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Κίνα. Τα κράτη αυτά είναι επίσης τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Αν και η αρχική συμφωνία προέβλεπε διάρκεια 25 ετών, αργότερα αποφασίστηκε να επεκταθεί επ’ αόριστον, χωρίς ημερομηνία λήξης.

Η υπογραφή της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων το 1968, που αποτέλεσε τη βάση για την έναρξη ισχύος της το 1970.

Οι τρεις βασικοί πυλώνες της συνθήκης

Η Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων στηρίζεται σε τρεις βασικές αρχές που καθορίζουν το πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ των κρατών:

• τη μη διάδοση πυρηνικών όπλων,

• τον πυρηνικό αφοπλισμό,

• και την ειρηνική αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας.

Οι τρεις αυτοί πυλώνες αποτελούν τον πυρήνα της διεθνούς προσπάθειας να περιοριστεί η εξάπλωση των πυρηνικών όπλων, χωρίς να παρεμποδίζεται η επιστημονική και ενεργειακή αξιοποίηση της πυρηνικής τεχνολογίας.

Η υπογραφή της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων το 1968, που αποτέλεσε τη βάση για την έναρξη ισχύος της το 1970.

Ο πρώτος πυλώνας: Μη διάδοση πυρηνικών όπλων

Σύμφωνα με τη συνθήκη, τα πέντε αναγνωρισμένα πυρηνικά κράτη δεσμεύονται να μην μεταβιβάζουν πυρηνικά όπλα ή άλλες πυρηνικές εκρηκτικές συσκευές και να μην βοηθούν άλλα κράτη να τα αποκτήσουν ή να τα κατασκευάσουν.

Αντίστοιχα, τα κράτη που δεν διαθέτουν πυρηνικά όπλα και έχουν υπογράψει τη συμφωνία δεσμεύονται να μην αναπτύξουν, αποκτήσουν ή αποδεχθούν τέτοια όπλα, ούτε να ζητήσουν βοήθεια για την κατασκευή τους.

Ο δεύτερος πυλώνας: Πυρηνικός αφοπλισμός

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συνθήκης βρίσκεται στο Άρθρο VI, το οποίο καλεί όλα τα κράτη που συμμετέχουν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με καλή πίστη για την επίτευξη πυρηνικού αφοπλισμού και γενικότερα για τη μείωση των εξοπλισμών.

Παρά το γεγονός ότι η διάταξη αυτή θεωρείται σχετικά γενική, η διεθνής κοινότητα την αντιμετωπίζει ως δέσμευση για τη σταδιακή εξάλειψη των πυρηνικών όπλων. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έχει επίσης επισημάνει ότι τα κράτη έχουν υποχρέωση να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις και να καταλήξουν σε πυρηνικό αφοπλισμό υπό διεθνή έλεγχο.

Επιθεωρητές διεθνών οργανισμών πραγματοποιούν ελέγχους σε πυρηνικές εγκαταστάσεις για να διασφαλίσουν ότι η χρήση της πυρηνικής ενέργειας παραμένει ειρηνική.

Ο τρίτος πυλώνας: Ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας

Παράλληλα με τους περιορισμούς στην ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, η συνθήκη επιτρέπει στα κράτη να αξιοποιούν την πυρηνική τεχνολογία για ειρηνικούς σκοπούς, όπως η παραγωγή ενέργειας, η επιστημονική έρευνα και η ιατρική.

Ωστόσο, τα κράτη που συμμετέχουν οφείλουν να αποδεικνύουν ότι τα πυρηνικά τους προγράμματα δεν συνδέονται με στρατιωτική χρήση ή με την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων, κάτι που ελέγχεται μέσω διεθνών μηχανισμών επιτήρησης.