Κοινός λογαριασμός, γονική και μετοχές: Πότε φορολογούνται οι συγγενείς, τι να προσέξουν οι οικογένειες
Στο μικροσκόπιο της Εφορίας μπαίνουν όλο και πιο συχνά οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, οι γονικές παροχές, οι δωρεές αλλά και οι κινήσεις μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών.
Μια μεταφορά από γονέα σε παιδί, μια ανάληψη από κοινό λογαριασμό ή ένα μεγάλο ποσό που περνάει από χέρι σε χέρι μπορεί να θεωρηθεί από την ΑΑΔΕ άτυπη δωρεά, αν δεν υπάρχουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Το βασικό ερώτημα που εξετάζουν οι φορολογικές αρχές δεν είναι μόνο ποιος φαίνεται ως δικαιούχος στον λογαριασμό, αλλά ποιος έβαλε τα χρήματα, ποιος τα σήκωσε, ποιος τα χρησιμοποίησε και ποιος τελικά ωφελήθηκε.
Η παγίδα με τους κοινούς λογαριασμούς
Πολλές οικογένειες χρησιμοποιούν κοινούς λογαριασμούς για πρακτικούς λόγους. Γονείς βάζουν συνδικαιούχους τα παιδιά τους, ηλικιωμένοι προσθέτουν συγγενείς για να τους βοηθούν στις συναλλαγές, ενώ ζευγάρια διαχειρίζονται από κοινού τα οικονομικά τους.
Όμως, το ότι κάποιος είναι συνδικαιούχος δεν σημαίνει ότι μπορεί αυτόματα να θεωρήσει δικά του όλα τα χρήματα που υπάρχουν στον λογαριασμό.
Αν, για παράδειγμα, ένας πατέρας έχει καταθέσει 80.000 ευρώ σε κοινό λογαριασμό με το παιδί του και το παιδί μεταφέρει τα χρήματα στον προσωπικό του λογαριασμό, η Εφορία μπορεί να ζητήσει εξηγήσεις. Αν δεν αποδειχθεί ότι το παιδί είχε συμβάλει στη δημιουργία αυτού του ποσού, η κίνηση μπορεί να χαρακτηριστεί γονική παροχή.
Πότε δεν πληρώνετε φόρο για γονική παροχή
Για γονικές παροχές και δωρεές χρημάτων προς συγγενείς πρώτης κατηγορίας ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια.
Για να ισχύσει, όμως, το αφορολόγητο, πρέπει η μεταφορά να γίνει μέσω τράπεζας και να υποβληθεί η σχετική δήλωση στην πλατφόρμα myPROPERTY. Με απλά λόγια, τα χρήματα πρέπει να φαίνονται, να δικαιολογούνται και να έχουν δηλωθεί σωστά.
Παράδειγμα: Πατέρας δίνει 50.000 ευρώ στο παιδί του
Αν ένας πατέρας μεταφέρει 50.000 ευρώ από τον λογαριασμό του στον λογαριασμό του παιδιού του για αγορά σπιτιού και γίνει κανονικά δήλωση γονικής παροχής, τότε δεν προκύπτει φόρος, καθώς το ποσό καλύπτεται από το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Αν όμως τα χρήματα δοθούν σε μετρητά, χωρίς τραπεζική μεταφορά και χωρίς δήλωση, τότε η Εφορία μπορεί να τα φορολογήσει.
Μετρητά στο χέρι
Μεγάλη προσοχή χρειάζεται στις δωρεές και γονικές παροχές με μετρητά. Αν τα χρήματα δοθούν «στο χέρι», δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Σε αυτή την περίπτωση, ακόμη κι αν τα χρήματα δίνονται από γονέα σε παιδί, μπορεί να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για παράδειγμα, αν μια μητέρα δώσει στο παιδί της 20.000 ευρώ σε μετρητά, υπάρχει κίνδυνος να υπολογιστεί φόρος 2.000 ευρώ.
Οι διαδοχικές μεταφορές που χτυπούν καμπανάκι
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και όταν τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά από συγγενή σε συγγενή.
Αν, για παράδειγμα, ένας πατέρας δώσει 100.000 ευρώ στον γιο του και λίγες ημέρες μετά ο γιος τα μεταφέρει στη σύζυγό του, η Εφορία μπορεί να εξετάσει ποιος ήταν ο πραγματικός τελικός αποδέκτης των χρημάτων.
Αν κριθεί ότι οι ενδιάμεσες κινήσεις έγιναν μόνο για να αποφευχθεί ο φόρος ή για να αξιοποιηθεί καταχρηστικά το αφορολόγητο, τότε η υπόθεση μπορεί να οδηγήσει σε έλεγχο.
Τι ισχύει για χαρτοφυλάκια, μετοχές και επενδυτικούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις μεταβιβάσεις χαρτοφυλακίων μεταξύ συγγενών. Μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ή άλλα επενδυτικά προϊόντα δεν αντιμετωπίζονται όπως μια απλή μικρή μεταφορά χρημάτων για καθημερινές ανάγκες.
Αν ένας γονέας μεταβιβάσει στο παιδί του ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο, η κίνηση αυτή μπορεί να θεωρηθεί γονική παροχή ή δωρεά και θα πρέπει να δηλωθεί σωστά. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η αξία του χαρτοφυλακίου τη στιγμή της μεταβίβασης και η συγγενική σχέση ανάμεσα σε αυτόν που δίνει και σε αυτόν που λαμβάνει.
Για παράδειγμα, αν ένας πατέρας μεταβιβάσει στο παιδί του μετοχές αξίας 100.000 ευρώ, η μεταβίβαση πρέπει να εμφανιστεί ως γονική παροχή. Αν πληρούνται οι προϋποθέσεις και το παιδί ανήκει στην Α΄ κατηγορία συγγένειας, το ποσό μπορεί να καλυφθεί από το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ.
Διαφορετική είναι η περίπτωση κατά την οποία ο γονέας πουλά πρώτα τις μετοχές και στη συνέχεια μεταφέρει τα χρήματα στο παιδί του. Τότε η Εφορία εξετάζει τη διαδρομή του χρήματος, αν έγινε μέσω τράπεζας, αν υποβλήθηκε δήλωση γονικής παροχής και αν το ποσό δικαιολογείται από τα στοιχεία του δωρητή.
Προσοχή χρειάζεται και στους κοινούς επενδυτικούς λογαριασμούς. Το γεγονός ότι ένα παιδί εμφανίζεται ως συνδικαιούχος σε χαρτοφυλάκιο ή επενδυτικό λογαριασμό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι του ανήκουν και τα χρήματα ή οι τίτλοι. Αν δεν προκύπτει ότι συμμετείχε στην απόκτησή τους, η μεταφορά ή η ρευστοποίηση μπορεί να θεωρηθεί δωρεά.
Παράδειγμα: Πατέρας έχει χαρτοφυλάκιο 150.000 ευρώ και προσθέτει το παιδί του ως συνδικαιούχο. Αν αργότερα το παιδί ρευστοποιήσει τις μετοχές και μεταφέρει τα χρήματα στον προσωπικό του λογαριασμό, η ΑΑΔΕ μπορεί να ζητήσει εξηγήσεις για το ποιος ήταν ο πραγματικός ιδιοκτήτης των τίτλων και αν υπήρξε άτυπη γονική παροχή.
Γι’ αυτό, όσοι θέλουν να μεταβιβάσουν χαρτοφυλάκιο σε συγγενή πρέπει να κρατούν καθαρή εικόνα: ποιος αγόρασε τους τίτλους, από ποια χρήματα, πότε έγινε η μεταβίβαση, ποια ήταν η αξία τους και αν υποβλήθηκε η απαραίτητη δήλωση. Σε διαφορετική περίπτωση, μια οικογενειακή μεταβίβαση μπορεί να καταλήξει σε φορολογικό έλεγχο.
Τι ισχύει για μικρά ποσά μέσω IRIS
Δεν θεωρείται δωρεά κάθε μικρή μεταφορά χρημάτων. Μικρά ποσά που στέλνονται μέσω IRIS για καθημερινές ανάγκες, έξοδα παιδιών, φοιτητών ή προστατευόμενων μελών δεν αντιμετωπίζονται συνήθως ως μεταβίβαση περιουσίας.
Άλλο είναι να στέλνει ένας γονιός 100 ή 200 ευρώ στο παιδί του για έξοδα διαβίωσης και άλλο να μεταφέρει δεκάδες χιλιάδες ευρώ για αγορά ακινήτου ή επένδυση.
Το ύψος του ποσού, η συχνότητα των κινήσεων και ο σκοπός της μεταφοράς παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Τι κοιτάζει η ΑΑΔΕ σε έναν έλεγχο
Σε περίπτωση ελέγχου, η Εφορία εξετάζει τη διαδρομή του χρήματος. Δηλαδή από πού ξεκίνησε το ποσό, ποιος το κατέθεσε, αν δικαιολογείται από τα εισοδήματά του, ποιος το πήρε και ποιος τελικά το αξιοποίησε. Εξετάζεται επίσης αν έχει γίνει δήλωση στο myPROPERTY, αν η συναλλαγή επιβεβαιώνεται από την τράπεζα και αν υπάρχουν τα απαραίτητα παραστατικά.
Αν η εικόνα δεν είναι καθαρή, ο φορολογούμενος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με φόρο και πρόστιμα.
Τι γίνεται με τον κοινό λογαριασμό αν πεθάνει ένας συνδικαιούχος
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελούν οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί όταν πεθάνει ένας από τους συνδικαιούχους. Εδώ τα πράγματα δεν λειτουργούν πάντα όπως σε μια απλή κληρονομιά.
Αν στον κοινό λογαριασμό υπάρχει ο συνηθισμένος όρος ότι, σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, το υπόλοιπο περνά αυτοδικαίως στους υπόλοιπους επιζώντες συνδικαιούχους, τότε τα χρήματα δεν μπαίνουν στην κληρονομιά του θανόντος.
Με απλά λόγια, αν ένας γονέας έχει κοινό λογαριασμό με το παιδί του και ο γονέας πεθάνει, το παιδί μπορεί να παραμείνει δικαιούχος των χρημάτων χωρίς αυτά να θεωρηθούν κληρονομιαία περιουσία, εφόσον υπάρχει ο συγκεκριμένος όρος στον λογαριασμό.
Παράδειγμα: Κοινός λογαριασμός γονέα και παιδιού
Πατέρας και κόρη έχουν κοινό τραπεζικό λογαριασμό με υπόλοιπο 60.000 ευρώ. Αν ο πατέρας πεθάνει και στη σύμβαση του λογαριασμού προβλέπεται ότι τα χρήματα περνούν στους επιζώντες συνδικαιούχους, τότε η κόρη μπορεί να διατηρήσει το ποσό χωρίς αυτό να φορολογηθεί ως κληρονομιά.
Αυτό σημαίνει ότι οι υπόλοιποι κληρονόμοι δεν αποκτούν αυτόματα δικαίωμα πάνω στα χρήματα του συγκεκριμένου κοινού λογαριασμού, εφόσον ενεργοποιείται ο όρος υπέρ των επιζώντων συνδικαιούχων.
Προσοχή στον όρο του λογαριασμού
Το κρίσιμο σημείο είναι να υπάρχει στη σύμβαση του λογαριασμού ο όρος ότι, σε περίπτωση θανάτου, το υπόλοιπο περιέρχεται στους επιζώντες συνδικαιούχους. Αν δεν υπάρχει τέτοιος όρος, τότε η υπόθεση μπορεί να εξεταστεί διαφορετικά και τα χρήματα ενδέχεται να αντιμετωπιστούν ως μέρος της κληρονομιάς.
Γι’ αυτό, όσοι έχουν κοινούς λογαριασμούς καλό είναι να γνωρίζουν τι ακριβώς προβλέπει η σύμβαση με την τράπεζα.
Άλλο ο θάνατος, άλλο η μεταφορά πριν από τον θάνατο
Μεγάλη διαφορά υπάρχει ανάμεσα στο τι συμβαίνει μετά τον θάνατο και στο τι γίνεται όσο ζουν όλοι οι συνδικαιούχοι.
Αν πριν από τον θάνατο ο γονέας μεταφέρει μεγάλα ποσά στο παιδί ή το παιδί παίρνει χρήματα από τον κοινό λογαριασμό και τα βάζει σε προσωπικό του λογαριασμό, η Εφορία μπορεί να ελέγξει αν πρόκειται για γονική παροχή ή δωρεά.
Αντίθετα, όταν ο ένας συνδικαιούχος πεθάνει και υπάρχει ο όρος αυτοδίκαιης μεταβίβασης, τότε τα χρήματα περνούν στους επιζώντες συνδικαιούχους χωρίς να αντιμετωπίζονται ως κληρονομιά.
Τι ισχύει για κοινά χαρτοφυλάκια
Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται και στα κοινά χαρτοφυλάκια ή σε επενδυτικά προϊόντα. Αν υπάρχει κοινή επενδυτική μερίδα ή κοινός επενδυτικός λογαριασμός και προβλέπεται ότι σε περίπτωση θανάτου το χαρτοφυλάκιο περνά στους επιζώντες συνδικαιούχους, τότε μπορεί να ισχύσει αντίστοιχη αντιμετώπιση.
Το βασικό είναι να φαίνεται καθαρά τι προβλέπει η σύμβαση με την τράπεζα ή την επενδυτική εταιρεία.
Τι πρέπει να προσέξουν οι οικογένειες
Όσοι έχουν κοινούς λογαριασμούς με γονείς, παιδιά ή συζύγους πρέπει να ελέγξουν αν υπάρχει ο όρος υπέρ των επιζώντων συνδικαιούχων.
Επίσης, πρέπει να ξεχωρίζουν τις κινήσεις που γίνονται όσο όλοι είναι εν ζωή από την περίπτωση θανάτου. Μια μεγάλη μεταφορά χρημάτων πριν από τον θάνατο μπορεί να ελεγχθεί ως δωρεά ή γονική παροχή. Το υπόλοιπο, όμως, που μένει στον κοινό λογαριασμό και περνά στους επιζώντες μετά τον θάνατο, αντιμετωπίζεται διαφορετικά, εφόσον υπάρχει η σχετική πρόβλεψη στη σύμβαση.
| Περίπτωση | Τι κοιτάζει η Εφορία | Τι μπορεί να γίνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| Γονέας μεταφέρει χρήματα σε παιδί μέσω τράπεζας | Αν υπάρχει τραπεζική διαδρομή και δήλωση γονικής παροχής | Καλύπτεται από το αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, αν τηρηθούν οι προϋποθέσεις | Πατέρας στέλνει 50.000 ευρώ στην κόρη για αγορά σπιτιού και κάνει δήλωση στο myPROPERTY |
| Χρήματα «στο χέρι» | Αν η μεταφορά έγινε εκτός τραπεζικού συστήματος | Μπορεί να φορολογηθεί από το πρώτο ευρώ | Μητέρα δίνει 20.000 ευρώ σε μετρητά στο παιδί της |
| Κοινός λογαριασμός γονέα – παιδιού | Ποιος έβαλε πραγματικά τα χρήματα | Αν το παιδί πάρει χρήματα που δεν είναι δικά του, μπορεί να θεωρηθεί γονική παροχή | Πατέρας έχει 100.000 ευρώ σε κοινό λογαριασμό και το παιδί τα μεταφέρει σε προσωπικό του λογαριασμό |
| Κοινό χαρτοφυλάκιο | Ποιος χρηματοδότησε την επένδυση | Αν το παιδί δεν έχει βάλει δικά του χρήματα, η μεταβίβαση μπορεί να θεωρηθεί γονική παροχή | Γονέας αγοράζει μετοχές με δικά του χρήματα και αργότερα τις περνά στο παιδί |
| Ρευστοποίηση επενδύσεων από γονέα | Πού καταλήγουν τα χρήματα μετά τη ρευστοποίηση | Αν μείνουν στον κοινό λογαριασμό δεν υπάρχει αυτομάτως παροχή· αν τα πάρει το παιδί, μπορεί να ελεγχθεί | Ο πατέρας πουλά αμοιβαία κεφάλαια και το παιδί μεταφέρει το ποσό στον δικό του λογαριασμό |
| Διαδοχικές μεταφορές μεταξύ συγγενών | Αν υπάρχει πραγματικός λόγος ή τεχνητή διαδρομή του χρήματος | Μπορεί να θεωρηθεί προσπάθεια αποφυγής φόρου | Πατέρας δίνει 100.000 ευρώ στον γιο και ο γιος τα στέλνει αμέσως στη σύζυγό του |
| Μικρά ποσά μέσω IRIS | Ύψος ποσού, συχνότητα και σκοπός | Συνήθως δεν αντιμετωπίζονται όπως μεγάλες δωρεές, αν αφορούν καθημερινές ανάγκες | Γονέας στέλνει 100-200 ευρώ σε φοιτητή για έξοδα |
| Θάνατος συνδικαιούχου κοινού λογαριασμού | Αν υπάρχει όρος υπέρ των επιζώντων | Το υπόλοιπο μπορεί να περάσει στους επιζώντες χωρίς φόρο κληρονομιάς | Πατέρας και κόρη έχουν κοινό λογαριασμό και μετά τον θάνατο του πατέρα το ποσό μένει στην κόρη |
| Θάνατος σε κοινό επενδυτικό λογαριασμό | Αν η σύμβαση προβλέπει αυτοδίκαιη μεταβίβαση στους επιζώντες | Μπορεί να μην αντιμετωπιστεί ως κληρονομιά | Κοινό χαρτοφυλάκιο με ρήτρα ότι περνά στον επιζώντα συνδικαιούχο |
| Δεν υπάρχει ξεκάθαρη ρήτρα ή τεκμηρίωση | Αν αποδεικνύεται ποιος είναι ο πραγματικός δικαιούχος | Μπορεί να ζητηθούν εξηγήσεις και δικαιολογητικά | Κοινός λογαριασμός χωρίς σαφή προέλευση χρημάτων και χωρίς συμβατικό όρο |
Ποιοι πρέπει να προσέξουν περισσότερο
Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν όσοι μεταφέρουν μεγάλα ποσά χωρίς δήλωση, όσοι δίνουν χρήματα σε μετρητά, όσοι χρησιμοποιούν κοινούς λογαριασμούς χωρίς να μπορούν να αποδείξουν την προέλευση των χρημάτων και όσοι κάνουν συνεχόμενες μεταφορές μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Το μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι σαφές: ακόμη και όταν τα χρήματα μεταφέρονται μέσα στην οικογένεια, πρέπει να υπάρχει σωστή διαδικασία, τραπεζική διαδρομή και πλήρης τεκμηρίωση.
- Μόλις τώρα Θλίψη για τον θάνατο του δημοσιογράφου Γιάννη Αμανατίδη
- 4 λεπτά πριν Έρχονται νέες συλλογικές συμβάσεις: Ποιοι εργαζόμενοι θα δουν αυξήσεις
- 12 λεπτά πριν Κρήτη: Προφυλακιστέος 17χρονος για εκβιασμούς ανήλικων κοριτσιών μέσω διαδικτύου
