Γιατί ο Τραμπ προωθεί την «φινλανδοποίηση» της Ουκρανίας

Η έννοια της «φινλανδοποίησης» παραπέμπει στην πορεία που ακολούθησε η Φινλανδία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τότε, η χώρα κατόρθωσε να διατηρήσει την ανεξαρτησία και τη δημοκρατία της, με οικονομία προσανατολισμένη στη Δύση, αλλά αναγκάστηκε να ευθυγραμμίζει σε μεγάλο βαθμό την εξωτερική της πολιτική με τη Σοβιετική Ένωση και να χάσει εδάφη, ώστε να αποφύγει την πλήρη απώλεια της κυριαρχίας της.

Δεν αμφισβητούσε δημοσίως τη Μόσχα, ούτε συμμετείχε σε στρατιωτικές συμμαχίες εναντίον της. Αυτός ο «τρίτος δρόμος» εξασφάλισε μεν εθνική συνέχεια, όμως περιόρισε την ελευθερία κινήσεων της χώρας.

Σήμερα, η διεθνής συζήτηση επαναφέρει το ζήτημα με αφορμή την Ουκρανία. Ο Ντόναλντ Τραμπ προωθεί την ιδέα μιας «φινλανδοποίησης» της Ουκρανίας, δηλαδή της ουδετεροποίησής της, ως λύση για τον τερματισμό του πολέμου.

Στόχος του είναι να αποφευχθεί η ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ, καθησυχάζοντας τη Ρωσία, ενώ παράλληλα να διασφαλιστεί ότι η Ουκρανία θα διατηρήσει την ανεξαρτησία και τους θεσμούς της.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει μια γρήγορη συμφωνία, περιορισμένη αμερικανική εμπλοκή και μια ρεαλιστική διπλωματική ισορροπία, αν και η προοπτική αυτή παραμένει αμφιλεγόμενη.

Τα οφέλη ενός τέτοιου σεναρίου παρουσιάζονται δελεαστικά: τερματισμός του πολέμου με συμβιβασμό, διατήρηση της κρατικής υπόστασης χωρίς πλήρη ενσωμάτωση σε άλλη δύναμη, καθώς και οικονομική ανάπτυξη με ανοιχτές σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με τη Ρωσία.

Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι εξίσου σοβαροί. Η Ουκρανία θα μπορούσε να βρεθεί σε διαρκή εξάρτηση από τις ρωσικές επιθυμίες, με περιορισμένη κυριαρχία σε κρίσιμα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ενώ η κοινωνία της –που έχει εκφράσει έντονα τη βούληση για πλήρη ένταξη σε ΕΕ και ΝΑΤΟ– ενδέχεται να απορρίψει μια τέτοια λύση.

Το ζήτημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το αίνιγμα της μεταπολεμικής ασφάλειας. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε πως «δεν θα σταλούν Αμερικανοί στρατιώτες στο ουκρανικό έδαφος», αν και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για αεροπορική υποστήριξη, κάτι που θεωρείται κρίσιμο από τους Ευρωπαίους.

Την ίδια ώρα, η Βρετανία ανακοίνωσε προθυμία να συμβάλει στην προστασία των ουκρανικών ουρανών και λιμανιών, αποφεύγοντας όμως –όπως τόνισε Βρετανός αξιωματούχος– «την παρουσία σε σημεία με άμεσο κίνδυνο μάχης». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «η Ουάσιγκτον έχει τον τελευταίο λόγο, τίποτα δεν κινείται χωρίς το πράσινο φως του Τραμπ».

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν πιο σκληρή στάση απέναντι στη Μόσχα, ενώ το Κρεμλίνο προειδοποιεί πως η παρουσία νατοϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία αποτελεί «κόκκινη γραμμή». Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δηλώνει κατηγορηματικά ότι «η ισχυρή ουκρανική άμυνα δεν μπορεί να τεθεί υπό περιορισμό», απορρίπτοντας κάθε συμφωνία που θα αποδυνάμωνε τον στρατό της χώρας του.

Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στις θέσεις του Κιέβου και στις ρωσικές απαιτήσεις για παραχωρήσεις εδαφών παραμένει χαώδης.

Το συμπέρασμα είναι πως η ιδέα της «φινλανδοποίησης» της Ουκρανίας παραμένει μια θεωρητική επιλογή που δύσκολα θα βρει πρακτική εφαρμογή.

Η φινλανδική εμπειρία του Ψυχρού Πολέμου προέκυψε μέσα από μια εύθραυστη ισορροπία· αντίθετα, η Ουκρανία έχει ήδη υποστεί στρατιωτική εισβολή και άμεση αμφισβήτηση της εθνικής της ταυτότητας και κυριαρχίας.

Επομένως, ενώ για τη Φινλανδία η φινλανδοποίηση υπήρξε τρόπος επιβίωσης, για την Ουκρανία μοιάζει με πολύ πιο περίπλοκη και αμφιλεγόμενη προοπτική, που θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την ειρήνη ή τη συνέχιση της μεγαλύτερης σύγκρουσης που γνώρισε η Ευρώπη εδώ και οκτώ δεκαετίες.

Περισσότερα:

Σοκ: Έβαλαν ηλεκτρικό σκούτερ σε καρουσέλ και παιδί εκτοξεύθηκε στον αέρα

Βρετανία: Τρεις νεκροί από συντριβή στρατιωτικού ελικοπτέρου

Μαζική επίθεση στην Αγία Πετρούπολη – Στόχαστρο το οικονομικό φόρουμ της Ρωσίας