Υπογραφή της Σύμβασης Ανταλλαγής Πληθυσμών

Η Συνθήκη της Λωζάννης, που υπογράφηκε στις 24 Ιουλίου 1923, έθεσε οριστικό τέλος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για την περιοχή, επικύρωσε τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και καθόρισε τα σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας. Παράλληλα, ρύθμισε κρίσιμα ζητήματα που αφορούσαν την ευρύτερη περιοχή της πρώην οθωμανικής κυριαρχίας.

Κομβικό τμήμα της Συνθήκης αποτέλεσε η «Σύμβαση περί Ανταλλαγής των Ελληνικών και Τουρκικών Πληθυσμών», η οποία υπογράφηκε στις 30 Ιανουαρίου 1923. Με αυτήν επιβλήθηκε για πρώτη φορά σε διεθνές επίπεδο η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών, επικυρώνοντας την πραγματικότητα που είχε διαμορφωθεί μετά την ήττα του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και την εκδίωξη των ελληνορθόδοξων πληθυσμών από το κεμαλικό καθεστώς.

Η συμφωνία προέβλεπε την αποχώρηση των μουσουλμανικών πληθυσμών από την Ελλάδα, με εξαίρεση τη Δυτική Θράκη, και εξυπηρέτησε την ανάγκη εγκατάστασης των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων που κατέφθασαν στη χώρα. Ουσιαστικά, η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε ότι η έξοδος των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο ήταν μη αναστρέψιμη.

Η Συνθήκη της Λωζάννης σηματοδότησε για την Ελλάδα το τέλος μιας ιστορικής εποχής και την αρχή ενός τεράστιου εγχειρήματος: την αποκατάσταση και ενσωμάτωση περίπου 1,5 εκατομμυρίου προσφύγων. Το έργο αυτό, με τη συνδρομή διεθνών οργανισμών, αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της χώρας σε περίοδο ειρήνης.