Ο σεισμός που άφησε 15.000 άστεγους και ισοπέδωσε την Κόρινθο

Σαν σήμερα 22 Απριλίου 1928, η Ελλάδα θυμάται μία από τις πιο καταστροφικές φυσικές καταστροφές του Μεσοπολέμου.

Οι ισχυρές δονήσεις που σκόρπισαν τον τρόμο

Ο εγκέλαδος «χτύπησε» την Κόρινθο το βράδυ της προηγούμενης ημέρας. Η πρώτη ισχυρή δόνηση σημειώθηκε στις 21:00, ενώ ο κύριος σεισμός εκδηλώθηκε λίγο μετά τις 22:10. Με εστιακό βάθος μόλις 5 χιλιομέτρων και μέγεθος 6,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, η δόνηση έγινε αισθητή με ιδιαίτερη ένταση.

Όπως καταγράφεται στο σχετικό δημοσίευμα, ο σεισμός συνοδεύτηκε «υπό ισχυράς βοής», προκαλώντας πανικό. Σύμφωνα με τον Δ. Αιγηνίτη, η δόνηση έγινε αισθητή σχεδόν σε ολόκληρη την Πελοπόννησο, σε μεγάλο μέρος της Εύβοιας και της Στερεάς Ελλάδας, στα νησιά του Σαρωνικού, στις Κυκλάδες, αλλά ακόμη και στον Βόλο, την Πρέβεζα και την Κρήτη.

Ερείπια στην Κόρινθο μετά τον ισχυρό σεισμό του Απριλίου 1928 που ισοπέδωσε μεγάλο μέρος της πόλης. (Πηγή: ιστορικά αρχεία)

Πανικός στην Αθήνα και σκηνές φόβου

Οι δονήσεις προκάλεσαν έντονη ανησυχία και στην Αθήνα. Η «Καθημερινή» σημείωνε ότι ήταν «ερχόμεναι μετά τα αγγέλματα των καταστρεπτικών σεισμών της Σμύρνης, της Βουλγαρίας και της Μακεδονίας», γεγονός που ενίσχυσε τον φόβο των πολιτών.

Η περιγραφή είναι χαρακτηριστική: «η γη ολόκληρος εσείετο και η ανησυχία του κόσμου μετεβλήθη εις πραγματικήν αγωνίαν, εις πανικόν». Σε δρόμους όπως η Αιόλου, γυναίκες κατέφυγαν έξω από τον Ιερό Ναό της Χρυσοσπηλαιώτισσας και «εσταυροκοπούντο», ενώ σε θέατρα και κινηματογράφους καταγράφηκαν σκηνές μικροπανικού.

Δεν έλειψαν και περιστατικά εκμετάλλευσης της αναστάτωσης, καθώς κάποιοι εγκατέλειψαν χώρους διασκέδασης «αφίνοντες τον λογαριασμόν απλήρωτον».

Η εφημερίδα «Καθημερινή» στο πρωτοσέλιδό της, στις 23 Απριλίου 1928, έγραφε χαρακτηριστικά: «Τραγικαί καταστροφαί εις την Πελοπόννησον εκ των χθεσινών μεγάλων σεισμών», αποτυπώνοντας το μέγεθος της συμφοράς που είχε πλήξει την Κόρινθο και τις γύρω περιοχές.

Η εγγύτητα του σεισμού και ο κίνδυνος

Ο διευθυντής του σεισμογραφικού τμήματος του Αστεροσκοπείου Αθηνών επεσήμανε ότι «το εξαιρετικόν των σεισμικών δονήσεων τούτων είνε ότι το επίκεντρό των ευρίσκεται πολύ πλησίον των Αθηνών, μόλις απέχον περί τα 75 χιλιόμετρα και από της απόψεως αυτής, είνε επικίνδυνον».

Υπενθύμιζε επίσης ότι ο προηγούμενος ισχυρός σεισμός που είχε επηρεάσει την πρωτεύουσα ήταν εκείνος του 1914, «με επίκεντρον τας Θήβας απεχούσας 45 μόνον χιλιόμετρα μακράν των Αθηνών».

Η Κόρινθος σε ερείπια

Οι καταστροφές υπήρξαν τεράστιες και δυσανάλογες του μεγέθους του σεισμού, γεγονός που αποδόθηκε στην κακή ποιότητα των κατασκευών. Η «Καθημερινή» της 24ης Απριλίου ανέφερε ότι οι σεισμοπαθείς έφτασαν τις 15.000.

Η εικόνα της πόλης περιγράφεται με δραματικό τρόπο:
«Η Κόρινθος, η άλλοτε πολυανθρωποτέρα της Ελλάδος, κατάκειται τώρα εις σωρόν ερειπίων. Μία στιγμή υποχθονίου οργής την εξεθεμελίωσεν όλην…».

Στο ίδιο δημοσίευμα σημειώνεται:
«αι στέγαι έχουν καταπέσει, αι προσόψεις έχουν διαρραγή, οι εξώσται κρέμανται ως από μίαν κλωστήν…», ενώ ο πληθυσμός εμφανίζεται «γυμνός άστεγος, πτωχός, κατεστραμμένος».

Η εφημερίδα απηύθυνε έκκληση προς το κράτος, τους δήμους, τις τράπεζες και τους εύπορους πολίτες να στηρίξουν τους «δοκιμαζόμενους κατοίκους της καταστραφείσης Κορίνθου».

Η κινητοποίηση για βοήθεια και ανοικοδόμηση

Για την ανακούφιση των πληγέντων οργανώθηκαν έρανοι, ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξε και η Εκκλησία. Τον Οκτώβριο του 1928, ο τότε Μητροπολίτης Κορίνθου, Δαμασκηνός –που αργότερα έγινε Αρχιεπίσκοπος– ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναζητώντας οικονομική ενίσχυση από την ελληνική ομογένεια.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε ο Αυτόνομος Οργανισμός Σεισμοπαθών Κορίνθου, με επικεφαλής τον ίδιο, για την ανοικοδόμηση της Κορίνθου και του Λουτρακίου.

Δέκα από τους ισχυρότερους σεισμούς στην νεότερη ιστορία της Ελλάδας

Οι αλλαγές που έφερε η καταστροφή

Η τραγωδία του 1928 αποτέλεσε σημείο καμπής για τη χώρα. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα εφαρμόστηκαν νέοι κανονισμοί αντισεισμικής κατασκευής, θέτοντας τις βάσεις για πιο ασφαλή κτίρια στο μέλλον.

Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές και μελέτες σεισμολογικών φορέων, ο σεισμός της Κορίνθου θεωρείται ένας από τους πιο καθοριστικούς για την εξέλιξη της αντισεισμικής πολιτικής στην Ελλάδα, καθώς ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο τις αδυναμίες των υποδομών και την ανάγκη για οργανωμένη κρατική παρέμβαση.