ΕΑΣ στις συντάξεις: Ποιοι πληρώνουν το 2026, πότε αυξάνεται η κράτηση και τι αλλάζει από το 2027

Σημαντικό «ψαλίδι» στις υψηλότερες κύριες συντάξεις εξακολουθεί να προκαλεί η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), με την κράτηση να ξεκινά το 2026 από συντάξεις άνω των 1.468,01 ευρώ και να φθάνει έως και το 14% για τα υψηλότερα ποσά.

Η μεγάλη αλλαγή των τελευταίων ετών είναι ότι τα όρια της ΕΑΣ δεν παραμένουν πλέον παγωμένα. Αναπροσαρμόζονται κάθε χρόνο κατά το ίδιο ποσοστό με το οποίο αυξάνονται οι κύριες συντάξεις. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί το φαινόμενο κατά το οποίο μια ετήσια αύξηση οδηγούσε έναν συνταξιούχο σε υψηλότερη κλίμακα ΕΑΣ, με αποτέλεσμα να χάνει σημαντικό μέρος –ή ακόμη και το σύνολο– της αύξησης.

Ποιοι πληρώνουν ΕΑΣ το 2026

Για τις κύριες συντάξεις του 2026, τα όρια και οι συντελεστές έχουν διαμορφωθεί ως εξής:

Τα συγκεκριμένα όρια εφαρμόζονται από τις συντάξεις Ιανουαρίου 2026. Για την πρώτη κατηγορία υπάρχει προστατευτική διάταξη: μετά την παρακράτηση, το ποσό δεν μπορεί να υποχωρήσει κάτω από το κατώτατο όριο των 1.468,01 ευρώ.

Γιατί η ΕΑΣ μπορεί να «φάει» μέρος μιας αύξησης

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ΕΑΣ είναι ότι ο συντελεστής δεν εφαρμόζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από το όριο κάθε κλιμακίου. Με το ισχύον σύστημα υπολογίζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης.

Αυτό δημιουργεί μεγάλες διαφορές όταν ένας συνταξιούχος περνά από τη μία κατηγορία στην επόμενη. Για παράδειγμα, μια σύνταξη που βρίσκεται στο ανώτατο όριο του πρώτου κλιμακίου επιβαρύνεται με 3%, ενώ μόλις περάσει στο δεύτερο κλιμάκιο ο συντελεστής ανεβαίνει στο 6% και εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού.

Έτσι, μια μικρή μεταβολή στη μικτή σύνταξη μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλέσει δυσανάλογα μεγαλύτερη αύξηση της κράτησης. Αυτός είναι και ο λόγος που ο τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο της συζήτησης.

Πώς προστατεύονται οι συνταξιούχοι από τις ετήσιες αυξήσεις

Από το 2025 τα όρια των κλιμακίων αυξάνονται μαζί με τις συντάξεις. Το 2026, για παράδειγμα, οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν κατά 2,4% και κατά το ίδιο ποσοστό μετακινήθηκαν προς τα πάνω και τα όρια της ΕΑΣ. Το πρώτο όριο από 1.433,60 ευρώ το 2025 αυξήθηκε στα 1.468,01 ευρώ το 2026.

Η τιμαριθμοποίηση αυτή έχει πρακτική σημασία. Συνταξιούχος που βρισκόταν μέσα σε ένα κλιμάκιο πριν από την αύξηση έχει πολύ μικρότερη πιθανότητα να βρεθεί αυτομάτως στο αμέσως επόμενο μόνο και μόνο εξαιτίας της ετήσιας αναπροσαρμογής.

Η κράτηση, ωστόσο, εξακολουθεί να αυξάνεται σε απόλυτο ποσό όταν αυξάνεται η σύνταξη. Για παράδειγμα, εάν ένας συνταξιούχος παραμένει στο κλιμάκιο του 3%, αλλά η σύνταξή του αυξηθεί, το 3% θα υπολογίζεται πλέον πάνω σε μεγαλύτερο ποσό.

Πότε μπορεί να μειωθεί η ΕΑΣ

Η μηνιαία επιβάρυνση μπορεί να μειωθεί όταν ο συνταξιούχος βρεθεί σε χαμηλότερο κλιμάκιο ή όταν η ετήσια αναπροσαρμογή των ορίων είναι αρκετή ώστε το ποσό της σύνταξής του να βρίσκεται πλέον κάτω από ένα όριο.

Αντίστοιχα, όποιος βρεθεί κάτω από το πρώτο όριο απαλλάσσεται από την ΕΑΣ. Για το 2026 το όριο αυτό είναι τα 1.468,01 ευρώ.

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν και οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι. Με ρύθμιση του 2025 προβλέφθηκε ότι, όταν χορηγείται προσαύξηση της σύνταξης λόγω του χρόνου ασφάλισης που αποκτήθηκε από εργασία μετά τη συνταξιοδότηση, για τον προσδιορισμό του συντελεστή της ΕΑΣ λαμβάνεται υπόψη η σύνταξη πριν από αυτή την προσαύξηση. Με τον τρόπο αυτό η πρόσθετη σύνταξη από την εργασία δεν οδηγεί από μόνη της σε υψηλότερο συντελεστή ΕΑΣ.

Τι αναμένεται από το 2027

Η κυβέρνηση εκτιμά μέχρι στιγμής ότι η αύξηση των κύριων συντάξεων το 2027 θα κινηθεί περίπου στο 2,6%, με το τελικό ποσοστό να εξαρτάται από τα οριστικά στοιχεία για ανάπτυξη και πληθωρισμό.

Εφόσον επιβεβαιωθεί αύξηση 2,6%, θα αναπροσαρμοστούν κατά το ίδιο ποσοστό και τα όρια της ΕΑΣ. Με βάση έναν απλό υπολογισμό, το σημερινό κατώφλι των 1.468,01 ευρώ θα κινηθεί περίπου στα 1.506 ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το ακριβές ποσό, πάντως, θα καθοριστεί επισήμως μετά την οριστικοποίηση της αύξησης.

Αυτό σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος που θα λαμβάνει κύρια σύνταξη χαμηλότερη από το νέο όριο δεν θα έχει κράτηση ΕΑΣ, ενώ όσοι παραμένουν πάνω από αυτό θα συνεχίσουν να υπάγονται στην αντίστοιχη κλίμακα.

Η κρίσιμη δίκη που μπορεί να αλλάξει τον τρόπο υπολογισμού

Το μεγάλο ανοιχτό μέτωπο βρίσκεται πλέον στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Για τις 7 Οκτωβρίου 2026 έχει οριστεί η πρότυπη δίκη για τον τρόπο επιβολής της ΕΑΣ. Το βασικό ερώτημα είναι εάν η εισφορά πρέπει να συνεχίσει να υπολογίζεται επί ολόκληρης της σύνταξης ή μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο.

Περισσότερα:

Επίδομα 400 ευρώ: Γιατί παραμένει το ηλικιακό όριο των 65 ετών

Δώρο 500 ευρώ: Πώς θα αυξάνεται κάθε χρόνο

Προσωπική διαφορά στις συντάξεις: Ποιοι τη διατηρούν και τι αλλάζει οριστικά από το 2027

Κάτω από 1.000 ευρώ οι μισές συντάξεις – Στα 454 ευρώ η «ψαλίδα» Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα