Συντάξεις: Κέρδη και παγίδες στην εξαγορά πλασματικών ετών

Ως μια συμφέρουσα επιλογή, αλλά μόνο υπό προϋποθέσεις, μπορεί να αποδειχθεί η εξαγορά πλασματικών ετών ασφάλισης. Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότεροι ασφαλισμένοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να αναγνωρίσουν επιπλέον χρόνο, είτε για να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία είτε για να αυξήσουν το τελικό ποσό της σύνταξής τους.

Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η εξαγορά δεν είναι πάντα συμφέρουσα. Αποδίδει κυρίως όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος και χρειάζεται λίγα επιπλέον χρόνια για να συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Αντίθετα, όταν η απόσταση από τη σύνταξη είναι μεγάλη, το κόστος μπορεί να αποδειχθεί δυσανάλογο σε σχέση με το όφελος.

Σύμφωνα με εργατολόγους και νομικούς της κοινωνικής ασφάλισης, μεγάλο μέρος των ασφαλισμένων προχωρά σήμερα σε εξαγορά πλασματικών ετών, κυρίως για να συμπληρώσει την 40ετία και να συνταξιοδοτηθεί στα 62. Η επιλογή αυτή αφορά κυρίως όσους έχουν ήδη 33 ή 34 έτη πραγματικής ασφάλισης. Για αυτούς, η εξαγορά μπορεί να λειτουργήσει καθοριστικά, καθώς τους επιτρέπει να φτάσουν τα 40 χρόνια ασφάλισης και να ανοίξουν την πόρτα της συνταξιοδότησης.

Η συζήτηση για τις συντάξεις επανέρχεται δυναμικά, καθώς αρκετοί εργαζόμενοι επιδιώκουν να κατοχυρώσουν εγκαίρως το δικαίωμά τους, φοβούμενοι μελλοντικές αλλαγές στα όρια ηλικίας ή στο ασφαλιστικό σύστημα. Παράλληλα, τα χαμηλά επίπεδα πολλών συντάξεων ενισχύουν την αγωνία των ασφαλισμένων, οι οποίοι καλούνται να αποφασίσουν πότε τους συμφέρει να αποχωρήσουν και με ποιο τελικό ποσό.

Τι μπορούν να αναγνωρίσουν οι ασφαλισμένοι

Οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο από σπουδές, στρατιωτική θητεία, τέκνα, περιόδους ανεργίας, ασθένειας, καθώς και κενά διαστήματα ασφάλισης. Ορισμένες περίοδοι, όπως η επιδοτούμενη ανεργία και η επιδοτούμενη ασθένεια, μπορούν να προσμετρηθούν χωρίς κόστος, όμως δεν αυξάνουν το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης.

Για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα από το 2014 και μετά, το ανώτατο όριο αναγνώρισης μπορεί να φτάσει έως τα 7 έτη. Αυτό δίνει τη δυνατότητα σε αρκετούς ασφαλισμένους να καλύψουν το κενό που τους χωρίζει από την 40ετία.

Το κόστος της εξαγοράς

Το κόστος υπολογίζεται με βάση τις αποδοχές του ασφαλισμένου κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Συγκεκριμένα, αντιστοιχεί στο 20% των μηνιαίων αποδοχών.

Για έναν χαμηλόμισθο εργαζόμενο που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό, η μηνιαία δαπάνη διαμορφώνεται περίπου στα 184 ευρώ, δηλαδή πάνω από 2.200 ευρώ τον χρόνο. Όσο υψηλότερος είναι ο μισθός, τόσο αυξάνεται και το συνολικό ποσό της εξαγοράς. Μάλιστα, μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου, η εξαγορά έγινε ακριβότερη κατά περίπου 8 ευρώ τον μήνα.

Η πληρωμή μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ, με μικρή έκπτωση, είτε σε μηνιαίες δόσεις. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα παρακράτησης του ποσού από τη σύνταξη, επιλογή που αρκετοί ασφαλισμένοι προτιμούν όταν υποβάλλουν ταυτόχρονα αίτηση συνταξιοδότησης και εξαγοράς.

Πότε συμφέρει πραγματικά

Η εξαγορά είναι πιο συμφέρουσα όταν οδηγεί άμεσα σε θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο εργαζόμενος που έχει 33 ή 34 χρόνια ασφάλισης και, μέσω της εξαγοράς, συμπληρώνει τα 40 χρόνια ώστε να συνταξιοδοτηθεί στα 62.

Σε αυτή την περίπτωση το όφελος είναι διπλό: ο ασφαλισμένος αποχωρεί νωρίτερα από την εργασία και ταυτόχρονα βελτιώνει το τελικό ποσό της σύνταξής του. Ιδιαίτερα μετά τα 30 έτη ασφάλισης, τα ποσοστά αναπλήρωσης αυξάνονται, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική διαφορά στο τελικό ποσό.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η διαφορά μεταξύ μειωμένης και πλήρους σύνταξης μπορεί να ξεπεράσει τα 250 με 300 ευρώ τον μήνα. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για όλους, καθώς κάθε περίπτωση εξαρτάται από τα έτη ασφάλισης, τις αποδοχές, την ηλικία και το είδος του ασφαλιστικού δικαιώματος.

Οι βασικές παγίδες

Παρά τα πιθανά οφέλη, η εξαγορά πλασματικών ετών κρύβει παγίδες. Η πρώτη αφορά το υψηλό κόστος. Όσοι έχουν αυξημένες αποδοχές τη στιγμή που υποβάλλουν την αίτηση, καλούνται να πληρώσουν περισσότερα. Έτσι, μια αίτηση που γίνεται σε περίοδο αυξημένου μισθού, λόγω προαγωγής ή επιδομάτων, μπορεί να εκτοξεύσει τη δαπάνη.

Η δεύτερη παγίδα αφορά τον λάθος χρόνο υποβολής της αίτησης. Ο χρονισμός είναι κρίσιμος, καθώς επηρεάζει άμεσα το ποσό που θα πληρώσει ο ασφαλισμένος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αναμονή ή η επιλογή διαφορετικής χρονικής στιγμής μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος.

Η τρίτη παγίδα είναι η μη αξιοποίηση δωρεάν αναγνωριζόμενων χρόνων. Πριν προχωρήσει κάποιος σε εξαγορά, πρέπει να εξετάσει αν μπορεί να καλύψει μέρος του απαιτούμενου χρόνου με περιόδους ανεργίας ή ασθένειας που αναγνωρίζονται χωρίς κόστος.

Η τέταρτη παγίδα αφορά την υπερεκτίμηση του οφέλους. Δεν οδηγεί κάθε εξαγορά σε ουσιαστική αύξηση της σύνταξης. Αν ο χρόνος που αναγνωρίζεται δεν συμβάλλει στη θεμελίωση δικαιώματος ή δεν αυξάνει σημαντικά το ποσοστό αναπλήρωσης, τότε το ποσό που θα καταβληθεί μπορεί να μην επιστραφεί ποτέ ουσιαστικά στον ασφαλισμένο.

Δεν υπάρχει μία λύση για όλους

Η εξαγορά πλασματικών ετών δεν είναι μια απόφαση που πρέπει να λαμβάνεται βιαστικά. Ο φόβος για μελλοντικές αλλαγές στο ασφαλιστικό ή για αύξηση των ορίων ηλικίας οδηγεί πολλούς ασφαλισμένους σε γρήγορες κινήσεις, χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστικός υπολογισμός.

Κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά. Ρόλο παίζουν τα συνολικά έτη ασφάλισης, η ηλικία, το ύψος των αποδοχών, η οικογενειακή κατάσταση, το ταμείο ασφάλισης και ο στόχος του ασφαλισμένου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρόνος απόσβεσης της δαπάνης. Δηλαδή, σε πόσα χρόνια η αύξηση της σύνταξης θα καλύψει τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την εξαγορά. Αν ο χρόνος απόσβεσης είναι μεγάλος, η επιλογή μπορεί να αποδειχθεί λιγότερο ελκυστική.

Περισσότερα:

Νέο ψηφιακό πρόσωπο στον ΕΦΚΑ: τι αλλάζει για συντάξεις και ασφαλισμένους

Εργασία μετά τη σύνταξη: τι πρέπει να δηλώσουν οι συνταξιούχοι στον ΕΦΚΑ

Δημόσιο: Ποιοι προλαβαίνουν σύνταξη με 25ετία έως το 2012