Η ώρα των αναδρομικών για τους συνταξιούχους

Σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αβεβαιότητα επιστρέφει δυναμικά, με τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις πολεμικές συγκρούσεις να επηρεάζουν τις παγκόσμιες οικονομικές εξελίξεις, τα κράτη καλούνται να ενισχύσουν όχι μόνο την άμυνά τους, αλλά και την ανθεκτικότητα των οικονομιών τους. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Του Νίκου Κανέλλου*

Μέσα σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, οι πρόσφατες παρεμβάσεις στο ασφαλιστικό σύστημα καταδεικνύουν μια σαφή προσπάθεια περιορισμού των επιπτώσεων της αστάθειας, με ιδιαίτερη έμφαση στους συνταξιούχους. Το ασφαλιστικό ζήτημα έχει πλέον υπερβεί τα στενά όρια μιας τεχνοκρατικής συζήτησης γύρω από αριθμούς και ελλείμματα. Έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και σταθερότητας.

Οι εξελίξεις του 2026 επιβεβαιώνουν ότι η μετάβαση από τη διαχείριση της κρίσης στην αποκατάσταση αδικιών συνδέεται πλέον άμεσα με την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής και οικονομικής αντοχής απέναντι σε εξωτερικούς κινδύνους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η διευθέτηση εκκρεμοτήτων του παρελθόντος αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Χιλιάδες συνταξιούχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με αναδρομικές καταβολές που, σε ορισμένες περιπτώσεις, φτάνουν έως και τα 15.139 ευρώ, στο πλαίσιο των επανυπολογισμών και των διορθωτικών παρεμβάσεων που εφαρμόζει ο ΕΦΚΑ. Η μεγαλύτερη ομάδα δικαιούχων αφορά συνταξιούχους που αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016 με 30 ή περισσότερα έτη ασφάλισης. Για την κατηγορία αυτή εφαρμόζονται τα αυξημένα ποσοστά αναπλήρωσης του νόμου Βρούτση (ν. 4670/2020), τα οποία ισχύουν αναδρομικά από την 1η Οκτωβρίου 2019 και οδηγούν σε σημαντικές αυξήσεις στις συντάξεις.

Οι αυξήσεις

Οι μηνιαίες αυξήσεις κυμαίνονται ενδεικτικά από 7 έως 197 ευρώ, ανάλογα με τον συντάξιμο μισθό και τα έτη ασφάλισης. Οι αλλαγές αυτές αφορούν περιπτώσεις στις οποίες είχε αρχικά εφαρμοστεί ο νόμος Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016), πριν από την αναπροσαρμογή των ποσοστών αναπλήρωσης, με αποτέλεσμα σήμερα να διορθώνονται παλαιότερες στρεβλώσεις.

Οι πληρωμές καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα δικαιούχων, από αναπροσαρμογές λόγω βελτιωμένων ποσοστών αναπλήρωσης έως επιστροφές κρατήσεων και εκκρεμότητες που συνδέονται με την παράλληλη ασφάλιση. Την ίδια ώρα, συνεχίζεται και η διαδικασία καταβολής των αναδρομικών του 11μήνου για όσους έχουν προσφύγει δικαστικά, διατηρώντας ανοιχτό ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο αποκατάστασης.

Για περίπου 37.000 συνταξιούχους, τα ποσά αυτά δεν λειτουργούν μόνο ως οικονομική ενίσχυση, αλλά και ως ένα ουσιαστικό δίχτυ προστασίας απέναντι σε πιθανές νέες πιέσεις. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται και απόστρατοι, καθώς και χήρες αποστράτων που λαμβάνουν μέρισμα από τα Μετοχικά Ταμεία των Ενόπλων Δυνάμεων.

Οι επιστροφές αυτές δεν είναι ούτε τυχαίες ούτε οριζόντιες. Αφορούν στοχευμένες διορθώσεις, όπως ο επανυπολογισμός των συντάξεων, η εκκαθάριση της παράλληλης ασφάλισης και η αποκατάσταση χρονίων λαθών. Σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής μπορεί να επιβαρυνθεί περαιτέρω από διεθνείς εξελίξεις, όπως ενεργειακές αναταράξεις ή πληθωριστικές πιέσεις που σχετίζονται με πολεμικές συρράξεις, η ενίσχυση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η μεταρρύθμιση που αφορά τους εργαζόμενους συνταξιούχους. Η κατάργηση της ποινής μείωσης της σύνταξης κατά 30% δεν αποτέλεσε μόνο μια κοινωνικά δίκαιη παρέμβαση, αλλά και μια στρατηγική επιλογή σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας αβεβαιότητας. Με σχεδόν 300.000 συνταξιούχους να παραμένουν ενεργοί στην αγορά εργασίας, η οικονομία αποκτά μια επιπλέον γραμμή στήριξης.

Από τη μία πλευρά, οι ίδιοι οι συνταξιούχοι ενισχύουν το εισόδημά τους, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία σε δύσκολες συνθήκες. Από την άλλη, η επίσημη καταγραφή της εργασίας αυτής αυξάνει τα δημόσια έσοδα, δημιουργώντας δημοσιονομικό χώρο για νέες κοινωνικές πολιτικές. Σε μια εποχή όπου πολλές χώρες αναγκάζονται να υιοθετούν έκτακτα μέτρα στήριξης εξαιτίας πολεμικών και ενεργειακών κρίσεων, η Ελλάδα φαίνεται να επενδύει περισσότερο σε μια διαρθρωτική προσέγγιση: στην ενίσχυση της απασχόλησης, στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στη σταδιακή αποκατάσταση των εισοδημάτων.

Η εμπιστοσύνη

Πέρα όμως από τα οικονομικά μεγέθη, το σημαντικότερο διακύβευμα είναι η εμπιστοσύνη. Σε περιόδους διεθνούς αναταραχής, οι πολίτες αναζητούν στο κράτος ένα σταθερό σημείο αναφοράς, ικανό να προσφέρει ασφάλεια και προοπτική. Η επιτάχυνση των πληρωμών, η διαφάνεια και η συνέπεια στις δεσμεύσεις λειτουργούν ως παράγοντες σταθερότητας και περιορίζουν την κοινωνική ανασφάλεια.

Βεβαίως, οι προκλήσεις παραμένουν. Οι χαμηλοσυνταξιούχοι εξακολουθούν να δέχονται ισχυρές πιέσεις, ενώ οι διεθνείς εξελίξεις ενδέχεται να προκαλέσουν νέους κινδύνους. Ωστόσο, η κατεύθυνση των πολιτικών δείχνει καθαρά μια μετατόπιση: από τις οριζόντιες περικοπές του παρελθόντος σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της κοινωνίας.

Το 2026, επομένως, δεν αποτελεί απλώς μια χρονιά τεχνικών διορθώσεων στο ασφαλιστικό σύστημα. Αναδεικνύεται σε μια περίοδο κατά την οποία το σύστημα καλείται να λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι στην αβεβαιότητα, επενδύοντας όχι μόνο στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του, αλλά και στη διασφάλιση της αξιοπρέπειας των συνταξιούχων μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.

*Ο Νίκος Κανέλλος είναι Διδάκτωρ ΕΜΠ και Τομεάρχης Έρευνας & Καινοτομίας της Ν.Δ.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά