Το σπίτι περνά από «χημικό τεστ»: Πώς το CheckED εντοπίζει επικίνδυνες ουσίες
Πόσο καλά γνωρίζουμε τα προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά; Μπορεί ένα καθαριστικό, μια συσκευασία τροφίμων ή ακόμη και ένα έπιπλο να μας εκθέτει σε ανεπιθύμητες χημικές ουσίες;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα αναζήτησε το ευρωπαϊκό έργο LIFE Chemical Ambassadors for Europe (LIFE ChemBee), το οποίο ολοκληρώθηκε στις 31 Μαρτίου 2026. Βασικός στόχος του προγράμματος ήταν να περιορίσει την καθημερινή έκθεση των πολιτών σε επικίνδυνες χημικές ουσίες, καλλιεργώντας παράλληλα ασφαλέστερες καταναλωτικές και εργασιακές συνήθειες.
Το έργο ανέδειξε ότι η έκθεση δεν αφορά μόνο βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή εξειδικευμένα επαγγέλματα. Αντίθετα, πιθανές πηγές βρίσκονται μέσα στο σπίτι, στο γραφείο και στις δημόσιες υπηρεσίες: από τα καλλυντικά και τα καθαριστικά έως τις συσκευασίες, τα έπιπλα, τα παιχνίδια και τις ηλεκτρονικές συσκευές.
Το LIFE ChemBee ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου 2022, είχε συνολικό προϋπολογισμό 1,9 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην υλοποίησή του συνεργάστηκαν φορείς από εννέα ευρωπαϊκές χώρες, με συντονιστή το Baltic Environmental Forum Germany και εθνικό εταίρο για την Ελλάδα το ECOCITY.
CheckED: Ένα διαδικτυακό «τεστ» για το σπίτι
Ένα από τα βασικά εργαλεία που ανέπτυξε το πρόγραμμα είναι το CheckED, μια διαδικτυακή εφαρμογή η οποία βοηθά τους χρήστες να αναγνωρίζουν πιθανές πηγές έκθεσης σε επικίνδυνες χημικές ουσίες.
Αρχικά, ο χρήστης δημιουργεί έναν σύντομο χάρτη της κατοικίας του. Στη συνέχεια, απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με τις καταναλωτικές του συνήθειες, τον τρόπο ζωής, τα αντικείμενα που χρησιμοποιεί και τα υλικά που επιλέχθηκαν κατά την κατασκευή ή την ανακαίνιση του σπιτιού.
Με βάση τις απαντήσεις, η εφαρμογή υπολογίζει έναν ενδεικτικό δείκτη έκθεσης. Ο δείκτης δεν λειτουργεί ως ιατρική διάγνωση, αλλά ως αφετηρία για τον εντοπισμό συνηθειών και επιλογών που μπορούν να αλλάξουν.
Κάνατε αλλαγές στα προϊόντα ή στις πρακτικές σας; Μπορείτε να επαναλάβετε το τεστ και να διαπιστώσετε εάν η εικόνα της πιθανής έκθεσης έχει βελτιωθεί. Η ελληνική έκδοση του CheckED εξακολουθεί να διατίθεται μέσω του ECOCITY.
Ποιοι είναι οι «ορμονικοί απατεώνες»
Το LIFE ChemBee επικεντρώθηκε στους ενδοκρινικούς διαταράκτες, γνωστούς διεθνώς ως EDCs. Πρόκειται για ουσίες οι οποίες μπορούν να παρεμβαίνουν στη φυσιολογική λειτουργία του ορμονικού συστήματος.
Παράλληλα, το πρόγραμμα εξέτασε τις ουσίες CMR, δηλαδή όσες ταξινομούνται ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή.
Οι ουσίες αυτές ενδέχεται να υπάρχουν σε προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως:
- Καλλυντικά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας
- Καθαριστικά και απορρυπαντικά
- Πλαστικές συσκευασίες
- Παιχνίδια
- Έπιπλα και οικοδομικά υλικά
- Ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προστασία των παιδιών, καθώς και σε απλές πρακτικές πρόληψης. Ο τακτικός αερισμός, ο σωστός καθαρισμός, η προσεκτική ανάγνωση της ετικέτας και η αναγνώριση αξιόπιστων πιστοποιήσεων μπορούν να συμβάλουν σε ασφαλέστερες επιλογές.
Περισσότεροι από 3.600 «Χημικοί Πρεσβευτές» στην Ευρώπη
Στον πυρήνα του προγράμματος βρέθηκαν οι Chemical Ambassadors, οι λεγόμενοι «Χημικοί Πρεσβευτές». Περισσότεροι από 3.600 πολίτες εκπαιδεύτηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να μεταφέρουν πρακτικές γνώσεις στις οικογένειες, στους συναδέλφους και στις τοπικές κοινωνίες τους.
Οι συμμετέχοντες έμαθαν να αναγνωρίζουν πιθανές πηγές έκθεσης και να προτείνουν ασφαλέστερες εναλλακτικές για το σπίτι και τον χώρο εργασίας. Σύμφωνα με το εκπαιδευτικό υλικό του έργου, περισσότερα από 2.000 νοικοκυριά στην Ευρώπη χρησιμοποίησαν το CheckED.
Οι δήμοι αναλαμβάνουν ρόλο «φορέα αλλαγής»
Σημαντική θέση στο LIFE ChemBee κατέλαβε η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στο πλαίσιο του έργου εφαρμόστηκε το φινλανδικό μοντέλο Eco-Support, μέσω του οποίου εργαζόμενοι των δήμων εκπαιδεύτηκαν στην αναγνώριση και την ασφαλέστερη διαχείριση χημικών ουσιών.
Στην πρώτη φάση συμμετείχαν οι Δήμοι Ραφήνας-Πικερμίου και Βριλησσίων. Κατά τη δεύτερη φάση εντάχθηκαν ακόμη εννέα δήμοι και μία Περιφέρεια, μεταξύ των οποίων ο Δήμος Πολυγύρου.
Η εκπαίδευση περιλάμβανε:
- Τις χημικές ουσίες στην εργασιακή καθημερινότητα
- Τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον
- Τη χρήση εργαλείων εκτίμησης της έκθεσης
- Την ασφαλέστερη χρήση και αποθήκευση προϊόντων
- Τις «Chemical Smart» δημόσιες προμήθειες
Δήμος Πολυγύρου: «Η αλλαγή ξεκινά από τους εργαζομένους»
Η προϊσταμένη του Τμήματος Περιβάλλοντος και Ενέργειας του Δήμου Πολυγύρου, Τάνια Γιανιού, επισημαίνει ότι η προστασία από τις επικίνδυνες χημικές ουσίες δεν αποτελεί αποκλειστική υπόθεση των ειδικών.
«Η προστασία από την έκθεση σε επικίνδυνες χημικές ουσίες δεν είναι ένα θέμα που αφορά μόνο τους ειδικούς. Αφορά την καθημερινότητα όλων μας και, επομένως, αφορά και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ένας δήμος», τονίζει.
Όπως εξηγεί, ένας ενημερωμένος εργαζόμενος μπορεί να ελέγξει πιο προσεκτικά ένα καθαριστικό, ένα προϊόν ή μια διαδικασία και να μεταφέρει αυτή τη γνώση τόσο στους συναδέλφους του όσο και στο σπίτι του.
«Το σημαντικό στο μοντέλο Eco-Support είναι ότι η αλλαγή ξεκινά από τους ίδιους τους εργαζομένους. Όταν ένας υπάλληλος γνωρίζει τι πρέπει να προσέξει, μπορεί να μεταφέρει αυτή τη γνώση και στην υπηρεσία του και στην καθημερινότητά του», αναφέρει η κ. Γιανιού.
Πράσινες δημόσιες προμήθειες: Η πρόληψη αρχίζει πριν από την αγορά
Η μείωση της έκθεσης δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο χρήσης ενός προϊόντος. Ξεκινά νωρίτερα, από τα κριτήρια με τα οποία αυτό επιλέγεται και αγοράζεται.
Για τον λόγο αυτό, οι Πράσινες Δημόσιες Προμήθειες (Green Public Procurement – GPP) αποτέλεσαν βασικό κομμάτι του έργου. Ένας δήμος αγοράζει προϊόντα για σχολεία, παιδικούς σταθμούς, γραφεία, δημοτικά κτίρια και συνεργεία καθαριότητας. Επομένως, οι προδιαγραφές που θέτει μπορούν να επηρεάσουν εργαζομένους, παιδιά και χιλιάδες πολίτες.
«Οι δημόσιες προμήθειες είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο. Όταν ένας δήμος θέτει συγκεκριμένα περιβαλλοντικά και χημικά κριτήρια στις προμήθειές του, μπορεί να δημιουργήσει μια αλυσίδα θετικών αλλαγών, η οποία ξεπερνά τα όρια μιας υπηρεσίας», υπογραμμίζει η κ. Γιανιού.
Η ίδια σημειώνει ότι η περιβαλλοντική πολιτική ενός δήμου δεν περιορίζεται στην ανακύκλωση ή στην εξοικονόμηση ενέργειας. Περιλαμβάνει επίσης την επιλογή προϊόντων, την προστασία των εργαζομένων και τη διαμόρφωση μιας συνολικότερης κουλτούρας πρόληψης.
«Δεν περιμένουμε να δημιουργηθεί ένα πρόβλημα για να το αντιμετωπίσουμε. Προσπαθούμε να το προλάβουμε, από την επιλογή του προϊόντος μέχρι τον τρόπο χρήσης και διαχείρισής του», προσθέτει.
Η επόμενη ημέρα μετά το LIFE ChemBee
Παρότι το LIFE ChemBee ολοκλήρωσε τον κύκλο του στις 31 Μαρτίου 2026, τα εργαλεία και το δίκτυο που δημιούργησε παραμένουν ενεργά. Το CheckED συνεχίζει να είναι διαθέσιμο, ενώ οι Chemical Ambassadors μπορούν να διατηρήσουν ζωντανή τη γνώση στις οικογένειες, στους χώρους εργασίας και στις τοπικές κοινωνίες.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
- 38 λεπτά πριν Το σπίτι περνά από «χημικό τεστ»: Πώς το CheckED εντοπίζει επικίνδυνες ουσίες
- 2 ώρες πριν Σιγκαπούρη: Ηλικιωμένοι κάνουν παρκούρ – Το πρόγραμμα που έγινε viral
- 13/08/2026 00:20 Προσωπική Διαφορά: Ποιοι συνταξιούχοι θα πάρουν ολόκληρη την αύξηση από το 2027
