ΕΦΚΑ: Στα σκαριά νέα ρύθμιση οφειλών με ατομικό προφίλ για μικροοφειλέτες

Μεγαλώνει η πίεση για μια νέα ρύθμιση ασφαλιστικών οφειλών, καθώς τα χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ συνεχίζουν να αυξάνονται, ξεπερνώντας πλέον τα 50 δισ. ευρώ.

Την ίδια ώρα, εντός των επόμενων μηνών αναμένεται να προχωρήσει, με σημαντική καθυστέρηση σε σχέση με τις αρχικές εξαγγελίες, ο διεθνής διαγωνισμός για την επιλογή ιδιωτικής εταιρείας ή κοινοπραξίας συμβούλων, με αντικείμενο την υποστήριξη του ασφαλιστικού οργανισμού στη διαχείριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών, στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2025 οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 50,68 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,84 δισ. ευρώ σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν. Η πορεία αυτή επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά διευρύνεται, σε ένα περιβάλλον αυξημένων εισφορών, περιορισμένης ρευστότητας και συνεχών προσαυξήσεων.

Το νέο μοντέλο που εξετάζεται προβλέπει τη συμμετοχή ιδιωτών συμβούλων, οι οποίοι δεν θα έχουν ρόλο στην ίδια την είσπραξη των οφειλών —αρμοδιότητα που παραμένει αποκλειστικά στο ΚΕΑΟ— αλλά θα αναλαμβάνουν να εισηγούνται στον ΕΦΚΑ τρόπους διαχείρισης των χρεών, καθώς και εξατομικευμένα ή ομαδικά σχήματα ρύθμισης. Οι προτάσεις αυτές θα μπορούν να αφορούν είτε μεμονωμένους οφειλέτες είτε κατηγορίες οφειλετών με κοινά χαρακτηριστικά, όπως το ύψος της οφειλής, ο χρόνος δημιουργίας της ή η συμμετοχή σε προηγούμενες ρυθμίσεις.

Η στόχευση φαίνεται να αφορά κυρίως τους μικρούς οφειλέτες, ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω συσσώρευση χρεών που στη συνέχεια καθίστανται δυσκολότερα εισπράξιμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η νέα προσέγγιση ενδέχεται να προβλέπει ακόμη και αποπληρωμή σε έως 120 δόσεις, εφόσον υπάρχουν οι αναγκαίες εξασφαλίσεις, όπως ακίνητη περιουσία, για μέρος ή και για το σύνολο της οφειλής.

Για τους μεγάλους οφειλέτες, η βασική επιλογή παραμένει ο εξωδικαστικός μηχανισμός, ο οποίος επιτρέπει ρύθμιση σε πολλές δόσεις και θεωρείται η πλέον ενδεδειγμένη λύση σε περιπτώσεις αυξημένων οφειλών, που δύσκολα θα μπορούσαν να εξοφληθούν υπό άλλες συνθήκες.

Η ανάγκη για νέο πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο έντονη εξαιτίας της νέας αύξησης των ασφαλιστικών εισφορών για τους μη μισθωτούς από την 1η Ιανουαρίου 2026. Οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 2,5%, με βάση τον μέσο ετήσιο πληθωρισμό του 2025, καταγράφοντας την τέταρτη διαδοχική αύξηση από το 2023. Συνολικά, η επιβάρυνση φτάνει το 18,26% μέσα σε μία τετραετία και αφορά περίπου 1,4 εκατομμύρια ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.

Σε συνθήκες αυξημένου λειτουργικού κόστους και περιορισμένης ρευστότητας, πολλοί επαγγελματίες καλούνται να καλύψουν ταυτόχρονα τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές, φορολογικές υποχρεώσεις και δόσεις από παλαιότερες ρυθμίσεις. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας νέων οφειλών, αλλά και απώλειας ήδη υφιστάμενων ρυθμίσεων.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στα διαθέσιμα στοιχεία. Τα προηγούμενα χρόνια χάθηκαν περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια ρυθμίσεις, που αντιστοιχούσαν σε ποσό άνω των 21 δισ. ευρώ. Όταν μια ρύθμιση χάνεται, επανέρχεται το σύνολο της οφειλής, μαζί με τις πρόσθετες επιβαρύνσεις, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο χρέους που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την αποπληρωμή.

Παρά το γεγονός ότι οι ετήσιες εισπράξεις κινούνται κοντά στα 2 δισ. ευρώ, η συνολική τάση των οφειλών παραμένει ανοδική. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η σύνθεση των χρεών, καθώς η μεγάλη πλειονότητα των οφειλετών αφορά μικρά και μεσαία ποσά. Ειδικότερα, το 87,31% των οφειλετών χρωστά έως 30.000 ευρώ, ενώ περίπου επτά στους δέκα έχουν οφειλές έως 15.000 ευρώ. Πρόκειται κυρίως για μικρές και μεσαίες επαγγελματικές δραστηριότητες που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε σωρευμένες υποχρεώσεις.

Από το σύνολο των 50,68 δισ. ευρώ, τα 29,84 δισ. ευρώ αφορούν βασική οφειλή και τα 20,84 δισ. ευρώ πρόσθετα τέλη. Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 41% του συνολικού χρέους προέρχεται από προσαυξήσεις. Ο μηχανισμός αυτός, με ετήσιο επιτόκιο 8,5% από το 2013, διογκώνει διαρκώς τα ληξιπρόθεσμα, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν δημιουργούνται νέες βασικές οφειλές, αλλά αυξάνεται μόνο το βάρος από τις επιβαρύνσεις.

Εκτιμήσεις αναφέρουν μάλιστα ότι ποσό άνω των 10 δισ. ευρώ θεωρείται χαμηλής ή και μηδενικής εισπραξιμότητας, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τη συνολική εικόνα του ασφαλιστικού συστήματος και καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την ενεργοποίηση ενός νέου, πιο λειτουργικού μοντέλου διαχείρισης.

Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, οι ιδιωτικές εταιρείες που θα συμμετάσχουν στον διαγωνισμό θα πρέπει να πληρούν αυστηρά κριτήρια εμπειρίας, τεχνογνωσίας και διαφάνειας. Δεν θα πρόκειται για εισπρακτικές εταιρείες ή δικηγορικά γραφεία που θα αναλαμβάνουν πίεση προς τους οφειλέτες, αλλά για συμβουλευτικά ή τεχνικά σχήματα με εξειδίκευση στη διαχείριση χαρτοφυλακίων, στην αξιολόγηση κινδύνου και στον σχεδιασμό αποδοτικών εργαλείων είσπραξης.

Παράλληλα, προβλέπεται αυστηρή εποπτεία από τον ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας, με συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης, διαδικασίες αξιολόγησης και ρήτρες μη συμμόρφωσης, ώστε να διασφαλιστούν τόσο η νομιμότητα όσο και η κοινωνική αποδοχή του εγχειρήματος.

Περισσότερα:

Γιατί η Heineken αποζημιώνει τη Βεργίνα

Ποιοι μπορούν να σβήσουν πρόστιμα και προσαυξήσεις της Εφορίας έως το 2026;

Γιατί επιβλήθηκε πρόστιμο – μαμούθ στη Nestlé Hellas;