Τσίπρας στην “Ιθάκη”: Οι αποκαλύψεις για Βαρουφάκη, Πολάκη, Παππά και Κασσελάκη
Μιλώντας για πρώτη φορά ανοιχτά για όσους βρέθηκαν δίπλα του στην πορεία προς και μέσα στην εξουσία, ο Αλέξης Τσίπρας, στο βιβλίο του «Ιθάκη», επιχειρεί μια συνολική αποτίμηση της πολιτικής του διαδρομής, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της διακυβέρνησής του και των εσωκομματικών συγκρούσεων στον ΣΥΡΙΖΑ. Η αφήγηση ξεκινά από τις πρώτες ημέρες της ηγεσίας του κόμματος και φτάνει μέχρι την παραίτησή του, με συνεχή αναφορά σε πρόσωπα και κρίσιμες καμπές.
Εξαίρεση στον κριτικό τόνο του αποτελούν οι αναφορές στον εκλιπόντα Αλέκο Φλαμπουράρη, τον οποίο περιγράφει ως πολιτικό μέντορα από τα χρόνια της Σπουδάζουσας. Κατά τ’ άλλα, ο πρώην πρωθυπουργός καταγράφει γεγονότα, επιλογές και συμπεριφορές, αφήνοντας –όπως σημειώνει– «τα γεγονότα να μιλήσουν», χωρίς να καταφεύγει πάντα σε άμεσους χαρακτηρισμούς, αλλά επιτρέποντας στους αναγνώστες να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα.
Ο Βαρουφάκης, το σχέδιο διαπραγμάτευσης και τα… κουπόνια
Κεντρική θέση στο βιβλίο καταλαμβάνει ο Γιάνης Βαρουφάκης, η επιλογή του Τσίπρα για το Υπουργείο Οικονομικών στην «πρώτη φορά Αριστερά». Ο ίδιος αναφέρει ότι αρχική του πρόθεση ήταν να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο ο Γιάννης Δραγασάκης, ο οποίος αρνήθηκε. Παρότι ο Βαρουφάκης δεν ήταν η πρώτη επιλογή, περιγράφεται αρχικά ως κατάλληλος για μια «υψηλής έντασης» διαπραγμάτευση με τους θεσμούς, στο πλαίσιο της επιδίωξης για «έντιμη συμφωνία εντός ευρώ» και ριζική αλλαγή πολιτικής στην Ευρώπη.
Ωστόσο, στην πορεία ο Τσίπρας σκιαγραφεί έναν Υπουργό Οικονομικών με «επιστημονική εμμονή», αποφασισμένο να δοκιμάσει θεωρίες και μοντέλα παιγνίων στην πράξη, ακόμη και αν αυτό έθετε σε κίνδυνο τον συνολικό σχεδιασμό, την κυβέρνηση ή και τη χώρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα παρουσιάζεται το λεγόμενο «σχέδιο με τα κουπόνια», σύμφωνα με το οποίο, αντί για χρήματα, θα δίνονταν κουπόνια σε μισθωτούς και συνταξιούχους για αγορές αγαθών, ακόμη και μέσω κινητού. Ο Τσίπρας περιγράφει τη στιγμή που άκουσε την πρόταση ως οριακή, σημειώνοντας ότι εκεί ουσιαστικά «τελείωσε η συζήτηση» για αυτό το σενάριο.
Οι αιχμές για Πολάκη – από τα εμβόλια μέχρι τις “προγραφές”
Περισσότερες από κάθε άλλον, σύμφωνα με το κείμενο, είναι οι αναφορές στον Παύλο Πολάκη. Ο Τσίπρας στέκεται ιδιαίτερα στη στάση του βουλευτή Χανίων στο θέμα των εμβολίων, παραδεχόμενος ότι σκέφτηκε σοβαρά ακόμη και τη διαγραφή του, καθώς η παρέκκλιση από τη γραμμή του κόμματος σε τόσο ευαίσθητο ζήτημα θεωρήθηκε «σοβαρό ατόπημα». Παρά τις εισηγήσεις, τελικά δεν προχώρησε σε αυτό το βήμα, προσπαθώντας –όπως λέει– να τον πείσει για τους κινδύνους τόσο σε υγειονομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο.
Κριτική ασκείται και για τις «εκβιαστικές απαιτήσεις» του Πολάκη κατά τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων το 2023, αλλά και για την υπόθεση των «προγραφών», όταν ανάρτησή του στα social media στοχοποίησε δικαστές και δημοσιογράφους, προκαλώντας την έντονη δυσφορία του πρώην πρωθυπουργού.
Ο «θεσμικά συνεπής» Πάνος Καμμένος
Στον αντίποδα, ο Πάνος Καμμένος περιγράφεται ως εταίρος με θεσμική συνέπεια, παρά τις «ανορθόδοξες» κατά καιρούς συμπεριφορές του. Ο Τσίπρας αφηγείται πως ο πρόεδρος των ΑΝ.ΕΛ. έσπευσε στην Κουμουνδούρου αμέσως μετά τις εκλογές του 2015, ουσιαστικά προαναγγέλλοντας δημοσίως τη συμφωνία πριν ακόμη ολοκληρωθεί η συνάντηση.
Στο βιβλίο αναφέρεται ότι ο Καμμένος ζήτησε μόνο το Υπουργείο Άμυνας, χωρίς άλλους όρους ή αξιώματα, κάτι που –σύμφωνα με τον Τσίπρα– τον αιφνιδίασε θετικά. Παρά τις υπερβολές του, σημειώνει πως στήριξε την κυβέρνηση χωρίς να θέτει «παράλογους όρους» ή να υπονομεύει τη συνοχή της.
Ο Νίκος Παππάς και η καταδίκη για τις τηλεοπτικές άδειες
Ο Αλέξης Τσίπρας στέκεται και στην υπόθεση Παππά, μετά την καταδίκη του πρώην υπουργού για τις τηλεοπτικές άδειες. Περιγράφει ότι, παρότι περίμενε από τον ίδιο κίνηση παραίτησης ή αποχής από την πρώτη γραμμή, κάτι τέτοιο δεν συνέβη, ενώ ούτε ο ίδιος έθεσε ευθέως τέτοιο θέμα τότε. Σε δεύτερο χρόνο, ωστόσο, αναγνωρίζει ως λάθος ότι δεν του ζήτησε να αποσύρει την υποψηφιότητά του, επικρίνοντας την «απαράδεκτη επιπολαιότητα» με την οποία –όπως επισημαίνει– διαχειρίστηκε ο Παππάς την όλη υπόθεση.
Ο «κωμικοτραγικός» Κασσελάκης και η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ
Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η αναφορά στον Στέφανο Κασσελάκη, τον διάδοχό του στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας παρομοιάζει την κατάσταση με την ιταλική ταινία «Viva la libertà», όπου ένας άσχετος με την πολιτική δίδυμος αδελφός αναλαμβάνει, κατά λάθος, την ηγεσία ενός κόμματος. Κάνει λόγο για μια «κωμικοτραγική» εικόνα στις πρώτες μέρες και σημειώνει ότι η βάση, στην απελπισία της, «εξέλεξε τον Στέφανο», με το κόμμα να προσπαθεί έπειτα να τον στηρίξει και να τον εκπαιδεύσει για να αποφύγει τον «συλλογικό εξευτελισμό».
Ο Προκόπης Παυλόπουλος και η «σχέση εμπιστοσύνης»
Διαφορετικός είναι ο τόνος για τον Προκόπη Παυλόπουλο, με τον οποίο –όπως περιγράφει– διαμορφώθηκε σχέση ειλικρίνειας και αμοιβαίας εκτίμησης ήδη από τα γεγονότα του Δεκεμβρίου του 2008, μετά τη δολοφονία Γρηγορόπουλου. Ο Τσίπρας αναφέρει ότι οι συνεχείς επικοινωνίες τους εκείνη την περίοδο, με στόχο την αποφυγή κλιμάκωσης της βίας, έπαιξαν καθοριστικό ρόλο αργότερα στην απόφασή του να τον προτείνει για Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Παπανδρέου, δημοψήφισμα και Καραμανλής
Στις σελίδες της «Ιθάκης» επανέρχεται αρκετές φορές και το όνομα του Γιώργου Παπανδρέου. Ο Τσίπρας θυμάται την πρόσκληση για ομιλία στο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, την οποία θεωρεί πλέον ως προσπάθεια «παγίδευσής» του. Κριτικάρεται, επίσης, η επιλογή του Παπανδρέου να μη θέσει σε δημοψήφισμα ή σε ψηφοφορία αυξημένης πλειοψηφίας τη συμφωνία με το ΔΝΤ, επιλογή που –κατά τον Τσίπρα– οδήγησε τελικά στην πολιτική του φθορά. Αντίθετα, για τον Κώστα Καραμανλή, σημειώνεται ότι αποφεύγονται οι σκληρές αναφορές.
Θεοδωράκης, κυβερνητικά σενάρια και αδιέξοδα
Ο Σταύρος Θεοδωράκης εμφανίζεται στο βιβλίο τόσο ως συνομιλητής για πιθανή κυβερνητική συνεργασία το 2015, όσο και ως πρόσωπο που προκαλούσε αντιδράσεις εντός ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας περιγράφει τις επιφυλάξεις του για τη δυνατότητα αρμονικής συμπόρευσης, λόγω της έντονης διάκρισης «Μνημόνιο – αντι-Μνημόνιο», αλλά και της έντονης αντιπάθειας προς το Ποτάμι σε μεγάλο τμήμα του κόμματος.
Ζωή Κωνσταντοπούλου: από επιλογή ανανέωσης σε «επώδυνη εμπειρία»
Για τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, ο πρώην πρωθυπουργός κάνει λόγο για μια από τις πιο «επώδυνες» εμπειρίες της περιόδου. Παραδέχεται ότι μετάνιωσε για την πρότασή του να αναλάβει την προεδρία της Βουλής, παρότι στόχος του ήταν να δοθεί εικόνα ανανέωσης με μια νεότερη, δυναμική παρουσία. Την κατηγορεί για συστηματικά συγκρουσιακή και παρελκυστική στάση, άρνηση κάθε Συμφωνίας χωρίς εναλλακτική πρόταση και επιμονή σε μια μονοδιάστατη γραμμή, με συνεχείς αναφορές στον ΟΗΕ.
Την εντάσσει μάλιστα στους «οπαδούς της εξόδου από το ευρώ», μαζί με τον Παναγιώτη Λαφαζάνη και άλλους, υποστηρίζοντας ότι αξιοποίησε τη θεσμική της θέση για να παρεμποδίζει διαδικασίες και να καθυστερεί κρίσιμες ψηφοφορίες, οδηγώντας σε σκηνές «γελοιοποίησης» του Κοινοβουλίου με συνεδριάσεις μέχρι τα ξημερώματα.
Οι αρνήσεις Αχτσιόγλου και Χαρίτση να διαδεχθούν τον Τσίπρα
Ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν και οι αναφορές στις προσπάθειες του Τσίπρα να βρει διάδοχο μετά την εκλογική ήττα του 2023. Όπως αφηγείται, πρότεινε αρχικά στην Έφη Αχτσιόγλου να αναλάβει την ηγεσία, αλλά εκείνη επικαλέστηκε αίσθημα «ανετοιμότητας» και οικογενειακές υποχρεώσεις. Ανάλογη ήταν και η αντίδραση του Αλέξη Χαρίτση, ο οποίος επίσης δήλωσε ότι δεν αισθάνεται έτοιμος για το βάρος της ηγεσίας, ζητώντας μάλιστα από τον Τσίπρα να μην παραιτηθεί.
Η «Ομπρέλα», οι τάσεις και το κλίμα στον ΣΥΡΙΖΑ
Στο βιβλίο καταγράφεται αναλυτικά η εσωκομματική σύγκρουση μεταξύ της τάσης «Ομπρέλα» (Τσακαλώτος, Βούτσης, Βίτσας, Παπαδημούλης κ.ά.) και των στελεχών που στήριζαν πιο επιθετικά τον «μετασχηματισμό» του κόμματος, όπως οι Παππάς, Πολάκης και Τζάκρη. Ο Τσίπρας παρουσιάζει την Ομπρέλα ως δύναμη αντίστασης στη μετεξέλιξη του ΣΥΡΙΖΑ σε «μαζικό, ανοιχτό, σύγχρονο κόμμα της Αριστεράς» και παραδέχεται ότι υποτίμησε την επίδραση αυτών των συγκρούσεων στην εικόνα του κόμματος στην κοινωνία.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και σε κείμενο που είχε συνυπογράψει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, στο οποίο γινόταν λόγος για τοπικά νομίσματα. Ο Τσίπρας θεωρεί ότι η δημοσιοποίησή του έκανε προεκλογική ζημιά και περιγράφει την έντονη αντίδρασή του, επιμένοντας πως τέτοιες προτάσεις λειτουργούσαν υπονομευτικά για τις εκλογικές προοπτικές του ΣΥΡΙΖΑ.
Η «πρώτη φορά Αριστερά» με το βλέμμα πίσω
Σε ένα πιο αυτοκριτικό επίπεδο, ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρεται στην περίοδο της «πρώτης φορά Αριστερά», παραδεχόμενος ότι αρκετοί υπουργοί, με δηλώσεις και εξαγγελίες πριν καλά καλά ορκιστούν, συνέβαλαν στην αύξηση της αβεβαιότητας, «ανεβάζοντας τα spreads» με εξαγγελίες για μαζικές προσλήψεις, ανατροπές συμφωνιών και αποχωρήσεις επενδυτών. Κάνει λόγο για «αισιοδοξία της βούλησης» και έλλειψη «απαισιοδοξίας της νόησης», σε μια περίοδο που, όπως αναγνωρίζει, οι ισορροπίες ήταν εξαιρετικά εύθραυστες.
Παράλληλα, περιγράφει το κλίμα στο εσωτερικό του κόμματος μετά τη στροφή του 2015: μια μόνιμη γκρίνια, υπερβολική αυτοκριτική και αίσθημα ενοχής, που –κατά τον ίδιο– επηρέαζαν την συνοχή. Ο Τσίπρας δηλώνει ότι κατανοούσε τις αντιφάσεις, αλλά δεν δικαιολογούσε τις «ταλαντεύσεις», θυμίζοντας ότι ο λαός είχε αναθέσει στην κυβέρνησή του «τη βαριά ευθύνη να σώσει τη χώρα».
- 3 λεπτά πριν Γιατί επιβλήθηκε πρόστιμο – μαμούθ στη Nestlé Hellas;
- 10 λεπτά πριν ΑΣΕΠ: Ποια προκήρυξη έχει πλαφόν στις δηλώσεις θέσεων;
- 18 λεπτά πριν Θα κάνει τελικά κόμμα ο Σαμαράς;
