Voyager 2: Η αποστολή που άλλαξε όσα γνωρίζαμε για το Ηλιακό Σύστημα

Σαν σήμερα, στις 20 Αυγούστου 1977 ξεκίνησε το ιστορικό ταξίδι του μοναδικού διαστημικού σκάφους που επισκέφθηκε από κοντά τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα.

Ειδικότερα, σαράντα εννέα χρόνια συμπληρώνονται στις 20 Αυγούστου από την εκτόξευση του Voyager 2, της διαστημικής αποστολής που πρόσφερε στην ανθρωπότητα την πρώτη κοντινή ματιά στον Ουρανό και τον Ποσειδώνα.

Το μη επανδρωμένο σκάφος της NASA εκτοξεύθηκε το 1977 από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ με πύραυλο Titan IIIE-Centaur. Παρότι έφυγε από τη Γη 16 ημέρες πριν από το Voyager 1, ο δίδυμος ανιχνευτής του ακολούθησε ταχύτερη διαδρομή και έφτασε πρώτος στον Δία και τον Κρόνο.

Το Voyager 2, όμως, συνέχισε προς τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα. Παραμένει μέχρι σήμερα το μοναδικό ανθρώπινο κατασκεύασμα που έχει επισκεφθεί από κοντά και τους τέσσερις γιγάντιους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος.

Πώς μια σπάνια ευθυγράμμιση άνοιξε τον δρόμο

Η αποστολή αξιοποίησε μια σπάνια γεωμετρική διάταξη των εξωτερικών πλανητών, η οποία εμφανίζεται περίπου κάθε 175 χρόνια. Αυτή επέτρεψε στο σκάφος να χρησιμοποιήσει τη βαρύτητα κάθε πλανήτη για να επιταχύνει και να αλλάξει πορεία προς τον επόμενο στόχο.

Χωρίς τη λεγόμενη βαρυτική υποβοήθηση, ένα διαδοχικό ταξίδι προς τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα θα απαιτούσε πολύ περισσότερο χρόνο, καύσιμα και χρήματα.

Η αρχική αποστολή προέβλεπε επισκέψεις μόνο στον Δία και τον Κρόνο. Ωστόσο, η επιτυχία των πρώτων διελεύσεων και η καλή κατάσταση του σκάφους οδήγησαν τη NASA να εγκρίνει την επέκταση του ταξιδιού.

Οι τέσσερις μεγάλοι σταθμοί του Voyager 2

Το Voyager 2 πλησίασε τον Δία στις 9 Ιουλίου 1979 και έστειλε περίπου 17.000 εικόνες του πλανήτη και των δορυφόρων του. Μελέτησε τους λεπτούς δακτυλίους, τη μαγνητόσφαιρα και την έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα στην Ιώ, ενώ φωτογράφισε την παγωμένη και γεμάτη ρωγμές επιφάνεια της Ευρώπης.

Στις 25 Αυγούστου 1981 έφτασε στον Κρόνο. Κατέγραψε χιλιάδες εικόνες του πλανήτη, των εντυπωσιακών δακτυλίων και των δορυφόρων του. Στη συνέχεια, η βαρύτητα του Κρόνου έστειλε το σκάφος προς τον Ουρανό.

Στις 24 Ιανουαρίου 1986, το Voyager 2 πραγματοποίησε την πρώτη και μοναδική μέχρι σήμερα κοντινή διέλευση από τον Ουρανό. Ανακάλυψε 10 νέους δορυφόρους και δύο δακτυλίους, ενώ κατέγραψε το ασυνήθιστα κεκλιμένο και μετατοπισμένο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη. Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η Μιράντα, ένας δορυφόρος με απότομους γκρεμούς και πολύπλοκη γεωλογική επιφάνεια.

Ο τελευταίος πλανητικός σταθμός ήταν ο Ποσειδώνας, στις 25 Αυγούστου 1989. Το σκάφος αποκάλυψε μια δυναμική ατμόσφαιρα με εξαιρετικά ισχυρούς ανέμους και κατέγραψε τη Μεγάλη Σκοτεινή Κηλίδα. Παράλληλα, εντόπισε νέους δορυφόρους και δακτυλίους, ενώ στον Τρίτωνα παρατήρησε ενεργούς πίδακες αζώτου.

Πού βρίσκεται σήμερα το Voyager 2

Μετά την ολοκλήρωση της εξερεύνησης των πλανητών, το Voyager 2 συνέχισε προς τα εξωτερικά όρια της ηλιακής επιρροής. Στις 5 Νοεμβρίου 2018 διέσχισε την ηλιόπαυση και πέρασε στον διαστρικό χώρο, έξω από τη φυσαλίδα φορτισμένων σωματιδίων και μαγνητικών πεδίων που δημιουργεί ο Ήλιος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει εγκαταλείψει πλήρως το Ηλιακό Σύστημα. Για να συμβεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να περάσει και πέρα από το μακρινό Νέφος του Όορτ, μια πορεία που θα χρειαστεί δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Το Voyager 2 βρίσκεται πλέον σε απόσταση μεγαλύτερη των 21 δισ. χιλιομέτρων από τη Γη. Ένα ραδιοσήμα χρειάζεται περίπου 20 ώρες για να ταξιδέψει προς τη μία κατεύθυνση, γεγονός που σημαίνει ότι μια εντολή και η επιβεβαίωσή της απαιτούν σχεδόν δύο ημέρες.

Η NASA κρατά ζωντανή την αποστολή

Παρά την ηλικία του, το Voyager 2 εξακολουθεί να επικοινωνεί με τη Γη και να συλλέγει επιστημονικά δεδομένα. Η ηλεκτρική ισχύς του μειώνεται περίπου κατά τέσσερα watt κάθε χρόνο, γι’ αυτό οι μηχανικοί απενεργοποιούν σταδιακά όργανα και συστήματα.

Τον Αύγουστο του 2026, η NASA ανακοίνωσε ότι μια νέα παρέμβαση εξοικονόμησης ενέργειας μπορεί να διατηρήσει σε λειτουργία τα τρία εναπομείναντα επιστημονικά όργανα για τουλάχιστον έναν επιπλέον χρόνο.

Τα ενεργά όργανα μελετούν το μαγνητικό πεδίο, τα κύματα πλάσματος και τις κοσμικές ακτίνες στον διαστρικό χώρο. Έτσι, ένα σκάφος με τεχνολογία της δεκαετίας του 1970 εξακολουθεί να στέλνει μοναδικές μετρήσεις σχεδόν μισό αιώνα μετά την εκτόξευσή του.

Ο χρυσός δίσκος και το μήνυμα της ανθρωπότητας

Το Voyager 2 μεταφέρει τον περίφημο Χρυσό Δίσκο, ένα μήνυμα της Γης προς οποιαδήποτε νοήμονα μορφή ζωής θα μπορούσε κάποτε να συναντήσει το σκάφος.

Ο δίσκος περιλαμβάνει εικόνες, ήχους της φύσης, μουσική και χαιρετισμούς σε 55 γλώσσες. Αποτελεί ένα συμβολικό πορτρέτο του ανθρώπινου πολιτισμού, σχεδιασμένο να ταξιδεύει στο Διάστημα ακόμη και όταν το ίδιο το σκάφος σταματήσει να επικοινωνεί.