Μίκης Θεοδωράκης: Η δραματική σύλληψή του από τη χούντα

Σαν σήμερα, στις 21 Αυγούστου 1967, η δικτατορία συνέλαβε τον Μίκη Θεοδωράκη στο σπίτι όπου κρυβόταν, στην περιοχή του Προφήτη Ηλία στο Χαϊδάρι.

Τέσσερις μήνες είχαν περάσει από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Στο διάστημα αυτό, ο συνθέτης είχε περάσει στην παρανομία, είχε απευθύνει κάλεσμα αντίστασης και είχε πρωτοστατήσει στην ίδρυση του Πατριωτικού Μετώπου.

Η σύλληψή του αποτελούσε βασική επιδίωξη των αρχών, καθώς η πολιτική δράση και η τεράστια απήχηση της μουσικής του τον είχαν καταστήσει ισχυρό σύμβολο αντίστασης απέναντι στη χούντα.

Ο Μίκης Θεοδωράκης λίγο μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα το 1961.

Τα χτυπήματα στην πόρτα μετά τα μεσάνυχτα

Ο Θεοδωράκης περιγράφει τη νύχτα της σύλληψης στο τρίτομο έργο του «Το Χρέος».

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, δυνατά χτυπήματα ακούστηκαν στην πόρτα. Μέσα στο σκοτάδι, ο συνθέτης αντιλήφθηκε τις σκιές των αστυνομικών και έτρεξε να κρυφτεί πίσω από το πιάνο.

Οι άνδρες της Ασφάλειας μπήκαν στο σπίτι και άρχισαν να ερευνούν κάθε χώρο. Για λίγες στιγμές επικράτησε σιωπή, δημιουργώντας την εντύπωση ότι μπορεί να είχαν αποχωρήσει. Ωστόσο, ένας αστυνομικός επέστρεψε, πλησίασε στο πιάνο και τον εντόπισε.

Η στιγμή της σύλληψης

Οι αστυνομικοί τον διέταξαν να σηκώσει τα χέρια και να γονατίσει. Εκείνος αρνήθηκε. Στη συνέχεια, του έδεσαν σφιχτά τα χέρια πίσω από την πλάτη και τον οδήγησαν έξω.

Στην αφήγησή του, ο Θεοδωράκης περιγράφει χτυπήματα, εξευτελισμούς και συνεχείς απειλές. Τον κρατούσαν σκυμμένο, τον κλωτσούσαν και τον προειδοποιούσαν ότι θα τον σκοτώσουν.

Όταν τον ρώτησαν τι ένιωθε μπροστά στο ενδεχόμενο του θανάτου, εκείνος απάντησε: «Αηδία».

Η Αθήνα, τα αστέρια και η σκέψη του θανάτου

Καθώς τον απομάκρυναν από το σπίτι, ο Θεοδωράκης κοιτούσε την Αθήνα, τον Υμηττό και τον νυχτερινό ουρανό. Πίστευε ότι ζούσε τις τελευταίες του στιγμές.

Μέσα στην ένταση, το μυαλό του στράφηκε στη μουσική, στην οικογένειά του και στην ποίηση του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα. Η δημιουργία λειτουργούσε ως το τελευταίο του καταφύγιο απέναντι στην απειλή.

Οι αστυνομικοί τού φόρεσαν κουκούλα και συνέχισαν να τον χτυπούν. Κατά τη διαδρομή, τον έκαναν να πιστέψει ότι τον οδηγούσαν σε εκτέλεση ή ότι σκόπευαν να τον ρίξουν από κάποιο ψηλό σημείο.

Τελικά, όταν του αφαίρεσαν την κουκούλα, διαπίστωσε ότι βρισκόταν στη Γενική Ασφάλεια Αθηνών, στην οδό Μπουμπουλίνας.

Ο Θεοδωράκης στο Παρίσι το 1967.

Η απομόνωση και η δημιουργία πίσω από τα κάγκελα

Μετά τη σύλληψή του, οι αρχές κράτησαν τον Θεοδωράκη σε αυστηρή απομόνωση. Ο ίδιος ζούσε με την αγωνία ότι ανά πάσα στιγμή θα τον οδηγούσαν σε βασανιστήρια ή εκτέλεση.

Ωστόσο, ακόμη και μέσα στο κελί, συνέχισε να δημιουργεί. Όταν του έδωσαν χαρτί και μολύβι, έγραψε 32 ποιήματα, από τα οποία προέκυψε αργότερα ο κύκλος «Ο Ήλιος και ο Χρόνος».

Η μουσική και η ποίηση μετατράπηκαν έτσι σε τρόπο επιβίωσης. Εκεί όπου το καθεστώς επιδίωκε τη σιωπή, ο κρατούμενος συνθέτης απαντούσε με ένα νέο έργο.