Η εισβολή στα Φώκλαντ και η έναρξη ενός πολέμου

Σαν σήμερα, στις 2 Απριλίου 1982, στρατιωτικές δυνάμεις της Αργεντινής πραγματοποίησαν αποβατική επιχείρηση στα νησιά Φώκλαντ, πυροδοτώντας την έναρξη του Πολέμου των Φώκλαντ.

Η κυριαρχία των νησιών αποτελούσε εδώ και δεκαετίες σημείο έντασης μεταξύ του Ηνωμένο Βασίλειο και της Αργεντινή. Παρότι τα Φώκλαντ, η Νότιος Γεωργία και οι Νήσοι Νότιοι Σάντουιτς βρίσκονται κοντά στις ακτές της Αργεντινής, ανήκαν στη βρετανική επικράτεια από τις αρχές του 19ου αιώνα — γεγονός που η Αργεντινή δεν αποδεχόταν.

Αργεντινά στρατεύματα κατά την αποβατική επιχείρηση στα Φώκλαντ, που σηματοδότησε την έναρξη του πολέμου. (Αρχείο εποχής)

Το υπόβαθρο της σύγκρουσης

Μέχρι το 1982, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν είχαν οδηγήσει σε κάποια λύση.

Την ίδια περίοδο, η στρατιωτική χούντα της Αργεντινής, υπό τον στρατηγό Λεοπόλδο Γκαλτιέρι, που είχε αναλάβει την εξουσία τον Δεκέμβριο του 1981, αντιμετώπιζε σοβαρή κοινωνική και οικονομική κρίση.

Επιδιώκοντας να εκτρέψει την προσοχή της κοινής γνώμης από τα εσωτερικά προβλήματα και να ενισχύσει το εθνικό φρόνημα, το καθεστώς επέλεξε τη στρατιωτική λύση για την κατάληψη των νησιών.

Η εισβολή και η κατάληψη των νησιών

Η επιχείρηση ξεκίνησε με την αποβίβαση πεζοναυτών κοντά στην πρωτεύουσα των νησιών, το Πορτ Στάνλεϊ, τις πρώτες πρωινές ώρες.

Ο στόλος της Αργεντινής και οι πεζοναύτες που συμμετείχαν στην επιχείρηση κατάληψης των Φώκλαντ. (Αρχείο εποχής)

Όπως ανέφερε η εφημερίδα «Καθημερινή» στις 3 Απριλίου:

«Η χρονολογούμενη από το 1833 διαμάχη μεταξύ της Βρεταννίας και της Αργεντινής, σχετικά με την κυριαρχία των νησιών Φάλκλαντ του Νοτίου Ατλαντικού πήρε αιφνιδιαστικά χθες μεγάλες και διεθνείς διαστάσεις, έπειτα από την απόβαση σ’ αυτά δυνάμεως της Αργεντινής, με την υποστήριξη μονάδων ναυτικού και αεροπορίας και την διακήρυξη, εκ μέρους του Λονδίνου, ότι σκοπεύει να τα προστατεύσει και να τα διατηρήσει υπό την βρεταννική κυριαρχία «πάση θυσία». […]».

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα:

«Σύμφωνα με το επίσημο αργεντινό πρακτορείο ειδήσεων «Τελάμ» η κατάληψη των νήσων Φάλκλαντ άρχισε με την αποβίβαση πεζοναυτών κοντά στη μικρή πρωτεύουσα των νήσων, Πορτ Στάνλεϋ, στις 04.00 ώρα Ελλάδος χθες. Οι πεζοναύτες αποβιβάστηκαν από μεγάλο στόλο αργεντινών πολεμικών πλοίων, που είχαν καταλάβει θέσεις ανοιχτά των νήσων προχθές τη νύκτα. […]».

Μετά την κατάληψη, η χούντα του Μπουένος Άιρες όρισε τον στρατηγό Μάριο Μενέντεζ ως νέο κυβερνήτη των νησιών, ενώ ανέλαβε και τον έλεγχο της Νοτίου Γεωργίας και των Νήσων Νοτίων Σάντουιτς.

Η αντίδραση της Βρετανίας

Η βρετανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα. Η πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ εμφανίστηκε στη Βουλή των Κοινοτήτων, ανακοινώνοντας την αποστολή ισχυρής ναυτικής δύναμης στην περιοχή.

Η αντίδραση της Βρετανίας με αποστολή ισχυρής ναυτικής δύναμης στον Νότιο Ατλαντικό. (Αρχείο εποχής)

Όπως έγραφε η «Καθημερινή» στις 4 Απριλίου:

«Εικοσιτέσσερις ώρες μετά την απόβαση των αργεντινών στρατευμάτων στα νησιά Φάλκλαντ, η πρωθυπουργός της Βρεταννίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, εμφανίστηκε χθες στην Βουλή των Κοινοτήτων […] και να ανακοινώσει ότι μεγάλη μοίρα πολεμικών πλοίων, με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο “Ινβίνσιμπλ”, θα αποπλεύσει αύριο, για την επίμαχη περιοχή του Νότιου Ατλαντικού. […]».

Παράλληλα, ανακοινώθηκε η δέσμευση όλων των αργεντινών καταθέσεων στη Βρετανία, ενώ στρατιωτικές πηγές εκτιμούσαν ότι η δύναμη που στάλθηκε ανερχόταν σε 35 έως 40 πλοία.

Η έκβαση του πολέμου

Βρετανικά στρατεύματα μετά την ανακατάληψη των Φώκλαντ και τη λήξη του πολέμου. (Αρχείο εποχής)

Η σύγκρουση διήρκεσε συνολικά 74 ημέρες και ολοκληρώθηκε στις 14 Ιουνίου 1982 με την παράδοση της Αργεντινής. Τα νησιά επανήλθαν υπό βρετανικό έλεγχο.

Η έκβαση του πολέμου θεωρήθηκε σημαντική νίκη για το Ηνωμένο Βασίλειο και προσωπικά για τη Μάργκαρετ Θάτσερ.

Όπως σημείωνε η «Καθημερινή» στις 16 Ιουνίου:

«η βρεταννική επικράτηση στο Νότιο Ατλαντικό αποτελεί προσωπική νίκη της «σιδηράς κυρίας», η οποία ακολούθησε μια πολιτική αδιαλλαξίας που βρήκε μεγάλη απήχηση στην κοινή γνώμη».

Η επιτυχία αυτή ενίσχυσε σημαντικά τη δημοτικότητά της, συμβάλλοντας στην εκλογική της νίκη το 1983.