Συμβάσεις εργασίας: Κερδισμένοι και χαμένοι των αυξήσεων

Σε μια περίοδο όπου η ενίσχυση των εισοδημάτων αποτελεί κεντρικό ζητούμενο, η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, με αυξήσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και το 8%. Ωστόσο, παρά τη θετική αυτή εξέλιξη, ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων εξακολουθεί να μένει εκτός του πλαισίου προστασίας.

Το σχέδιο για ευρύτερη κάλυψη εργαζομένων

Η υπογραφή και επέκταση συλλογικών συμβάσεων αποτελεί βασικό στόχο της κυβερνητικής πολιτικής, αξιοποιώντας το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις κοινωνικές διαπραγματεύσεις. Στόχος είναι να ενταχθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερος αριθμός εργαζομένων σε συμβάσεις, με τελικό ορίζοντα τη σταδιακή αύξηση του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ έως το 2027.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά εργασίας δείχνουν ήδη αυξήσεις αποδοχών, που σε αρκετές περιπτώσεις κυμαίνονται μεταξύ 5% και 6%, ενώ σε συγκεκριμένους κλάδους φτάνουν έως και το 8%. Σε ορισμένους τομείς, όπως η καπνοβιομηχανία, οι αυξήσεις αγγίζουν ακόμη και το 15% σε βάθος διετίας.

Οι πρώτοι κλάδοι που προχωρούν

Ιδιαίτερη κινητικότητα καταγράφεται στον κλάδο των ξενοδοχοϋπαλλήλων, που αριθμεί περίπου 500.000 εργαζομένους. Στόχος είναι η ανανέωση και επέκταση της σύμβασης με όρους που θα καλύπτουν σχεδόν το σύνολο των εργαζομένων, χωρίς να απαιτείται νέα προσφυγή στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας.

Παράλληλα, στον κλάδο των τραπεζών έχει ήδη συμφωνηθεί τριετής σύμβαση για περίπου 23.000 εργαζόμενους, η οποία προβλέπει αυξήσεις άνω του 10% έως και τον Δεκέμβριο του 2028. Ειδικότερα, για το 2026 προβλέπεται αύξηση 3% και για το 2027 4% για τις ειδικότητες χαμηλότερων μισθών.

Πώς επεκτείνονται οι συμβάσεις

Η διαδικασία επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων προϋποθέτει συγκεκριμένα κριτήρια. Με βάση το ισχύον πλαίσιο, απαιτείται η κάλυψη τουλάχιστον του 50% των εργαζομένων ενός κλάδου από τους εργοδότες που συμμετέχουν στη σύμβαση.

Ωστόσο, εξετάζεται η μείωση αυτού του ορίου στο 40%, ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή των συμβάσεων σε περισσότερους εργαζόμενους. Παράλληλα, προβλέπεται ταχύτερη διαδικασία εξέτασης και έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές.

Οι κλάδοι που περιμένουν στην «ουρά»

Στη λίστα των κλάδων που αναμένεται να ακολουθήσουν περιλαμβάνονται:

• Προσωπικό επιχειρήσεων πετρελαίου
• Εργαζόμενοι σε βιομηχανίες
• Υπάλληλοι σε εταιρείες μετάλλου και επεξεργασίας
• Τραπεζοϋπάλληλοι (σε επιμέρους κατηγορίες)
• Εργαζόμενοι σε ασφαλιστικές εταιρείες
• Προσωπικό εταιρειών πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών
• Υπάλληλοι του τουριστικού τομέα
• Εργαζόμενοι σε ναυτιλιακές και logistics

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις συμβάσεις που αφορούν τους εργαζόμενους στον τουρισμό και την οικοδομή, όπου απαιτείται επιπλέον συντονισμός λόγω των ιδιαιτεροτήτων των κλάδων.

Το μεγάλο κενό: Εργαζόμενοι χωρίς κάλυψη

Παρά τις θετικές εξελίξεις, η πραγματικότητα δείχνει ότι η πλειονότητα των εργαζομένων εξακολουθεί να μην καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το εμπόριο (χονδρικό και λιανικό), που απασχολεί περίπου 785.000 εργαζομένους. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο κλάδο της ελληνικής οικονομίας, ο οποίος παραμένει χωρίς σύμβαση εδώ και 14 χρόνια.

Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία του ΠΣ «Εργάνη», το 2025 υπογράφηκαν 170 επιχειρησιακές συμβάσεις που κάλυψαν 88.208 εργαζόμενους. Από αυτούς, 51.944 (58,9%) δεν έλαβαν καμία μισθολογική αύξηση, ενώ οι υπόλοιποι 36.264 (41,1%) έλαβαν μέση αύξηση 6,8%.

Ο στόχος και οι προκλήσεις

Βασική επιδίωξη του υπουργείου Εργασίας, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/2041, είναι η αύξηση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις στο 80% από περίπου 30% που είναι σήμερα.

Ο γενικός γραμματέας Νίκος Μηλαπίδης σημειώνει ότι οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν «ένδειξη θεσμικής ωριμότητας» και βασίζονται στη συνεργασία εργαζομένων και εργοδοτών. Τονίζει ότι η ενίσχυσή τους δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συνειδητής πολιτικής επιλογής για τη βελτίωση των όρων εργασίας.

Η σημασία του κοινωνικού διαλόγου

Από την πλευρά των κοινωνικών εταίρων, επισημαίνεται ότι η επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων αποτελεί σημαντική εξέλιξη μετά από μια δεκαετία περιορισμών.

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «Τα αποτελέσματα της προαιρετικής νομοθεσίας απέδωσαν στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Έπειτα από έναν αιώνα αντιπαραθέσεων δίνεται πλέον η δυνατότητα ουσιαστικού κοινωνικού διαλόγου».

Περισσότερα:

Ακαθάριστα οικόπεδα 2026: Λήγει στις 15 Ιουνίου η προθεσμία – Ποιοι κινδυνεύουν με πρόστιμα έως 2.000 ευρώ

Νταντάδες της Γειτονιάς: «Τρέχουν» οι αιτήσεις για voucher έως 500 ευρώ τον μήνα – Ποιοι δικαιούνται την ενίσχυση

ΔΥΠΑ: Λήγει σήμερα (4/6) η προθεσμία για ενστάσεις στους προσωρινούς πίνακες του Κοινωνικού Τουρισμού για συνταξιούχους