Κρατήσεις ΕΑΣ και υγείας στις συντάξεις: Πότε αλλάζουν και με ποια βάση υπολογίζονται

Δύο από τις πιο «σταθερές» αλλά και πιο παρεξηγημένες κρατήσεις που βλέπουν κάθε μήνα οι συνταξιούχοι στο ενημερωτικό του e-ΕΦΚΑ είναι: (α) η κράτηση υπέρ υγείας (ΕΟΠΥΥ) και (β) η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Παρότι εμφανίζονται ως “γραμμές” στο ίδιο χαρτί, έχουν διαφορετική λογική, διαφορετική βάση υπολογισμού και – κυρίως – αλλάζουν για διαφορετικούς λόγους.

1) Κράτηση υπέρ υγείας: «μετράει» το μικτό ποσό

Η κράτηση υπέρ υγείας είναι ποσοστιαία και, κατά κανόνα, υπολογίζεται πάνω στο μικτό ποσό της σύνταξης (πριν τον φόρο). Στους περισσότερους συνταξιούχους εμφανίζεται:

• ως κράτηση στην κύρια σύνταξη, και

• ως ξεχωριστή κράτηση στην επικουρική (όπου υπάρχει).

Πότε αλλάζει η κράτηση υγείας
Η κράτηση υπέρ υγείας αλλάζει αυτόματα όταν αλλάξει το μικτό ποσό που “γράφει” η σύνταξη, για παράδειγμα:

• με ετήσια αύξηση,

• με επανυπολογισμό/διόρθωση (π.χ. νέα ένσημα, νέες αποδοχές),

• με μεταβολές στην επικουρική (όταν υπάρχει),

• με αλλαγές που επηρεάζουν το μικτό ποσό μετά από αναδρομικά ή νέες πράξεις.

Με απλά λόγια: αν ανεβαίνει ή κατεβαίνει το μικτό ποσό, ανεβαίνει ή κατεβαίνει και η κράτηση υγείας.

2) ΕΑΣ: κλιμακωτή εισφορά – ανεβαίνει όταν “περνάτε” όριο

Η ΕΑΣ δεν λειτουργεί όπως η υγεία. Είναι κλιμακωτή εισφορά που επιβάλλεται σε όσους ξεπερνούν συγκεκριμένα επίπεδα μικτών αποδοχών σύνταξης (με βάση τα εκάστοτε κλιμάκια που ισχύουν). Αυτό σημαίνει ότι δεν αυξάνεται “λίγο-λίγο” μόνο επειδή πήρατε μια μικρή αύξηση: μπορεί να αυξηθεί απότομα αν η αύξηση σας περάσει σε επόμενο κλιμάκιο.

Πότε αλλάζει η ΕΑΣ
Η ΕΑΣ μεταβάλλεται κυρίως όταν:

• μπαίνουν αυξήσεις και το μικτό ποσό περνά το επόμενο όριο κλιμακίου,

• γίνει επανυπολογισμός (με νέα ένσημα/αποδοχές) και αλλάξει η μικτή βάση,

• υπάρξει αναπροσαρμογή σύνταξης ή διορθωτική πράξη που “φουσκώνει” τη μικτή σύνταξη,

• αλλάξει η σύνταξη λόγω μεταβολών σε δικαιώματα/καθεστώς (όπου προβλέπεται).

Το πρακτικό μήνυμα είναι ότι η ΕΑΣ μπορεί να δείξει «άλμα» όχι επειδή έγινε κάτι λάθος, αλλά επειδή η σύνταξη πέρασε σε επόμενο επίπεδο.

Τι να κοιτάξετε στο ενημερωτικό για να καταλάβετε αν είναι σωστό

Για να “διαβάσετε” σωστά τις κρατήσεις, χρήσιμο είναι να ελέγξετε:

1. Το μικτό ποσό (αυτό είναι η βάση για την υγεία και, σε γενικές γραμμές, η βάση που κρίνει αν “πιάνετε” ΕΑΣ).

2. Αν η υγεία εμφανίζεται ξεχωριστά σε κύρια και επικουρική (όπου υπάρχει).

3. Αν η ΕΑΣ άλλαξε τον ίδιο μήνα με κάποια αύξηση/επανυπολογισμό: συνήθως τότε βρίσκεται η αιτία.

Γιατί πολλοί «μπερδεύονται» με τις αυξήσεις

Όταν δίνονται αυξήσεις, ειδικά μικρές, αρκετοί βλέπουν ότι:

• η υγεία ανεβαίνει αναλογικά (φυσιολογικό), και

• η ΕΑΣ μπορεί να ανέβει δυσανάλογα αν «σπάσει» κλιμάκιο.

Έτσι, η καθαρή αύξηση στην τσέπη μπορεί να φαίνεται μικρότερη από την ονομαστική, όχι επειδή “χάθηκε” η αύξηση, αλλά επειδή ενεργοποιήθηκαν/μεγάλωσαν κρατήσεις.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά