ΣτΕ: Πότε δεν επιτρέπεται ο πλειστηριασμός πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο
Όρια στον πλειστηριασμό οικογενειακής κατοικίας για οφειλές προς το Δημόσιο θέτει απόφαση του ΣΤ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, όταν ο οφειλέτης διαθέτει άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να καλύψουν την απαίτηση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αρχή της αναλογικότητας: πριν επιλέξει μέτρο που οδηγεί σε στέρηση της κατοικίας, η διοίκηση πρέπει να αποδεικνύει ότι αυτό είναι απολύτως αναγκαίο και ότι έχει εξαντλήσει τη δυνατότητα είσπραξης με άλλα, πρόσφορα και ηπιότερα μέτρα.
Η κρίση δεν συνιστά γενική απαγόρευση πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας. Συνδέει την προστασία της οικογενειακής στέγης με τα πραγματικά δεδομένα κάθε υπόθεσης και τη δυνατότητα ικανοποίησης του Δημοσίου από άλλη περιουσία.
Πρώτη κατοικία: Ποια είναι η κρίσιμη προϋπόθεση
Αρκεί ένα ακίνητο να αποτελεί την κύρια κατοικία του οφειλέτη; Η υπόθεση που εξέτασε το ΣτΕ αναδεικνύει έναν επιπλέον, καθοριστικό παράγοντα: την ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων από τα οποία μπορεί να εισπραχθεί η οφειλή.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, η διοίκηση δεν μπορεί να επιλέγει την οικογενειακή κατοικία χωρίς να εξετάζει αν διαθέτει λιγότερο επαχθείς, αλλά αποτελεσματικούς τρόπους είσπραξης.
Η απόφαση αφορά μέτρα είσπραξης βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ). Στο πεδίο αυτό εντάσσονται οφειλές προς το Δημόσιο, τις ΔΟΥ, τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία και άλλα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.
Η υπόθεση της μεζονέτας στο Μοσχάτο
Η διαφορά ξεκίνησε όταν ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ΦΑΕ Πειραιά ενέταξε σε πρόγραμμα αναγκαστικού πλειστηριασμού ακίνητο στο Μοσχάτο, λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών ανώνυμης βιομηχανικής εταιρείας προς το Δημόσιο.
Επρόκειτο για μεζονέτα 162 τ.μ., πρώτου και δεύτερου ορόφου, στην οποία διέμενε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας με την οικογένειά του. Ο ίδιος κατείχε το 50% του ακινήτου και η σύζυγός του το υπόλοιπο 50%.
Ο διευθύνων σύμβουλος άσκησε ανακοπή κατά του προγράμματος πλειστηριασμού. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών τη δέχθηκε και ακύρωσε το πρόγραμμα, κρίνοντας ότι προσέκρουε στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας.
Στη συνέχεια, το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών απέρριψε την έφεση του Δημοσίου.
Γιατί τα δικαστήρια ακύρωσαν το πρόγραμμα πλειστηριασμού
Το Εφετείο έλαβε υπόψη ότι το ακίνητο αποτελούσε τη μοναδική κύρια κατοικία της οικογένειας, ενώ ο οφειλέτης διέθετε και άλλη ακίνητη περιουσία σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.
Έκρινε, επομένως, ότι το Δημόσιο μπορούσε να επιδιώξει την είσπραξη με λιγότερο επαχθή μέτρα.
Από την πλευρά του, το Δημόσιο υποστήριξε ότι ο προϊστάμενος της ΔΟΥ είχε ασκήσει τη διακριτική ευχέρεια που του παρέχει ο ΚΕΔΕ ως προς την επιλογή του περιουσιακού στοιχείου και του μέτρου εκτέλεσης.
Ωστόσο, το ΣτΕ απέρριψε ως αβάσιμη την αίτηση του Δημοσίου, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της συνταγματικής προστασίας της κατοικίας.
Τι έκρινε το ΣτΕ για την προστασία της οικογενειακής στέγης
Το δικαστήριο συνέδεσε την κατοικία με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής ζωής.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η προστασία της αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης κρατικής μέριμνας και ότι όλα τα κρατικά όργανα οφείλουν να διασφαλίζουν την αποτελεσματικότητά της.
Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με το σκεπτικό, είναι εάν η στέρηση της κατοικίας ήταν απολύτως αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση. Για να στηρίξει ένα τέτοιο μέτρο, η διοίκηση πρέπει προηγουμένως να έχει εξαντλήσει κάθε προσπάθεια επίτευξης του δημόσιου σκοπού με ηπιότερα μέσα.
Ανακοπή: Τι αναφέρει η απόφαση για τα στάδια της διαδικασίας
Η απόφαση αντιμετωπίζει επίσης το ζήτημα της προσβολής των πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.
Σύμφωνα με την κρίση που περιγράφεται, ο οφειλέτης μπορεί να προβάλει την παραβίαση της αναλογικότητας και στο στάδιο του προγράμματος πλειστηριασμού, χωρίς ο σχετικός έλεγχος να περιορίζεται στην αρχική κατασχετήρια έκθεση.
Η απαίτηση να αποδεικνύεται η αναγκαιότητα του μέτρου διατρέχει κάθε στάδιο της διαδικασίας. Η δυνατότητα αυτή, πάντως, δεν καταργεί τις νόμιμες προθεσμίες και τις προϋποθέσεις άσκησης ανακοπής.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
- 25 λεπτά πριν Νέα Σμύρνη: Δωρεάν ιατρικές εξετάσεις – Πώς κλείνετε ραντεβού
- 50 λεπτά πριν Αεροδρόμιο Χίου: Κλείνει ο διάδρομος από 15 Νοεμβρίου – Τι ισχύει για επείγουσες πτήσεις
- 1 ώρα πριν ΣτΕ: Πότε δεν επιτρέπεται ο πλειστηριασμός πρώτης κατοικίας για χρέη στο Δημόσιο
