Εφάπαξ: Ποιοι περιμένουν ακόμα τα λεφτά τους

Σε διαφορετικές ταχύτητες εξακολουθεί να κινείται η απονομή των εφάπαξ, με τις περισσότερες αιτήσεις να διεκπεραιώνονται πλέον ταχύτερα, αλλά ορισμένες σύνθετες υποθέσεις να παραμένουν σε εκκρεμότητα. Την ίδια ώρα, μεγάλες είναι οι αποκλίσεις στα ποσά που λαμβάνουν οι νέοι συνταξιούχοι, καθώς το τελικό εφάπαξ εξαρτάται από τον πρώην φορέα ασφάλισης, τα χρόνια καταβολής εισφορών και τις αποδοχές του ασφαλισμένου.

Στον δημόσιο τομέα, περίπου 1.000 σύνθετες υποθέσεις εφάπαξ παρέμεναν σε εκκρεμότητα στις αρχές του 2026. Για την εκκαθάρισή τους συγκροτήθηκε ειδική ομάδα εργασίας στον e-ΕΦΚΑ, με στόχο να ολοκληρωθεί η επεξεργασία τους έως το τέλος του έτους. Οι υποθέσεις αυτές αφορούν κυρίως φακέλους που απαιτούν πρόσθετο έλεγχο ασφαλιστικού χρόνου ή άλλων στοιχείων.

Παράλληλα, οι πληρωμές συνεχίζονται σε εβδομαδιαία βάση. Είναι ενδεικτικό ότι μόνο την περίοδο 5 έως 9 Οκτωβρίου 2026 ο e-ΕΦΚΑ προγραμμάτισε την καταβολή 18,5 εκατ. ευρώ σε περίπου 900 δικαιούχους μετά την έκδοση αποφάσεων εφάπαξ. Αντίστοιχες πληρωμές πραγματοποιούνται σταθερά μέσα στη χρονιά.

Ποιοι δικαιούνται εφάπαξ

Η εφάπαξ παροχή χορηγείται σε ασφαλισμένους του Κλάδου Εφάπαξ Παροχών του e-ΕΦΚΑ όταν έχουν λάβει κύρια σύνταξη γήρατος ή οριστικής αναπηρίας.

Στον κλάδο έχουν ενταχθεί δεκάδες πρώην Ταμεία και τομείς. Καλύπτονται μεταξύ άλλων δημόσιοι υπάλληλοι, εργαζόμενοι σε ΔΕΚΟ όπως ΔΕΗ, ΟΤΕ και ΟΣΕ, συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, καθώς και αυτοαπασχολούμενοι όπως μηχανικοί, δικηγόροι και υγειονομικοί.

Για ορισμένες περιπτώσεις του Δημοσίου προβλέπεται μάλιστα απόλυτη προτεραιότητα στην καταβολή. Σε αυτές περιλαμβάνονται δικαιούχοι με αναπηρία τουλάχιστον 50%, γονείς ή κηδεμόνες ατόμων με αντίστοιχο ποσοστό αναπηρίας και άλλες ειδικές κατηγορίες που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.

Πώς υπολογίζεται το εφάπαξ

Ο σημερινός υπολογισμός χωρίζει ουσιαστικά τον ασφαλιστικό βίο σε δύο περιόδους.

Το πρώτο τμήμα αφορά τον χρόνο ασφάλισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 και υπολογίζεται με βάση τους κανόνες που προβλέπονται για τον συγκεκριμένο ασφαλιστικό φορέα, τις αποδοχές και τον χρόνο ασφάλισης.

Το δεύτερο τμήμα αφορά τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά. Για αυτή την περίοδο εφαρμόζεται το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση. Το συνολικό εφάπαξ προκύπτει από το άθροισμα των δύο ποσών.

Αυτός ο διπλός τρόπος υπολογισμού εξηγεί και γιατί δύο εργαζόμενοι που συνταξιοδοτούνται την ίδια χρονιά μπορεί να πάρουν πολύ διαφορετικά ποσά, ακόμη και αν έχουν παρόμοιο αριθμό ετών ασφάλισης.

Γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες διαφορές

Οι αποκλίσεις μεταξύ των πρώην Ταμείων έχουν ιστορικές ρίζες. Κάθε φορέας είχε διαφορετικές εισφορές, διαφορετικό ύψος αποδοχών και διαφορετικό ασφαλιστικό καθεστώς πριν από την ενοποίησή του στον e-ΕΦΚΑ.

Επιπλέον, το ύψος του εφάπαξ επηρεάζεται σημαντικά από τις αποδοχές πάνω στις οποίες καταβάλλονταν εισφορές, τη διάρκεια ασφάλισης πριν και μετά το 2014 και το ύψος των εισφορών της μεταγενέστερης περιόδου.

Έτσι, τα ποσά του 2026 εμφανίζουν μεγάλες αποκλίσεις. Στον δημόσιο τομέα αναφέρονται ενδεικτικά ποσά περίπου 20.000-27.000 ευρώ για πολλές κατηγορίες εργαζομένων, ενώ στα ειδικά μισθολόγια μπορεί να ξεπερνούν τις 40.000 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερες διαφορές εμφανίζονται σε ορισμένα πρώην Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών. Ενδεικτικά στοιχεία πληρωμών του 2026 εμφανίζουν μέσο εφάπαξ άνω των 100.000 ευρώ σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων του ΟΣΕ, ενώ σε άλλους κλάδους τα ποσά είναι πολλαπλάσια χαμηλότερα.

Ποιοι μπορεί να περιμένουν περισσότερο

Οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις εμφανίζονται συνήθως σε φακέλους όπου υπάρχει διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, ελλιπή ασφαλιστικά στοιχεία ή ανάγκη να διασταυρωθούν εισφορές από περισσότερους πρώην φορείς.

Στη διαδοχική ασφάλιση ο ασφαλισμένος μπορεί να έχει χρόνο σε περισσότερα Ταμεία Πρόνοιας, ο οποίος πρέπει να συνυπολογιστεί πριν ολοκληρωθεί η εκκαθάριση. Ο e-ΕΦΚΑ έχει προβλέψει την έκδοση ενιαίας απόφασης για τον συνολικό ασφαλιστικό χρόνο, όμως οι πιο σύνθετες περιπτώσεις εξακολουθούν να απαιτούν πρόσθετο έλεγχο.

Για το εφάπαξ του Δημοσίου η διοικητική διαδικασία προβλέπει ενδεικτική προθεσμία διεκπεραίωσης έως έξι μήνες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε σύνθετη υπόθεση ολοκληρώνεται υποχρεωτικά μέσα στο διάστημα αυτό.

Τι γίνεται με φόρους και οφειλές

Το εφάπαξ δεν φορολογείται όπως ένα κανονικό εισόδημα. Στον δημόσιο τομέα χαρακτηρίζεται αφορολόγητο και ακατάσχετο.

Ωστόσο, μπορεί να υπάρξει παρακράτηση αν ο δικαιούχος έχει οφειλές προς την εφορία ή δάνειο στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Για οφειλές προς την εφορία μπορεί να παρακρατηθεί έως και το 50% της παροχής. Αντίστοιχες προβλέψεις ισχύουν και για δικαιούχους άλλων τομέων του e-ΕΦΚΑ.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει ένα ενιαίο «εφάπαξ» για όλους. Το ποσό διαμορφώνεται από την ασφαλιστική ιστορία κάθε εργαζομένου και γι’ αυτό οι διαφορές μεταξύ Ταμείων και επαγγελματικών κατηγοριών μπορούν να φτάσουν σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ.

Περισσότερα:

Συνταξιούχοι σε σοκ: Αναδρομικός φόρος έως 1.500 ευρώ – «Ψαλιδίζεται» το μπόνους των 400 ευρώ

Προϋπολογισμός 2027: Αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις – Ποιοι κερδίζουν και πόσο

Συντάξεις Δημοσίου: Ηλεκτρονικά οι αιτήσεις από τον Νοέμβριο – Οι δύο ημερομηνίες

Συντάξεις πείνας: Με 817 ευρώ τον μήνα ζουν οι συνταξιούχοι