Ποιος πληρώνει τελικά τις συντάξεις; Οι αριθμοί αποκαλύπτουν

Παρά τις σημαντικές αλλαγές που εφαρμόστηκαν στο ασφαλιστικό σύστημα τα προηγούμενα χρόνια, οι συντάξεις στην Ελλάδα συνεχίζουν να στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα δημόσια έσοδα και στις εισφορές των σημερινών εργαζομένων. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), το ελληνικό συνταξιοδοτικό μοντέλο παραμένει κυρίως «διανεμητικό», χωρίς ισχυρά αποθεματικά που να στηρίζουν τις μελλοντικές υποχρεώσεις.

Η έρευνα με τίτλο «Το συνταξιοδοτικό σύστημα στην Ελλάδα και την Ε.Ε.: Ένα αναπτυξιακό εργαλείο χωρίς εφαρμογή», των Χρήστου Δούκα και Ιωνος Βαλλιάνου, καταγράφει ότι το 2025 περίπου το 57% της συνταξιοδοτικής δαπάνης καλύπτεται από ασφαλιστικές εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 43% προέρχεται από τη φορολογία και τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στήριξη από τους φορολογουμένους

Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν πως σημαντικό μέρος των συντάξεων δεν χρηματοδοτείται από συσσωρευμένα κεφάλαια που προήλθαν από εισφορές ασφαλισμένων στο παρελθόν, αλλά από δημόσιους πόρους. Αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, δημιουργεί συνεχή πίεση στα κρατικά οικονομικά και μεταφέρει σημαντικό βάρος κυρίως στις νεότερες γενιές εργαζομένων.

Αν και καταγράφεται κάποια πρόοδος σε σχέση με προηγούμενα έτη, καθώς η εξάρτηση από κρατική χρηματοδότηση έχει περιοριστεί συγκριτικά με το 2021, οι προβλέψεις έως το 2029 δείχνουν ότι οι εισφορές θα καλύπτουν περίπου το 62% της συνολικής συνταξιοδοτικής δαπάνης.

Ωστόσο, η βασική αδυναμία του συστήματος εξακολουθεί να παραμένει: η έλλειψη ενός επαρκούς αποθεματικού μηχανισμού που θα μπορούσε να στηρίξει μελλοντικές συντάξεις χωρίς έντονη δημοσιονομική επιβάρυνση.

Η Ελλάδα στην ευρωπαϊκή κατάταξη

Η Ελλάδα δεν κατέχει πλέον την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη συνταξιοδοτική δαπάνη σε σχέση με το ΑΕΠ. Αν κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, το 2012, είχε τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, σήμερα βρίσκεται στην τέταρτη θέση, μετά την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αυστρία.

Η μεταβολή αυτή αποδίδεται εν μέρει στις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν την τελευταία δεκαετία, χωρίς όμως να σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πως το ασφαλιστικό παραμένει εξαρτημένο από τη συνεχή κρατική ενίσχυση.

Τι συμβαίνει στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η μελέτη εξετάζει και το σύστημα συντάξεων των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ούτε εκεί λειτουργεί ισχυρός μηχανισμός αποθεματικών.

Οι συντάξεις των πρώην υπαλλήλων της Ε.Ε. πληρώνονται απευθείας από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και όχι από ειδικά επενδυμένα ταμεία. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο το 21% της σχετικής δαπάνης καλύπτεται από εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 79% προέρχεται από κοινοτικούς πόρους.

Παράλληλα, οι συγκεκριμένες δαπάνες αυξήθηκαν εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζοντας άνοδο 183% από το 2000 έως το 2024, φτάνοντας από περίπου 580 εκατ. ευρώ στα 2,9 δισ. ευρώ.

Η ανάγκη αλλαγής μοντέλου

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι πως τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται να στραφούν σταδιακά σε ένα περισσότερο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο ασφάλισης. Ένα τέτοιο σύστημα, σύμφωνα με τους συντάκτες, θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση από τη φορολογία, να ενισχύσει τη βιωσιμότητα των συντάξεων και ταυτόχρονα να λειτουργήσει αναπτυξιακά για την οικονομία.

Περισσότερα:

Αυξήσεις συντάξεων στο Δημόσιο: Ποιοι θα λαμβάνουν έως το 80% των αποδοχών τους

Έρχονται αναδρομικά έως 3.500 ευρώ για 100.000 συνταξιούχους- Ποιοι θα τα πάρουν

Συντάξεις Ιουλίου 2026: Πότε μπαίνουν τα χρήματα – Όλες οι ημερομηνίες πληρωμής ανά Ταμείο