ΙΟΒΕ: Δημογραφικός «εφιάλτης» για 12 περιφέρειες – Τι δείχνει η νέα έκθεση

Καμπανάκι κινδύνου για το μέλλον της ελληνικής περιφέρειας χτυπά νέα έκθεση του ΙΟΒΕ, η οποία καταγράφει έντονες γεωγραφικές ανισότητες, δημογραφική συρρίκνωση και γήρανση του πληθυσμού στις περισσότερες περιοχές της χώρας. Παρά τη βελτίωση βασικών οικονομικών και κοινωνικών δεικτών το 2024, η ανάπτυξη εξακολουθεί να συγκεντρώνεται κυρίως στην Αττική και σε τουριστικές περιοχές, την ώρα που η ενδοχώρα εμφανίζει υστέρηση σε επενδύσεις, απασχόληση και κοινωνικές υπηρεσίες.

Η τρίτη περιοδική έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών αποτυπώνει μια εικόνα δύο ταχυτήτων, με ορισμένες περιφέρειες να παρουσιάζουν ανθεκτικότητα και άλλες να βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές δημογραφικές και αναπτυξιακές προκλήσεις.

Δημογραφική συρρίκνωση σε 12 από τις 13 περιφέρειες

Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για το δημογραφικό, καθώς σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, 12 από τις 13 περιφέρειες της χώρας κινούνται προς κατεύθυνση πληθυσμιακής συρρίκνωσης και γήρανσης.

Μάλιστα, σε Στερεά Ελλάδα, Ήπειρο και Δυτική Μακεδονία, ο δείκτης εξάρτησης εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει το 80% έως το 2100, εφόσον δεν υπάρξουν μακροχρόνιες πολιτικές παρεμβάσεις.

Ανθεκτικότητα εμφανίζουν κυρίως η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία και ορισμένες νησιωτικές περιφέρειες με ισχυρή τουριστική δραστηριότητα, καθώς καταφέρνουν να συγκρατούν νεότερους πληθυσμούς.

Η Αττική συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης

Στο πεδίο της οικονομικής δραστηριότητας, η Αττική εξακολουθεί να κυριαρχεί, παράγοντας σχεδόν το μισό ΑΕΠ της χώρας και περισσότερο από το ένα τρίτο των συνολικών επενδύσεων.

Παράλληλα, μόνο η Αττική και το Νότιο Αιγαίο εμφανίζουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ένταση παγίων επενδύσεων παραμένει χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις 10 από τις 13 περιφέρειες, με εξαίρεση τη Δυτική Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα και την Ήπειρο, όπου καταγράφονται καλύτερες επιδόσεις.

Ανεργία, φτώχεια και ανισότητες στην περιφέρεια

Η αγορά εργασίας εμφάνισε βελτιωμένη εικόνα το 2024, καθώς η ανεργία υποχώρησε σε 10 περιφέρειες, με τη μεγαλύτερη πτώση να καταγράφεται σε Δυτική Μακεδονία, Ήπειρο και Θεσσαλία.

Παρόλα αυτά, οι αποκλίσεις παραμένουν μεγάλες, καθώς η συμμετοχή στην εργασία εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε 11 περιφέρειες.

Την ίδια στιγμή, η αυτοαπασχόληση στην περιφέρεια παραμένει υπερδιπλάσια σε σχέση με την Αττική, ενώ αυξάνεται σταθερά η απασχόληση στον τριτογενή τομέα, μεταβάλλοντας σταδιακά το παραγωγικό μοντέλο.

Στο κοινωνικό πεδίο, η εισοδηματική ανισότητα μειώθηκε σε εννέα περιφέρειες, ωστόσο ο κίνδυνος φτώχειας αυξήθηκε στις εννέα από τις 13 το 2024.

Μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, τα ποσοστά κινδύνου φτώχειας κυμαίνονται από 13,7% στην Αττική έως 30,6% στη Δυτική Ελλάδα.

Παράλληλα, το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας εμφανίζεται λιγότερο αποτελεσματικό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στη μείωση της φτώχειας, ενώ το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει υψηλότερο από την Ε.Ε. σε όλες τις περιφέρειες, φτάνοντας ακόμη και το 31,2% στη Στερεά Ελλάδα.

Πιέσεις στο Ασφαλιστικό και στην ανάπτυξη

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, οι περιφερειακές ανισότητες επηρεάζουν άμεσα την αναπτυξιακή δυναμική της χώρας, δημιουργώντας πιέσεις τόσο στο ασφαλιστικό σύστημα όσο και στις δημόσιες δαπάνες.

Η συγκέντρωση ΑΕΠ, επενδύσεων και χρηματοδότησης σε λίγες μόνο περιφέρειες περιορίζει τη διάχυση της ανάπτυξης, ενώ η γήρανση του πληθυσμού και η μετανάστευση νέων αποδυναμώνουν την παραγωγική βάση της ενδοχώρας.

Παράλληλα, αν και ο τουρισμός και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου δημιουργούν νέες ευκαιρίες σε αστικές και νησιωτικές περιοχές, οι δυσκολίες στην πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση, η χαμηλή αποταμίευση και οι ελλείψεις σε υγεία και παιδεία αυξάνουν το επενδυτικό ρίσκο στην περιφέρεια.

Ο πληθυσμός της Ελλάδας σε σταθερή πτώση έως το 2100

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι το δημογραφικό δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή, αλλά έναν παράγοντα που ήδη επηρεάζει την οικονομία, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο προβολών της Eurostat, ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας αναμένεται να ακολουθήσει σταθερά καθοδική πορεία καθ’ όλη τη διάρκεια του 21ου αιώνα.

Οι εκτιμήσεις προβλέπουν ότι ο πληθυσμός θα περιοριστεί στα 9,5 εκατομμύρια έως το 2050 και θα υποχωρήσει περαιτέρω στα 8,1 εκατομμύρια μέχρι το 2100.

Παράλληλα, η μείωση του πληθυσμού θα συνοδευτεί από σημαντική γήρανση, μεταβάλλοντας τις αναλογίες μεταξύ εργαζομένων, παιδιών και ηλικιωμένων και δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την οικονομία και το κοινωνικό κράτος.

Περισσότερα:

Αχαΐα: Στο νοσοκομείο 15χρονη μετά από κατανάλωση αλκοόλ – Συνελήφθη η γιαγιά της

Σοκ στο Παπανικολάου: Νεκρός 79χρονος μετά από πτώση από τον πρώτο όροφο

Συναγερμός στη Λαυρεωτική: Φωτιά σε δασική έκταση στην περιοχή Πλάκα