Οι Ναζί καταλαμβάνουν την Αθήνα και υψώνουν τη σβάστικα στην Ακρόπολη

Σαν σήμερα, 27 Απριλίου 1941, Κυριακή του Θωμά και περίπου στις 8 το πρωί, η Αθήνα περνά στη σιωπή της Κατοχής. Λίγα λεπτά πριν, από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών ακούγεται το τελευταίο μήνυμα της ελεύθερης πρωτεύουσας:

«Εδώ ελεύθεραι ακόμα Αθήναι… Έλληνες! Οι Γερμανοί εισβολείς ευρίσκονται εις τα πρόθυρα των Αθηνών. Αδέλφια! Κρατήστε καλά μέσα στην ψυχή σας το πνεύμα του μετώπου. Ο εισβολεύς εισέρχεται με όλας τας προφυλάξεις εις την έρημον πόλιν με τα κατάκλειστα σπίτια. Έλληνες! Ψηλά τις καρδιές»!

Αμέσως μετά, ο εκφωνητής Κωνσταντίνος Σταυρόπουλος και ο σταθμός σιωπούν. Η Αθήνα δεν είναι πια ελεύθερη.

Η νύχτα της 26ης προς 27η Απριλίου 1941 είχε γεμίσει φόβο και αγωνία. Οι Αθηναίοι γνώριζαν ότι τα γερμανικά στρατεύματα είχαν ήδη φτάσει στα προάστια.

Η πιο μεγάλη νύχτα πριν την εισβολή

Η νύχτα της 26ης προς 27η Απριλίου 1941 είχε γεμίσει φόβο και αγωνία. Οι Αθηναίοι γνώριζαν ότι τα γερμανικά στρατεύματα είχαν ήδη φτάσει στα προάστια.

Ο αυτόπτης μάρτυρας Αντρέας Σταματόπουλος θυμόταν:
«Έτυχε να βρίσκομαι στην Αθήνα με την οικογένειά μου όταν οι Γερμανοί μπήκαν στην πόλη. Μέναμε στο ξενοδοχείο City Palace της οδού Σταδίου. Η νύκτα της 26/27 Απριλίου ήταν ένας αληθινός εφιάλτης, καθώς όλοι μας γνωρίζαμε ότι τα γερμανικά στρατεύματα είχαν φθάσει στα προάστια της πρωτεύουσας…Όταν ξημέρωσε, γύρω στις οκτώ, ένας θόρυβος μηχανής ακούστηκε από τον δρόμο μπροστά από το ξενοδοχείο. Μια γκρίζα στρατιωτική μοτοσικλέτα που έφερε διπλωμένη πίσω από το κάθισμα του οδηγού μια κόκκινη σημαία με εμφανή τη μαύρη σβάστικα, πέρασε με ταχύτητα από την περιοχή της πλατείας Ομονοίας προς το Σύνταγμα. Ξαφνικά όλοι αισθανθήκαμε έναν κόμπο να πνίγει τον λαιμό μας. Είχαμε πλέον κατοχή».

Οι Γερμανοί μπήκαν στην πόλη από τα βόρεια προάστια, βρίσκοντας μια Αθήνα σιωπηλή: πόρτες και παράθυρα κλειστά, μια σιωπηρή πράξη αντίστασης των κατοίκων.

Η σβάστικα στην Ακρόπολη και το μήνυμα των κατακτητών

Η πρώτη συμβολική πράξη των Ναζί ήταν η ανύψωση της σβάστικας στην Ακρόπολη, σηματοδοτώντας την έναρξη της Κατοχής.

Η πρώτη συμβολική πράξη των Ναζί ήταν η ανύψωση της σβάστικας στην Ακρόπολη, σηματοδοτώντας την έναρξη της Κατοχής.

Ο Μανώλης Γλέζος είχε περιγράψει εκείνες τις στιγμές:
«Περιμέναμε αυτή τη μέρα της σκλαβιάς. Την περιμέναμε και κάπως ανήσυχοι γιατί δεν ξέραμε τι θα γίνει και κάπως απροετοίμαστοι από αυτό το καινούργιο είδος του πολέμου της Κατοχής. Η πρώτη πράξη των Γερμανών ήταν να υψώσουν τη σβάστικα πάνω στην Ακρόπολη. Εγώ είχα ένα ραδιοφωνάκι και άκουσα τις τελευταίες οδηγίες της κυβέρνησης που έφευγε, έπειτα μια παύση και έπειτα το μήνυμα που κατέληγε με Hail Hitler».

Την ίδια ώρα, οι κατακτητές προσπάθησαν να κατευνάσουν τον πληθυσμό με ανακοίνωση:
«Έλληνες, ημείς οι Γερμανοί στρατιώται ερχόμαστε όχι ως εχθροί σας. Κανένας άλλος λαός δεν αγαπά και δεν θαυμάζει τη μεγάλην ιστορίαν σας και τον πολιτισμόν σας όσο ο γερμανικός. Ημείς τιμώμεν και σεβόμεθα τον ηρωισμόν σας. Όχι ως εχθροί ερχόμαστε ημείς, Έλληνες, αλλά δια να κατανικώμεν την Αγγλίαν. Όταν η δύναμη της Αγγλίας θα είναι αφανισμένη τότε και εσείς θα είστε ένας ελεύθερος ευτυχής λαός εις μιαν ελευθέραν, ευτυχήν Ευρώπην».

Η Πηνελόπη Δέλτα και η τραγωδία της ημέρας

Η Πηνελόπη Δέλτα, που συνδέθηκε τραγικά με την ημέρα της γερμανικής εισβολής στην Αθήνα. (Αρχείο/πορτρέτο)

Την ίδια ημέρα, η συγγραφέας Πηνελόπη Δέλτα, ήδη επιβαρυμένη ψυχικά και σωματικά, αποφασίζει να δώσει τέλος στη ζωή της. Έχοντας πάντα μαζί της δηλητήριο, το καταναλώνει μόλις μαθαίνει για την είσοδο των Γερμανών.

Στο τελευταίο της σημείωμα γράφει:
«Παιδιά μου, ούτε παπά, ούτε κηδεία. Παραχώστε με σε μια γωνιά του κήπου, αλλά μόνο αφού βεβαιωθείτε ότι δεν ζω πια. Φροντίστε τον πατέρα σας. Τον φιλώ σφιχτά. Π.Σ. Δέλτα».

Η Δέλτα άφησε την τελευταία της πνοή στις 2 Μαΐου 1941. Στον τάφο της χαράχτηκε μία μόνο λέξη: «ΣIΩΠH».

Οι πρώτες πράξεις αντίστασης

Παρά τη βαριά σκιά της Κατοχής, οι πρώτες αντιδράσεις των Αθηναίων εμφανίστηκαν σχεδόν αμέσως – ακόμη και με δόσεις χιούμορ.

Ο Μανώλης Γλέζος θυμόταν:
«Το πρώτο βράδυ εμείς πήγαμε και συντρίψαμε και καταστρέψαμε τους οδοδείκτες που δείχνανε που είναι το κάθε μέρος στην Αθήνα, γραμμένο στα γερμανικά. Τη δεύτερη μέρα βγήκαμε στους δρόμους. Πάω εκεί Κωνσταντινουπόλεως και Ιεράς Οδού. Έχουν μαζευτεί κάτι πιτσιρίκια και γελάνε με πονηράδα βλέποντας τους Γερμανούς που έχουνε σταθεί και που προσπαθούν να βρουν πού είναι οι ταμπέλες τους. Οι Γερμανοί ρωτάνε τα πιτσιρίκια ‘Ομόνοια;’ και τα πιτσιρίκια τους δείχνουν τον Πειραιά κάτω. Μετά ρωτάγανε ‘Ρουφ;’ και τους δείχνανε επάνω τον Σταθμό Λαρίσης».

Οι μικρές αυτές πράξεις ήταν οι πρώτες σπίθες της αντίστασης που θα ακολουθούσε.