Η στιγμή που η Ελλάδα αποβιβάστηκε στη Μικρά Ασία

Σαν σήμερα, 2 Μαΐου (παλαιό ημερολόγιο) / 15 Μαΐου 1919, κορυφώνονται οι εξελίξεις που είχαν ξεκινήσει λίγους μήνες νωρίτερα, στις 18 Ιανουαρίου 1919, όταν άρχισε στο Παρίσι η ιστορική Συνδιάσκεψη των Παρισίων. Εκεί, η διεθνής κοινότητα επιχείρησε να καθορίσει τους όρους ειρήνης που θα έθεταν τέλος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη.

Η Συνδιάσκεψη και οι «Μεγάλοι» της εποχής

Η Συνδιάσκεψη των Παρισίων συγκέντρωσε τις ισχυρότερες πολιτικές προσωπικότητες της εποχής. (Credits: Wikimedia Commons)

Στη γαλλική πρωτεύουσα συγκεντρώθηκε η αφρόκρεμα της διεθνούς πολιτικής και διπλωματίας. Συνολικά συμμετείχαν 32 αντιπρόσωποι κρατών, με κυρίαρχες μορφές τους ηγέτες των νικητριών δυνάμεων:
ο Ζορζ Κλεμανσό,
ο Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ,
ο Γούντροου Γουίλσον και
ο Βιτόριο Ορλάντο.

Ανάμεσα στις προσωπικότητες που ξεχώρισαν βρισκόταν και ο Έλληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος από την πρώτη στιγμή ανέδειξε με σαφήνεια τις ελληνικές εθνικές επιδιώξεις.

Οι εντυπώσεις που άφησε ήταν εξαιρετικές. Ο Λόιντ Τζορτζ τον χαρακτήρισε «τον μεγαλύτερο πολιτικό άνδρα της Ελλάδας από την εποχή του Περικλή», ενώ ο Ουίλσον εκμυστηρεύθηκε πως ήταν ο «σημαντικότερος άνθρωπος που είχε γνωρίσει».

Οι ελληνικές διεκδικήσεις στη Μικρά Ασία

Η Σμύρνη και η ευρύτερη περιοχή αποτέλεσαν το επίκεντρο των ελληνικών διεκδικήσεων. (Credits: Wikimedia Commons)

Στις 3 και 4 Φεβρουαρίου 1919, ο Βενιζέλος παρουσίασε στο συνέδριο τις ελληνικές θέσεις για τη Μικρά Ασία. Ήταν πλήρως προετοιμασμένος και αξιοποίησε στατιστικούς χάρτες που είχε εκπονήσει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Σωτηριάδης.

Βασικός άξονας της επιχειρηματολογίας του ήταν τα διαχρονικά δικαιώματα του Ελληνισμού στην περιοχή, αλλά και οι διώξεις που είχε υποστεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Οι ελληνικές διεκδικήσεις περιλάμβαναν:

• το βιλαέτι της Σμύρνης
• τα Δωδεκάνησα
• τη Βόρεια Ήπειρο
• το σύνολο της Θράκης

Ο Βενιζέλος απέφυγε να θέσει θέμα Κύπρου, ώστε να μη δυσαρεστήσει τη Βρετανία, ενώ δεν διεκδίκησε την Κωνσταντινούπολη. Ο ίδιος αστειευόταν λέγοντας πως ίσως ήταν «ο μόνος Έλληνας στον κόσμο που απέρριπτε την Κωνσταντινούπολη».

Κλείνοντας την ομιλία του, απευθύνθηκε στο συναίσθημα των συνέδρων:
«Μετά την τραγική εμπειρία ενός ολόκληρου αιώνα είναι αδύνατον να εμπιστευθούμε το μέλλον των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις πρόσφατες απόπειρες μεταρρυθμίσεων».

Η απόφαση για τη Σμύρνη

Στις 29 Απριλίου / 12 Μαΐου 1919 πραγματοποιήθηκε η κρίσιμη συνεδρίαση του Ανώτατου Πολεμικού Συμβουλίου των συμμάχων. Εκεί ελήφθη η απόφαση για αποστολή ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη.

Ο Βενιζέλος ενημερώθηκε άμεσα από τον Λόιντ Τζορτζ και δεν έκρυψε τη συγκίνησή του. Για τον ελληνισμό, επρόκειτο για την εκπλήρωση ενός ονείρου πολλών γενεών.

Ωστόσο, η απόφαση δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλους:

• οι Ιταλοί εξέφρασαν έντονη δυσαρέσκεια
• κύκλοι του βρετανικού Foreign Office διαφωνούσαν με τη στάση του Λόιντ Τζορτζ

Με κατεπείγον τηλεγράφημα, ο Βενιζέλος ενημέρωσε την Αθήνα για τις εξελίξεις. Την 1η/14η Μαΐου, συμμαχικά πλοία κατέπλευσαν στη Σμύρνη, προετοιμάζοντας την ελληνική απόβαση.

Η απόβαση στη Σμύρνη

Η αποβίβαση των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη και η συγκινητική υποδοχή από τον ελληνικό πληθυσμό. (Credits: Wikimedia Commons)

Στις 8 το πρωί της 2ας/15ης Μαΐου 1919 ξεκίνησε η απόβαση των ελληνικών στρατευμάτων, με επικεφαλής το 1/38 Τάγμα Ευζώνων.

Χιλιάδες Έλληνες της Μικράς Ασίας υποδέχτηκαν τους στρατιώτες με δάκρυα συγκίνησης στην προκυμαία της πόλης. Επικεφαλής της υποδοχής ήταν ο Χρυσόστομος Σμύρνης, μορφή με έντονη εθνική δράση.

Η παραλιακή λεωφόρος της Σμύρνης πλημμύρισε από ελληνικές σημαίες. Για τους Μικρασιάτες Έλληνες, που είχαν υποστεί διώξεις από τους Νεότουρκους, η στιγμή αυτή έμοιαζε να δικαιώνει δεκαετίες προσδοκιών.