Το τραγικό δυστύχημα με τις 21 μαθήτριες που σημάδεψε την Κρήτη

Σαν σήμερα, 4 Μαΐου 1972, μια σχολική εκδρομή μαθητών από το Γυμνάσιο Σπηλίου κατέληξε σε μία από τις πιο συγκλονιστικές τραγωδίες της μεταπολεμικής Ελλάδας. Τα κορίτσια, ηλικίας μόλις 13 έως 15 ετών, προέρχονταν από χωριά της επαρχίας Αγίου Βασιλείου στο Ρέθυμνο και ανυπομονούσαν για τη μονοήμερη εκδρομή στη Γεωργιούπολη.

Το πρωί της ίδιας ημέρας, στις 6:30, τρία πούλμαν αναχώρησαν από το Σπήλι μεταφέροντας 126 μαθητές και πέντε καθηγητές. Με ενδιάμεσες στάσεις στην Αργυρούπολη και τη λίμνη Κουρνά, η εκδρομή εξελισσόταν κανονικά — μέχρι τη μοιραία στιγμή.

Η παραλία της Γεωργιούπολης, όπου κατέληξε τραγικά η σχολική εκδρομή των μαθητριών το 1972. (Credits: Wikimedia Commons)

Η βόλτα που δεν έπρεπε να γίνει

Μετά το μεσημεριανό φαγητό, μαθητές κατευθύνθηκαν στον μόλο, όπου βρίσκονταν δύο μικρά ψαροκάικα: οι «Δύο Γιώργηδες» και «Τα δύο αδέλφια». Ζήτησαν από τους καθηγητές άδεια για μια σύντομη βόλτα στη θάλασσα.

Αρχικά, όλα κύλησαν ομαλά. Στις πρώτες διαδρομές επιβιβάστηκαν περίπου 13-15 παιδιά κάθε φορά. Πριν αποχωρήσουν για φαγητό, οι καθηγητές τόνισαν στους μαθητές «να μην μπουν στα καΐκια περισσότεροι απ’ όσους επιτρέψουν οι βαρκάρηδες».

Ωστόσο, η συνέχεια ήταν δραματική.

Παραδοσιακά ψαροκάικα όπως εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν στη μοιραία βόλτα των μαθητών. (Credits: Wikimedia Commons)

Η μοιραία υπερφόρτωση και η ανατροπή

Στο καΐκι «Δύο Γιώργηδες» επικράτησε συνωστισμός. Ο 26χρονος βαρκάρης Νίκος Κορδατζάκης, μαζί με έναν βοηθό, επέτρεψε την επιβίβαση 27 κοριτσιών σε ένα σκάφος μήκους μόλις 6 μέτρων — χωρίς άδεια μεταφοράς επιβατών και χωρίς σωστικά μέσα.

Μισό μίλι από την ακτή, η μηχανή σταμάτησε, πιθανότατα λόγω εισροής νερού. Ένα μικρό κύμα προκάλεσε μετακίνηση των κοριτσιών. Το σκάφος έχασε την ισορροπία του και ανετράπη μέσα σε δευτερόλεπτα.

Ακολούθησαν σκηνές πανικού. Τα κορίτσια βρέθηκαν στο νερό, κάποια παλεύοντας να επιπλεύσουν, άλλα μπλεγμένα σε δίχτυα. Μόνο έξι κατάφεραν να σωθούν.

Πρωτοσέλιδο εφημερίδας της εποχής που καταγράφει την τραγωδία της Γεωργιούπολης το 1972, με τον δραματικό τίτλο για τον πνιγμό 21 μαθητριών μετά την ανατροπή καϊκιού. (Credits: Αρχείο Τύπου / ιστορικές εφημερίδες)

Αγώνας διάσωσης και δραματικές στιγμές

Το δεύτερο καΐκι με τα αγόρια πλησίασε, αλλά δεν μπορούσε να περισυλλέξει τα κορίτσια χωρίς να κινδυνεύσει να ανατραπεί. Επέστρεψε για βοήθεια, χάνοντας πολύτιμο χρόνο.

Δύο ψαράδες της περιοχής, ο Νίκος και ο Γιάννης Βαβουλάκης, έδωσαν μάχη για να σώσουν όσα παιδιά μπορούσαν. Στην περιοχή έφτασε και ελικόπτερο από την 115 Πτέρυγα Μάχης, όμως η 13χρονη Χρυσούλα Θεοδοσάκη, που μεταφέρθηκε με αυτό, κατέληξε πριν φτάσει στο νοσοκομείο.

Ο τραγικός απολογισμός: 21 νεκρές μαθήτριες.

Το πένθος και οι ανθρώπινες ιστορίες

Σκηνές πένθους σε χωριά της Κρήτης μετά την τραγωδία του 1972. (Credits: Wikimedia Commons)

Τα χωριά της περιοχής βυθίστηκαν στη θλίψη. Ανάμεσα στα θύματα ήταν δύο αδελφές και η ξαδέλφη τους. Συγκλονιστική ήταν η μαρτυρία του πατέρα ενός από τα κορίτσια:
«Τώρα απομείναμε δύο κούτσουρα…»

Το ρολόι της 15χρονης Γαριφαλιάς Χατζηδάκη σταμάτησε στις 13:40 — την ώρα της τραγωδίας.

Οι ευθύνες και η δικαστική εξέλιξη

Η έρευνα αποκάλυψε σοβαρές παραλείψεις. Σύμφωνα με την έκθεση του λιμενάρχη:
«Το καΐκι μήκους 6,20 μέτρων και πλάτους 2,30 μέτρων δεν ήταν δυνατόν να μεταφέρει επιβάτες… Εάν ήταν εφοδιασμένο καταλλήλως, θα μπορούσε να μεταφέρει 8-10 επιβάτες… Αρκούσε η μετακίνηση όλων κατά 15 εκατοστά για να ανατραπεί».

Ο βαρκάρης και οι καθηγητές κατηγορήθηκαν για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Το 1972 καταδικάστηκαν, ενώ το 1973 οι ποινές μειώθηκαν στο Εφετείο Χανίων.