Η πρώτη και επεισοδιακή συναυλία των Rolling Stones στην Αθήνα

Σαν σήμερα, στις 17 Απριλίου 1967, οι Rolling Stones έφτασαν για πρώτη φορά στην Αθήνα και εμφανίστηκαν στο γήπεδο του Παναθηναϊκού, στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, σε μια συναυλία που έμελλε να μείνει ιστορική όχι μόνο για τη μουσική της σημασία, αλλά και για το επεισοδιακό της τέλος. Το live έγινε μόλις τέσσερις ημέρες πριν από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου και καταγράφεται ως μία από τις πρώτες μεγάλες ροκ συναυλίες που είδε ποτέ το ελληνικό κοινό.

Η ατμόσφαιρα ήταν από την αρχή τεταμένη. Η αστυνομία είχε οργανώσει αυστηρά μέτρα τόσο για τον χώρο της συναυλίας όσο και για το ξενοδοχείο Χίλτον, όπου διέμεναν οι Brian Jones, Mick Jagger, Keith Richards, Bill Wyman και Charlie Watts, καθώς οι αρχές φοβούνταν «έκτροπα» γύρω από το συγκρότημα και το νεανικό κοινό που το ακολουθούσε.

Ο Mick Jagger και το συγκρότημα κατά τη διάρκεια της συναυλίας που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, λίγες ημέρες πριν από τη δικτατορία.

Η πρώτη μεγάλη ροκ βραδιά στην Ελλάδα

Η συναυλία διοργανώθηκε από τον Νίκο Μαστοράκη και την εταιρεία Μ+Μ. Σύμφωνα με μεταγενέστερες αφηγήσεις και δημοσιεύματα, οι Rolling Stones αμείφθηκαν με 20.000 δολάρια, ενώ η ηχητική εγκατάσταση κόστισε άλλα 5.000. Τα εισιτήρια είχαν οριστεί στις 60, 120 και 500 δραχμές για τις ειδικές θέσεις μπροστά από τη σκηνή. Η εκδήλωση είχε αρχικά σχεδιαστεί για άλλο χώρο, αλλά τελικά έγινε στη Λεωφόρο, με την προσέλευση να κυμαίνεται, ανάλογα με την πηγή, από περίπου 10.000 έως 12.000 θεατές.

Πριν από το κυρίως πρόγραμμα εμφανίστηκαν αρκετά ονόματα της ελληνικής και ξένης ποπ σκηνής της εποχής. Στις πηγές καταγράφονται οι Loubogg, MGC, Idols, Τάσος Παπασταμάτης, Δάκης, We Five και Guidone, που άνοιξαν τη βραδιά πριν βγουν στη σκηνή οι Stones.

Το πρόγραμμα και η ένταση στη σκηνή

Οι Stones ανέβηκαν στη σκηνή το βράδυ και ξεκίνησαν το πρόγραμμά τους με τραγούδια που ήδη μεσουρανούσαν. Στις πιο αναλυτικές αφηγήσεις της εποχής και των μεταγενέστερων δημοσιευμάτων περιλαμβάνονται τα The Last Time, Paint It, Black, 19th Nervous Breakdown, Lady Jane, Get Off of My Cloud, Ruby Tuesday, Let’s Spend the Night Together, Under My Thumb, Going Home και Satisfaction. Άλλες καταγραφές αναφέρουν μικρότερη λίστα, καθώς η συναυλία διακόπηκε πρόωρα.

Η αστυνομική παρουσία ήταν έντονη μέσα στον αγωνιστικό χώρο και γύρω από τη σκηνή, με σαφείς εντολές για άμεση επέμβαση. Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο από δημοσιεύματα της εποχής που παρουσίαζαν το συγκρότημα ως «αλήτικο» και επικίνδυνο για τη νεολαία.

Συλλεκτικό αρχειακό κολάζ από την άφιξη, το κοινό και τη σκηνή της ιστορικής βραδιάς των Rolling Stones στην Αθήνα.

Τα κόκκινα λουλούδια και το τέλος της συναυλίας

Το σημείο καμπής ήρθε όταν εμφανίστηκαν τα κόκκινα λουλούδια. Στις βασικές αφηγήσεις της υπόθεσης υπάρχουν μικρές αποκλίσεις: άλλες μιλούν για κόκκινα γαρύφαλλα και άλλες για κόκκινα τριαντάφυλλα. Κοινός παρονομαστής είναι ότι η αστυνομία εξέλαβε την κίνηση ως πολιτικά φορτισμένη και επενέβη βίαια, θεωρώντας ότι το περιστατικό μπορούσε να προκαλέσει ταραχή ή να εκληφθεί ως «κομμουνιστικό» μήνυμα.

Ο Νίκος Μαστοράκης, όπως παρατίθεται στο υλικό που κυκλοφόρησε αργότερα, έγραψε:
«Η συναυλία ΔΕΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΠΟΤΕ…»

Και για τη στιγμή της έκρηξης περιέγραφε:
«Ο Mick Jagger, κάποια στιγμή δίνει εντολή σε άτομο της ακολουθίας του, να πετάξει στο κοινό τα λουλούδια της τεράστιας ανθοδέσμης που είχε προσφέρει η Μιούζικ Μποξ. Τα λουλούδια όμως ήταν γαρύφαλλα και μάλιστα κόκκινα… Και αυτό το χρώμα, τότε, έφερνε αλλεργία».

Ακολούθησε επέμβαση των αστυνομικών, ξύλο, απομάκρυνση των μελών του συγκροτήματος και οριστική διακοπή της βραδιάς. Η μπάντα φυγαδεύτηκε και δεν επέστρεψε ποτέ στη σκηνή.

Το παρασκήνιο της βραδιάς

Ο βραβευμένος φωτορεπόρτερ του Associated Press Αριστοτέλης Σαρρηκώστας, που βρέθηκε εκεί, θυμόταν δεκαετίες αργότερα ότι η συναυλία ξεκίνησε κανονικά, χωρίς τίποτα να προμηνύει την εξέλιξη που θα είχε. Περιέγραφε ότι οι 10.000 έως 12.000 θεατές είχαν γεμίσει τον χώρο από νωρίς και ότι η βραδιά έμοιαζε έτοιμη να εξελιχθεί σε γιορτή, πριν αλλάξουν όλα απότομα.

Στη LiFO, σε μια προσπάθεια να ξεχωρίσουν οι μύθοι από τις βεβαιότητες, καταγράφηκε η μαρτυρία ότι πριν από το Satisfaction ο μάνατζερ της μπάντας πέταξε στο κοινό κόκκινα λουλούδια, γεγονός που εξόργισε αστυνομικούς, οι οποίοι χτύπησαν τον μάνατζερ, απώθησαν τον Jagger και οδήγησαν τη βραδιά στο τέλος της. Η ίδια πηγή τονίζει ότι, παρά τον θρύλο που δημιουργήθηκε αργότερα, η συναυλία δεν πρέπει να ιδωθεί ως «επαναστατική πράξη», αλλά ως μια χαρακτηριστική σύγκρουση νεανικής ποπ κουλτούρας και αυταρχικού κρατικού μηχανισμού σε μια εξαιρετικά φορτισμένη πολιτικά περίοδο.

Οι Rolling Stones πάνω στη σκηνή της Λεωφόρου, στην πρώτη και επεισοδιακή εμφάνισή τους στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 1967.

Τέσσερις μέρες πριν από την 21η Απριλίου

Το γεγονός ότι η συναυλία έγινε μόλις τέσσερις ημέρες πριν από το πραξικόπημα των συνταγματαρχών τής έδωσε αργότερα σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Οι περισσότερες σύγχρονες αναφορές συμφωνούν πως η ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα του live δεν ήταν άσχετη με το γενικότερο κλίμα ανησυχίας και αστυνόμευσης εκείνων των ημερών. Η ίδια η ΕΡΤ, σε αφιέρωμά της, σημείωσε ότι «έπεσε άγριο ξύλο, έγιναν συλλήψεις, κινδύνευσαν και οι Rolling Stones» και ότι έτσι γράφτηκε μια ιστορία που κανείς δεν είχε φανταστεί.

Η επόμενη φορά άργησε 31 χρόνια

Οι Rolling Stones δεν ξαναέπαιξαν στην Ελλάδα για δεκαετίες. Η επόμενη εμφάνισή τους ήρθε το 1998, 31 χρόνια αργότερα, όταν επέστρεψαν στη χώρα και ο Mick Jagger χαιρέτησε το κοινό στα ελληνικά με τη φράση: «Καλησπέρα Αθήνα. Είμαστε και πάλι στην Ελλάδα».

Γιατί η συναυλία του 1967 έμεινε στην ιστορία

Η βραδιά της 17ης Απριλίου 1967 έμεινε στη συλλογική μνήμη για τρεις λόγους. Ήταν η πρώτη επίσκεψη των Rolling Stones στην Αθήνα, ήταν μία από τις πρώτες μεγάλες ροκ συναυλίες στην Ελλάδα και συνέβη ακριβώς στην αυγή μιας από τις σκοτεινότερες πολιτικές περιόδους της χώρας. Αυτός ο συνδυασμός μουσικής, αστυνομικής αυθαιρεσίας και πολιτικής φόρτισης την έκανε να ξεπεράσει τα όρια ενός απλού live και να μετατραπεί σε κομμάτι της νεότερης πολιτισμικής ιστορίας.