Η απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη

Σαν σήμερα 15 Μαΐου: το πρωί της 2ας Μαΐου 1919 με το παλαιό ημερολόγιο — δηλαδή στις 15 Μαΐου με το νέο — η 1η Ελληνική Μεραρχία υπό τον συνταγματάρχη Ζαφειρίου αποβιβάστηκε στη Σμύρνη, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας από τις πιο ιστορικές αλλά και δραματικές περιόδους του ελληνισμού της Μικράς Ασίας.

Η είδηση είχε διαδοθεί από το προηγούμενο βράδυ στην πόλη. «Έρχονται! Αύριο έρχονται», ψιθύριζαν συγκινημένοι οι Έλληνες της Σμύρνης που περίμεναν ξάγρυπνοι στην προκυμαία.

Η αποβίβαση των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919 μέσα σε πανηγυρικό κλίμα.

Η απόβαση των ελληνικών στρατευμάτων στη Σμύρνη

Στις 07:50, ο σαλπιγκτής του πλοίου «Πατρίς» έδωσε το σύνθημα για την αποβίβαση του ευζωνικού τάγματος 1/38, υπό τον ταγματάρχη Τζαβέλα.

Σύμφωνα με τις ιστορικές αφηγήσεις, ο πρώτος τσολιάς που πάτησε στο έδαφος της Σμύρνης έσκυψε και φίλησε το χώμα, πριν χαθεί μέσα στις αγκαλιές και τα δάκρυα συγκίνησης των Ελλήνων της πόλης.

Χιλιάδες κάτοικοι κρατούσαν ελληνικές σημαίες, ενώ από άκρη σε άκρη της προκυμαίας ακουγόταν το «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ». Την ίδια στιγμή, οι σειρήνες των πλοίων δονούσαν την ατμόσφαιρα.

Η συγκίνηση των Ελλήνων της Σμύρνης

Έλληνες της Σμύρνης υποδέχονται με ενθουσιασμό τον ελληνικό στρατό στην προκυμαία της πόλης.

Οι Σμυρνιωτοπούλες έραιναν τους εύζωνους με άνθη και ροδόνερο, ενώ οι κάτοικοι έκλαιγαν από συγκίνηση βλέποντας τον ελληνικό στρατό να εισέρχεται στην πόλη.

Μπροστά στη Λέσχη των Κυνηγών, ο μητροπολίτης Χρυσόστομος Σμύρνης γονάτισε με λυγμούς και ευλόγησε τη σημαία ψάλλοντας:
«Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου».

Την ίδια ώρα, άλλοι πολίτες έτρεξαν στα νεκροταφεία της πόλης για να αναγγείλουν στους νεκρούς το μεγάλο γεγονός:
«Σήκω πατέρα, ήρθαν…».

Τα πρώτα αιματηρά επεισόδια

Λίγες ώρες αργότερα, περίπου στις 10:30, όταν το 1/38 Σύνταγμα Ευζώνων έφτασε μπροστά από το διοικητήριο, δέχθηκε πυρά από ενόπλους.

Εύζωνοι στους δρόμους της Σμύρνης μετά τα πρώτα επεισόδια της απόβασης.

Σύμφωνα με τις περιγραφές της εποχής, οι ένοπλοι είχαν οργανωθεί από Ιταλούς και Νεότουρκους.

Οι πρώτοι νεκροί της Μικρασιατικής Εκστρατείας ήταν οι εύζωνοι Βασίλειος Δάλαρης και Γεώργιος Παπακώστας.

Ο Τζαβέλας έδωσε αμέσως εντολή να αντιμετωπιστεί η ενέδρα και η αντίσταση διαλύθηκε γρήγορα.

Από τις συγκρούσεις που ακολούθησαν καταγράφηκαν:

• 2 νεκροί εύζωνοι
• 20 νεκροί πολίτες
• 141 τραυματίες

Ιστορικές και διπλωματικές πηγές της εποχής δίνουν διαφορετικούς απολογισμούς για τα θύματα των επεισοδίων.

Το θωρηκτό «Αβέρωφ» και ο ελληνικός στόλος

Το θωρηκτό «Αβέρωφ» στη Σμύρνη το 1919 κατά τη διάρκεια της ελληνικής απόβασης. Credits: Πολεμικό Ναυτικό / ιστορικό αρχείο.

Στη Σμύρνη είχαν καταπλεύσει δεκάδες ελληνικά πλοία, ανάμεσά τους τα μεταγωγικά:

• «Θεμιστοκλής»
• «Πατρίς»
• «Συρία»
• «Αθηνά»
• «Ατρόμητος»
• «Καλουτάς»
• «Ρέπουλης»
• «Αντιγόνη»
• «Άρης»
• «Ξενία»
• «Ουρανία»
• «Αργολίς»
• «Δελφίν»
• «Έλδα»

Παρόντα ήταν επίσης τα αντιτορπιλικά:

• «Σφενδόνη»
• «Λόγχη»
• «Αλκιών»
• «Αίγλη»

Ξεχωριστή παρουσία είχε το θωρηκτό Θωρηκτό Αβέρωφ, το οποίο είχε ήδη αποκτήσει θρυλικό status από τους Βαλκανικούς Πολέμους.

Η αρχή της Μικρασιατικής Εκστρατείας

Ελληνικά στρατεύματα στη Μικρά Ασία κατά την περίοδο της Μικρασιατικής Εκστρατείας.

Η απόβαση στη Σμύρνη θεωρείται η επίσημη έναρξη της Μικρασιατική Εκστρατεία.

Αρχικά παρουσιάστηκε ως θρίαμβος του ελληνισμού και ως εκπλήρωση της Μεγάλης Ιδέας, όμως τα επόμενα χρόνια η εκστρατεία εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, οδηγώντας στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 και στον ξεριζωμό εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων από τη Μικρά Ασία.