Δημήτρης Κουφοντίνας: Η παράδοση που σφράγισε την εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη

Σαν σήμερα, στις 5 Σεπτεμβρίου 2002, ο καταζητούμενος Δημήτρης Κουφοντίνας, βασικό μέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη», εμφανίζεται στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής και παραδίδεται στις Αρχές.

Η παράδοσή του αποτέλεσε μία από τις τελευταίες καθοριστικές πράξεις στην εξάρθρωση της 17Ν, της οργάνωσης που είχε αναπτύξει ένοπλη δράση στην Ελλάδα επί σχεδόν τρεις δεκαετίες. Παράλληλα, άνοιξε τον δρόμο για μια πολύκροτη δικαστική διαδικασία, η οποία κατέληξε στην επιβολή πολλαπλών ισοβίων για ανθρωποκτονίες και άλλες εγκληματικές ενέργειες.

ΠΑΡΑΔΟΘΗΚΕ ΣΗΜΕΡΑ ΤΟ ΜΕΣΗΜΕΡΙ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ Ο ΚΑΤΑΖΗΤΟΥΜΕΝΟΣ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ 17Ν ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΥΦΟΝΤΙΝΑΣ (Eurokinissi)

Η εμφάνιση στη ΓΑΔΑ

Το μεσημέρι της 5ης Σεπτεμβρίου 2002, ο Δημήτρης Κουφοντίνας φτάνει στη ΓΑΔΑ συνοδευόμενος από τη δικηγόρο του. Οι Αρχές τον αναζητούσαν ήδη επί εβδομάδες, ενώ είχαν δημοσιοποιήσει τα στοιχεία και τις φωτογραφίες του.

Με την εμφάνισή του, ο ίδιος δηλώνει ότι αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τη δράση της 17Ν. Η δήλωση προκαλεί αμέσως ισχυρή πολιτική και δημοσιογραφική κινητοποίηση, καθώς ο Κουφοντίνας θεωρούνταν κεντρικό επιχειρησιακό στέλεχος της οργάνωσης.

Η Ελληνική Αστυνομία καταγράφει επισήμως την 5η Σεπτεμβρίου 2002 ως την ημερομηνία παράδοσής του, στο ιστορικό της επιχείρησης για την εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη.

Η παράδοσή του δεν αιφνιδίασε μόνο τις Αρχές. Δημιούργησε και ένα κρίσιμο ερώτημα: ποια στοιχεία θα έδινε στις ανακριτικές αρχές για τη δομή, τα πρόσωπα και τη χρηματοδότηση της οργάνωσης;

ΔΟΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΦΟΝΤΙΝΑ(ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΤΟ 1975).Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ,ΕΠΕΙΔΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΟΤΙ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΓΙΑΦΚΑ ΤΗΣ 17 ΝΟΕΜΒΡΗ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΔΑΜΑΡΕΩΣ 73 ΣΤΟ ΠΑΓΚΡΑΤΙ.Ο ΚΟΥΦΟΝΤΙΝΑΣ ΑΝΑΖΗΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΩΚΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΛΛΗΦΘΕΙ ΚΑΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ,ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΝ. (Eurokinissi)

Η αρχή του τέλους για τη 17 Νοέμβρη

Η αντίστροφη μέτρηση για τη 17Ν είχε αρχίσει στις 29 Ιουνίου 2002, όταν εξερράγη εκρηκτικός μηχανισμός στα χέρια του Σάββα Ξηρού στο λιμάνι του Πειραιά. Ο τραυματισμός και η σύλληψή του οδήγησαν τις Αρχές σε πρόσωπα, κρησφύγετα, όπλα και άλλο επιχειρησιακό υλικό.

Οι έρευνες επικεντρώθηκαν στις γιάφκες της οδού Πάτμου και της οδού Δαμάρεως. Εκεί οι αστυνομικοί εντόπισαν μεγάλο μέρος του οπλισμού, προκηρύξεις, πλαστές ταυτότητες και αντικείμενα που συνέδεσαν συγκεκριμένα πρόσωπα με επιθέσεις της οργάνωσης.

Τον Ιούλιο του 2002, η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε ότι αναζητούσε τον Δημήτρη Κουφοντίνα, ο οποίος χρησιμοποιούσε, μεταξύ άλλων, τα ονόματα «Δημήτρης Λαμπρόπουλος» και «Δημήτρης Σωτηρόπουλος». Σύμφωνα με τις αστυνομικές ανακοινώσεις, τα πρόσωπα που είχαν συλληφθεί ή καταζητούνταν συνδέονταν με τον μεγαλύτερο αριθμό ενεργειών της 17Ν.

Ο Κουφοντίνας παρέμενε άφαντος μέχρι την παράδοσή του. Λίγες ημέρες αργότερα έγινε γνωστό ότι κατά το διάστημα της καταδίωξής του κρυβόταν στο Αγκίστρι.

Από την πολιτική στράτευση στην ένοπλη δράση

Ο Δημήτρης Κουφοντίνας γεννήθηκε το 1958 στην Τερπνή Σερρών και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Κατά τη νεανική του ηλικία συμμετείχε σε πολιτικές οργανώσεις και δραστηριοποιήθηκε στον χώρο της μαθητικής νεολαίας του ΠΑΣΟΚ.

Στη συνέχεια απομακρύνθηκε από το κόμμα, προσέγγισε οργανώσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς και υιοθέτησε τη λογική της ένοπλης δράσης. Σύμφωνα με όσα εξετάστηκαν στη δικαστική διαδικασία, εντάχθηκε στη 17Ν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και απέκτησε ενεργό ρόλο στον επιχειρησιακό μηχανισμό της.

ΔΟΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΟΥΦΟΝΤΙΝΑ.Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ,ΕΠΕΙΔΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΟΤΙ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕ ΤΗΝ ΓΙΑΦΚΑ ΤΗΣ 17 ΝΟΕΜΒΡΗ ΣΤΗΝ ΟΔΟ ΔΑΜΑΡΕΩΣ 73 ΣΤΟ ΠΑΓΚΡΑΤΙ.Ο ΚΟΥΦΟΝΤΙΝΑΣ ΑΝΑΖΗΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΙΩΚΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΛΛΗΦΘΕΙ ΚΑΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ,ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΝ. (Eurokinissi)

Οι δολοφονίες και τα θύματα

Η δράση της 17 Νοέμβρη σημάδεψε τη μεταπολιτευτική Ελλάδα και άφησε πίσω της νεκρούς, τραυματίες και οικογένειες που εξακολουθούν να κουβαλούν το βάρος των επιθέσεων.

Ο Δημήτρης Κουφοντίνας καταδικάστηκε για συμμετοχή σε 11 ανθρωποκτονίες. Ανάμεσα στα θύματα περιλαμβάνονταν ο εκδότης Νίκος Μομφεράτος, ο οδηγός του Παναγιώτης Ρουσέτης, ο βιομήχανος Δημήτρης Αγγελόπουλος, ο βουλευτής Παύλος Μπακογιάννης, ο επιχειρηματίας Κώστας Περατικός και ο Βρετανός στρατιωτικός ακόλουθος Στίβεν Σόντερς.

Στη δικαστική απόφαση συμπεριλήφθηκε και η ανθρωποκτονία του Θάνου Αξαρλιάν, ο οποίος σκοτώθηκε το 1992 από ρουκέτα που εκτόξευσε η οργάνωση εναντίον του τότε υπουργού Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά.

Η πολύκροτη δίκη και τα 11 ισόβια

Μετά την παράδοσή του, οι ανακριτικές αρχές απήγγειλαν στον Κουφοντίνα κατηγορίες για μεγάλο αριθμό αδικημάτων που συνδέονταν με τη δράση της 17Ν.

Η πρώτη δίκη ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2003. Το δικαστήριο του επέβαλε 13 φορές ισόβια και επιπλέον κάθειρξη 25 ετών για ανθρωποκτονίες, εκρήξεις, ληστείες και συμμετοχή στην οργάνωση.

Η υπόθεση εξετάστηκε ξανά σε δεύτερο βαθμό. Τον Μάιο του 2007, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων τον καταδίκασε σε 11 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη, μεταξύ άλλων για 11 ανθρωποκτονίες.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ο Κουφοντίνας ανέλαβε την πολιτική ευθύνη για τη συμμετοχή του στη 17Ν, χωρίς να εκφράσει μεταμέλεια για τη δράση της. Η στάση αυτή επανήλθε πολλές φορές στον δημόσιο διάλογο, ιδιαίτερα όταν τέθηκε το ζήτημα των αδειών του από τη φυλακή.

Οι άδειες και η πολιτική αντιπαράθεση

Το 2017, έπειτα από 15 χρόνια εγκλεισμού, ο Δημήτρης Κουφοντίνας έλαβε την πρώτη τακτική άδεια από τις φυλακές. Η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από κόμματα, συγγενείς θυμάτων και ξένες κυβερνήσεις.

Οι επικριτές της απόφασης υποστήριξαν ότι ένας καταδικασμένος για σειρά δολοφονιών, ο οποίος δεν είχε αποκηρύξει τη δράση της οργάνωσης, δεν έπρεπε να εξέρχεται από τη φυλακή. Από την άλλη πλευρά, νομικοί και πολιτικοί παράγοντες τόνισαν ότι τα δικαιώματα που προβλέπει ο Σωφρονιστικός Κώδικας πρέπει να εφαρμόζονται με βάση συγκεκριμένα και ενιαία κριτήρια.

Έτσι, η υπόθεση ξεπέρασε το πρόσωπο του κρατουμένου και εξελίχθηκε σε πολιτική σύγκρουση γύρω από τα όρια του κράτους δικαίου.

Η απεργία πείνας του 2021

Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε ξανά το 2021, όταν ο Κουφοντίνας ξεκίνησε πολυήμερη απεργία πείνας ζητώντας τη μεταφορά του από τις φυλακές Δομοκού στον Κορυδαλλό.

Η κινητοποίησή του προκάλεσε έντονη πολιτική σύγκρουση. Νομικοί, οργανώσεις δικαιωμάτων και κόμματα της αντιπολίτευσης ζήτησαν από την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει το αίτημα θεσμικά, ενώ συγγενείς θυμάτων υπογράμμισαν ότι η συζήτηση δεν έπρεπε να οδηγεί σε εξωραϊσμό των εγκλημάτων της 17Ν.

Ο ίδιος διέκοψε την απεργία πείνας στις 14 Μαρτίου 2021, έπειτα από 65 ημέρες και ενώ η υγεία του είχε επιβαρυνθεί σοβαρά.