Ανατροπή στα επιδόματα: Τι αλλάζει για χιλιάδες πολίτες το 2026
Ένα νέο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής διαμορφώνεται σταδιακά, καθώς η κυβέρνηση σχεδιάζει για το 2026 μια εκτεταμένη αναδιοργάνωση του συστήματος επιδομάτων. Η στόχευση δεν περιορίζεται στη μείωση δαπανών, αλλά εστιάζει στον αυστηρότερο έλεγχο, τη διαφάνεια και την πιο στοχευμένη κατανομή των ενισχύσεων, ακόμη κι αν αυτό οδηγήσει σε μικρότερο αριθμό δικαιούχων.
Βασικός άξονας της μεταρρύθμισης είναι η δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών και Ενισχύσεων, ενός ενιαίου ψηφιακού μηχανισμού που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διάθεσης περίπου 13 δισ. ευρώ ετησίως σε κοινωνικές παροχές. Παρότι το ύψος των δαπανών είναι σημαντικό, η Ελλάδα υστερεί συγκριτικά σε τομείς όπως η στήριξη της οικογένειας και των παιδιών, γεγονός που οδηγεί την κυβερνητική στρατηγική να επανεξετάσει κυρίως τον τρόπο κατανομής και όχι απλώς τα ποσά.
Αρχικά είχε τεθεί στο τραπέζι η αύξηση βασικών επιδομάτων για μεγάλο αριθμό δικαιούχων. Στην πορεία, όμως, επικράτησε η άποψη ότι η κοινωνική πολιτική πρέπει να συνδυάζει επιδόματα με στοχευμένες έκτακτες ενισχύσεις και φορολογικά μέτρα που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα των πιο ευάλωτων. Πρόκειται για μια διαφορετική φιλοσοφία, που δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στα νοικοκυριά.
Σήμερα, οι κοινωνικές δαπάνες αντιστοιχούν περίπου στο 18,5% του ΑΕΠ, με το μεγαλύτερο μερίδιο να κατευθύνεται στις συντάξεις, ενώ η ενίσχυση οικογενειών και παιδιών παραμένει περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό, κυβερνητικές πηγές τονίζουν ότι η μεταρρύθμιση στοχεύει κυρίως στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και στην αποφυγή κατακερματισμού και στρεβλώσεων που προκύπτουν από την άναρχη αύξηση δαπανών.
Υπενθυμίζεται ότι το φθινόπωρο του 2024 είχαν ανακοινωθεί αυξήσεις σε επιδόματα παιδιού, στέγασης και ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, μαζί με αυστηρότερα κριτήρια. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά ανεστάλησαν, καθώς κρίθηκε αναγκαίο να προηγηθεί η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου.
Αντ’ αυτών, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος κατευθύνθηκε σε φοροελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, στην επιστροφή ενός ενοικίου ετησίως αντί της αύξησης του επιδόματος στέγασης, καθώς και στη μόνιμη παροχή των 250 ευρώ προς συνταξιούχους και ανασφάλιστους υπερήλικες. Πρόκειται ουσιαστικά για στροφή από τις άμεσες παροχές προς έμμεσες ενισχύσεις μέσω φορολογίας και στοχευμένων καταβολών.
Το μοντέλο αυτό θα διατηρηθεί έως την πιλοτική εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου, που προγραμματίζεται για τον Ιούνιο του 2026. Το σύστημα θα ενταχθεί στο gov.gr, θα εποπτεύεται από την ΑΑΔΕ και θα διασυνδέεται σε πραγματικό χρόνο με το Taxisnet. Κάθε ΑΦΜ θα διαθέτει ενιαίο ψηφιακό προφίλ, στο οποίο θα καταγράφονται όλες οι παροχές και ενισχύσεις.
Η νέα δομή προβλέπει κοινά εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, υποχρεωτική δήλωση κάθε παροχής, αυτόματες διασταυρώσεις και τακτικούς ελέγχους, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πολλαπλών ενισχύσεων. Στην πιλοτική φάση θα ενταχθούν βασικά επιδόματα και vouchers, ενώ σε δεύτερο χρόνο θα προστεθούν και άλλες παροχές, με πιθανές συγχωνεύσεις όπου διαπιστωθεί επικάλυψη.
Παράλληλα, προωθείται αναμόρφωση του ειδικού εποχικού επιδόματος για εργαζόμενους σε κλάδους όπως ο τουρισμός και η οικοδομή, με βάση τη φιλοσοφία του νέου αναλογικού επιδόματος ανεργίας. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ταχύτερη επιστροφή στην εργασία, γεγονός που θα αξιολογηθεί πριν ληφθούν τελικές αποφάσεις.
Η συνολική κατεύθυνση είναι ένα σύστημα επιδομάτων πιο ανταποδοτικό και συνδεδεμένο με το πραγματικό εργασιακό ιστορικό: λιγότερο οριζόντια γενναιόδωρο, αλλά –σύμφωνα με τον σχεδιασμό– πιο δίκαιο και αποτελεσματικό.
- 6 λεπτά πριν ΑΣΕΠ 1/2025: Παράταση ενστάσεων έως 9 Ιουνίου για μόνιμες προσλήψεις στην Επιτροπή Ανταγωνισμού
- 13 λεπτά πριν Νέα απόφαση: Αναγνωρίστηκε μεταπτυχιακό στην Ειδική Αγωγή – Δείτε το ΦΕΚ
- 22 λεπτά πριν Αναδρομικά: Ποιοι συνταξιούχοι πρέπει να υποβάλλουν τροποποιητικές δηλώσεις
