Κωνσταντίνος Τσάτσος: 39 χρόνια από τον θάνατο του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας

Σαν σήμερα, στις 8 Οκτωβρίου 1987, πέθανε σε ηλικία 88 ετών ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, νομικός, φιλόσοφος, ακαδημαϊκός και πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η πορεία του συνέδεσε την πανεπιστημιακή διδασκαλία και τη συγγραφή με την πολιτική δράση και τη διαμόρφωση των θεσμών της Μεταπολίτευσης.

Ο Τσάτσος διετέλεσε Πρόεδρος την περίοδο 1975–1980 και συμμετείχε ενεργά στην κατάρτιση του Συντάγματος του 1975. Ωστόσο, η δημόσια παρουσία του είχε αρχίσει δεκαετίες νωρίτερα, μέσα από τη Νομική Σχολή Αθηνών, τις φιλοσοφικές μελέτες και τη συμμετοχή του σε κυβερνήσεις.

Από τη Νομική στη φιλοσοφία

Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1899. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές του στη Χαϊδελβέργη, με αντικείμενο τη φιλοσοφία και τη φιλοσοφία του δικαίου.

Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ελλάδα και ακολούθησε ακαδημαϊκή σταδιοδρομία. Δίδαξε στη Νομική Αθηνών, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με την ποίηση, τη λογοτεχνία και τη μελέτη των κλασικών συγγραφέων. Η σύνδεση του δικαίου με τη φιλοσοφική σκέψη αποτέλεσε σταθερό άξονα του έργου του.

Το 1961 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της οποίας ανέλαβε την προεδρία το 1966.

Οι διώξεις και η είσοδος στην πολιτική

Η ακαδημαϊκή του διαδρομή γνώρισε και περιόδους διώξεων. Η δικτατορία Μεταξά τον συνέλαβε και τον εκτόπισε στη Σκύρο, ενώ το 1941 έχασε τη θέση του στο Πανεπιστήμιο.

Μετά την Απελευθέρωση επέστρεψε στη διδασκαλία. Ωστόσο, το 1945 ανέλαβε υπουργικά καθήκοντα και το επόμενο έτος παραιτήθηκε από το Πανεπιστήμιο για να πολιτευθεί.

Αργότερα συνεργάστηκε στενά με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και υπηρέτησε σε κυβερνήσεις της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης. Μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974, ανέλαβε το Υπουργείο Πολιτισμού στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας και εξελέγη βουλευτής Επικρατείας με τη Νέα Δημοκρατία.

Ο ρόλος του στο Σύνταγμα του 1975

Ο Τσάτσος ανέλαβε την προεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής για το νέο Σύνταγμα και συμμετείχε στη διαμόρφωση του καταστατικού χάρτη της χώρας. Η νομική του κατάρτιση και η πολιτική του εμπειρία συναντήθηκαν έτσι σε μια κρίσιμη διαδικασία για τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Τον Ιούνιο του 1975, η Βουλή τον εξέλεξε Πρόεδρο της Δημοκρατίας με 210 ψήφους. Παρέμεινε στο αξίωμα μέχρι τον Μάιο του 1980.

Το συγγραφικό έργο και η ευρωπαϊκή ιδέα

Πέρα από τα δημόσια αξιώματα, ο Τσάτσος άφησε έργο στη νομική, στη φιλοσοφία, στην πολιτική θεωρία, στην αισθητική και στην ποίηση. Στον στοχασμό του αναγνώριζε την επιρροή του Πλάτωνα και του Καντ, ενώ τον απασχολούσαν η σχέση της εξουσίας με την ηθική και η θέση του ελληνισμού στον σύγχρονο κόσμο.

Παράλληλα, υποστήριξε την ευρωπαϊκή ιδέα. Το 1980 έλαβε το ευρωπαϊκό βραβείο Κούντενχοβε–Καλλέργη.