Σφαγή του Τλατελόλκο: Η αιματηρή καταστολή φοιτητών στο Μεξικό το 1968

Σαν σήμερα, στις 2 Οκτωβρίου 1968, οι δυνάμεις ασφαλείας του Μεξικού αιματοκύλησαν μια φοιτητική συγκέντρωση στην Πλατεία των Τριών Πολιτισμών, στο Τλατελόλκο της Πόλης του Μεξικού. Η επίθεση άφησε πίσω της δεκάδες νεκρούς και πέρασε στην ιστορία ως Σφαγή του Τλατελόλκο, ένα από τα πιο σκοτεινά γεγονότα της σύγχρονης μεξικανικής ιστορίας.

Μόλις δέκα ημέρες αργότερα, η χώρα θα υποδεχόταν αθλητές και επισκέπτες για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1968. Ωστόσο, πίσω από την εικόνα της μεγάλης διεθνούς διοργάνωσης, το Μεξικό βίωνε μια βαθιά πολιτική κρίση. Οι Αγώνες πραγματοποιήθηκαν κανονικά, ενώ οι οικογένειες των θυμάτων προσπαθούσαν να μάθουν τι είχε συμβεί.

Τι διεκδικούσαν οι φοιτητές

Το καλοκαίρι του 1968, το φοιτητικό κίνημα στο Μεξικό διεύρυνε τη δράση του και συγκέντρωσε υποστήριξη από εργαζομένους, εκπαιδευτικούς και άλλες κοινωνικές ομάδες.

Οι διαδηλωτές ζητούσαν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων, τον τερματισμό της αστυνομικής καταστολής και ουσιαστικό διάλογο με την κυβέρνηση του προέδρου Γουστάβο Ντίας Ορντάς. Συνεπώς, οι κινητοποιήσεις εξέφραζαν ευρύτερα αιτήματα για δημοκρατικές ελευθερίες και λογοδοσία.

Πώς η συγκέντρωση μετατράπηκε σε σφαγή

Το απόγευμα της 2ας Οκτωβρίου, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην Πλάσα δε λας Τρες Κουλτούρας. Ανάμεσα στους φοιτητές βρίσκονταν κάτοικοι της περιοχής και οικογένειες.

Ο στρατός και το Τάγμα Ολίμπια, μια ειδική μονάδα που συμμετείχε στην επιχείρηση, κινήθηκαν εναντίον της συγκέντρωσης. Μέλη της μονάδας φορούσαν πολιτικά και χρησιμοποιούσαν λευκά γάντια για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους. Όταν άρχισαν οι πυροβολισμοί, οι συγκεντρωμένοι αναζήτησαν διέξοδο και καταφύγιο. Ακολούθησαν μαζικές συλλήψεις.

Η κυβέρνηση απέδωσε αρχικά την αιματοχυσία σε ένοπλους διαδηλωτές. Ωστόσο, μεταγενέστερες έρευνες και αποχαρακτηρισμένα έγγραφα ανέδειξαν τον ρόλο κρατικών δυνάμεων και σκοπευτών στα γύρω κτίρια, υπονομεύοντας την επίσημη εκδοχή περί αυτοάμυνας.

Στήλη αφιερωμένη στα θύματα της σφαγής του Τλατελόλκο

Πόσοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους;

Ο αριθμός των θυμάτων παραμένει ένα από τα βασικά αναπάντητα ερωτήματα. Οι καταγραφές και οι μαρτυρίες διαφέρουν, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν τους νεκρούς σε εκατοντάδες.

Το National Security Archive, ερευνητικός οργανισμός στο Πανεπιστήμιο George Washington, δημοσίευσε το 2006 έρευνα που τεκμηρίωσε 44 θανάτους, αξιοποιώντας μεξικανικά κρατικά αρχεία και διασταυρώνοντας στοιχεία. Οι ερευνητές δεν παρουσίασαν αυτόν τον αριθμό ως οριστικό απολογισμό: δέκα θύματα παρέμεναν αγνώστων στοιχείων, ενώ άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρχουν περισσότεροι νεκροί.