Νέα Δημοκρατία: 52 χρόνια από την ίδρυσή της από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή

Σαν σήμερα, στις 4 Οκτωβρίου 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ίδρυσε τη Νέα Δημοκρατία, λίγους μήνες μετά την πτώση της δικτατορίας και την έναρξη της Μεταπολίτευσης. Με τη δημοσιοποίηση της ιδρυτικής διακήρυξης, παρουσίασε τις αρχές ενός νέου πολιτικού φορέα, ο οποίος επρόκειτο να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στην ελληνική πολιτική ζωή.

Από αριστερά προς δεξιά: Κωνσταντίνος Καραμανλής, Γεώργιος Μισαηλίδης, Αλέξης Μινωτής, στο προσυνέδριο της Νέας Δημοκρατίας (Χαλκιδική, Απρίλιος 1976).

Η ίδρυση μέσα στις συνθήκες της Μεταπολίτευσης

Το καλοκαίρι του 1974, η Ελλάδα βρισκόταν μπροστά σε μια κρίσιμη μετάβαση. Μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, ο Καραμανλής επέστρεψε από το Παρίσι και ανέλαβε την πρωθυπουργία της κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Στη συνέχεια, συγκρότησε τη Νέα Δημοκρατία, συσπειρώνοντας στελέχη της προδικτατορικής Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης και προσωπικότητες από τον χώρο του Κέντρου. Το νέο κόμμα συμμετείχε στις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά τη δικτατορία, με στόχο να διεκδικήσει τη διακυβέρνηση στη νέα δημοκρατική περίοδο.

Τι προέβλεπε, όμως, η ιδρυτική διακήρυξη; Ο Καραμανλής συνέδεε την εθνική ανεξαρτησία με τη λαϊκή κυριαρχία και έθετε στο επίκεντρο τη δημοκρατία, την πολιτική ελευθερία, την έννομη τάξη και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Οι εκλογές του 1974 και η ευρωπαϊκή πορεία

Στις 17 Νοεμβρίου 1974, η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές με 54,37% και εξέλεξε 220 βουλευτές. Το αποτέλεσμα έδωσε στην κυβέρνηση Καραμανλή ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Τον Δεκέμβριο ακολούθησε το δημοψήφισμα για το πολιτειακό, στο οποίο οι πολίτες επέλεξαν την αβασίλευτη δημοκρατία. Παράλληλα, η κυβέρνηση προώθησε την ευρωπαϊκή ένταξη της χώρας.

Στις 28 Μαΐου 1979, η Ελλάδα υπέγραψε στο Ζάππειο τη συνθήκη προσχώρησης στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η ένταξη ολοκληρώθηκε την 1η Ιανουαρίου 1981, όταν η χώρα έγινε το δέκατο μέλος τους. Η διάκριση ανάμεσα στην υπογραφή και στην επίσημη ένταξη αποτυπώνει δύο ξεχωριστούς σταθμούς αυτής της πορείας.

Η ιδεολογική ταυτότητα και οι αλλαγές ηγεσίας

Στο συνέδριο της Χαλκιδικής το 1979, ο Καραμανλής προσδιόρισε την ιδεολογία της παράταξης ως «ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό». Η διατύπωση συνδύαζε την ελεύθερη οικονομία με τη ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης.

Ωστόσο, το κόμμα άλλαξε προτεραιότητες και πολιτική στρατηγική στις δεκαετίες που ακολούθησαν. Οι διαδοχικές ηγεσίες έδωσαν διαφορετικό βάρος στον οικονομικό φιλελευθερισμό, στον κοινωνικό συντηρητισμό και στη διεύρυνση προς το Κέντρο.

Το λογότυπο της Νέας Δημοκρατίας (1979-2011)

Μετά την εκλογή του ιδρυτή της στην Προεδρία της Δημοκρατίας το 1980, την ηγεσία ανέλαβε ο Γεώργιος Ράλλης. Ακολούθησαν ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο Κώστας Καραμανλής και ο Αντώνης Σαμαράς. Το 2015 μεσολάβησαν οι μεταβατικές προεδρίες του Ευάγγελου Μεϊμαράκη και του Γιάννη Πλακιωτάκη, πριν από την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη τον Ιανουάριο του 2016.