Σύνταξη με διαδοχική ασφάλιση: Τι γίνεται όταν υπάρχουν ένσημα σε ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, Δημόσιο ή άλλα Ταμεία

Χιλιάδες ασφαλισμένοι έχουν αλλάξει επαγγελματική ιδιότητα κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου. Μπορεί να ξεκίνησαν ως μισθωτοί στο πρώην ΙΚΑ, να συνέχισαν ως ελεύθεροι επαγγελματίες στον πρώην ΟΑΕΕ και αργότερα να εργάστηκαν στο Δημόσιο. Το ερώτημα που προκύπτει όταν πλησιάζει η ώρα της συνταξιοδότησης είναι τι γίνεται με όλους αυτούς τους διαφορετικούς χρόνους ασφάλισης και αν τελικά «χάνονται» ένσημα.

Η απάντηση βρίσκεται στον θεσμό της διαδοχικής ασφάλισης, μέσω του οποίου μπορούν να συνυπολογιστούν περίοδοι ασφάλισης σε διαφορετικούς πρώην ασφαλιστικούς φορείς που σήμερα έχουν ενταχθεί στον e-ΕΦΚΑ. Ως διαδοχική ασφάλιση χαρακτηρίζεται ειδικότερα η ασφάλιση που πραγματοποιήθηκε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, σε διαδοχικά χρονικά διαστήματα και σε διαφορετικούς φορείς.

Πώς εξετάζεται το δικαίωμα σύνταξης

Το γεγονός ότι ένας εργαζόμενος έχει ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα Ταμεία δεν σημαίνει ότι κάθε περίοδος αντιμετωπίζεται απομονωμένα. Ο συνολικός ασφαλιστικός χρόνος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος και για τον υπολογισμό της σύνταξης.

Η εξέταση της αίτησης ξεκινά κατά κανόνα από τον τελευταίο πρώην ασφαλιστικό φορέα στον οποίο υπαγόταν ο ασφαλισμένος. Για σύνταξη γήρατος, η νομοθεσία προβλέπει στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας έλεγχο, μεταξύ άλλων, αν έχουν πραγματοποιηθεί στον τελευταίο φορέα τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 300 μέσα στην τελευταία πενταετία, καθώς και αν πληρούνται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης του φορέα με βάση τον συνολικό χρόνο ασφάλισης.

Αν οι προϋποθέσεις δεν συμπληρώνονται στον τελευταίο φορέα, η υπόθεση μπορεί να εξεταστεί με τη νομοθεσία προηγούμενου φορέα, αρχίζοντας από εκείνον στον οποίο έχει πραγματοποιηθεί ο περισσότερος χρόνος ασφάλισης και, εφόσον χρειάζεται, συνεχίζοντας κατά φθίνουσα σειρά ασφαλιστικού χρόνου.

Τι σημαίνει αυτό για ΙΚΑ, ΟΑΕΕ και Δημόσιο

Ένας ασφαλισμένος, για παράδειγμα, που έχει δέκα χρόνια στο πρώην ΙΚΑ και στη συνέχεια δεκαπέντε χρόνια στον πρώην ΟΑΕΕ δεν αντιμετωπίζεται απαραίτητα σαν να διαθέτει δύο εντελώς ανεξάρτητους ασφαλιστικούς χρόνους. Στη διαδοχική ασφάλιση ο χρόνος των διαφορετικών φορέων μπορεί να συνυπολογιστεί ώστε να εξεταστεί αν θεμελιώνεται δικαίωμα σύνταξης.

Αντίστοιχη διαδικασία εφαρμόζεται όταν στον ασφαλιστικό βίο υπάρχει χρόνος στο Δημόσιο μαζί με χρόνο σε άλλον πρώην φορέα. Ο e-ΕΦΚΑ έχει διευκρινίσει ειδικά για τις περιπτώσεις όπου τελευταίος φορέας είναι το πρώην Δημόσιο ότι, εφόσον δεν πληρούνται εκεί οι απαιτούμενες προϋποθέσεις, το αίτημα μπορεί να εξεταστεί από προηγούμενο πρώην φορέα σύμφωνα με τους κανόνες της διαδοχικής ασφάλισης.

Η περίπτωση των 15 ετών και του 67ου έτους

Ιδιαίτερη σημασία έχει η γενική περίπτωση ασφαλισμένου που έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας και διαθέτει συνολικά τουλάχιστον 15 έτη ή 4.500 ημέρες ασφάλισης σε δύο ή περισσότερους πρώην φορείς. Σύμφωνα με τις σχετικές διευκρινίσεις του e-ΕΦΚΑ, η σύνταξη εξετάζεται από την υπηρεσία του τελευταίου φορέα στον οποίο ήταν ασφαλισμένος.

Διαδοχική και παράλληλη ασφάλιση δεν είναι το ίδιο

Χρειάζεται πάντως προσοχή στη διάκριση μεταξύ διαδοχικής και παράλληλης ασφάλισης. Η πρώτη αφορά διαδοχικά χρονικά διαστήματα σε διαφορετικούς φορείς έως το τέλος του 2016. Παράλληλη ασφάλιση υπάρχει όταν, για το ίδιο χρονικό διάστημα, έχουν καταβληθεί εισφορές για περισσότερες από μία ασφαλιστικές δραστηριότητες. Από την 1η Ιανουαρίου 2017 και μετά, με τη λειτουργία του e-ΕΦΚΑ, οι σχετικοί χρόνοι αντιμετωπίζονται με διαφορετικούς κανόνες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις παράλληλος χρόνος μπορεί να οδηγήσει σε προσαύξηση της σύνταξης ή να αξιοποιηθεί στον υπολογισμό της ανταποδοτικής παροχής, ανάλογα με το ασφαλιστικό ιστορικό.

Τι πρέπει να προσέξει ο ασφαλισμένος

Το κρίσιμο πριν από την υποβολή της αίτησης είναι να έχει αποτυπωθεί σωστά ολόκληρος ο ασφαλιστικός βίος: χρόνοι στο ΙΚΑ, στον ΟΑΕΕ, στο Δημόσιο ή σε άλλο πρώην Ταμείο, τυχόν παράλληλη ασφάλιση και περίοδοι μετά το 2017.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στην επιλογή για τον συνυπολογισμό του διαδοχικού χρόνου. Ο e-ΕΦΚΑ επισημαίνει ότι η δήλωση για το αν θα συνυπολογιστεί ή όχι χρόνος διαδοχικής ασφάλισης είναι δεσμευτική και δεν μπορεί να ζητηθεί η προσμέτρησή του αργότερα, μετά τη συνταξιοδότηση.