Δημήτρης Περπατάρης: Γιατί είναι κρίσιμη η νομοθετική ρύθμιση για την εισφορά Αλληλεγγύης (ΕΑΣ)

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΚΡΙΣΙΜΗ Η ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΕΞΑΓΓΕΛΙΑ ΣΤΗ ΔΕΘ ΓΙΑ ΑΜΕΣΗ ΝΟΜΟΘΕΤΗΣΗ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΦΟΡΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΩΝ (ΕΑΣ)

Σύντομη παρουσίαση της νομικής – οικονομικής πλευράς του προβλήματος

Οι συνταξιούχοι που δούλεψαν επί χρόνια πολλά και πλήρωσαν επομένως ήδη τεράστια ποσά σε ασφαλιστικά ταμεία, είδαν τις συντάξεις τους να μειώνονται ακόμη και στο 1/3 από αυτές με τις οποίες βγήκαν και τώρα πλέον, εδώ και χρόνια, με διάφορους Νόμους, που θέσπισαν οι εκάστοτε Κυβερνήσεις, κυριολεκτικά τους αφαιμάζουν μεγάλα ποσά με την εισφορά αλληλεγγύης (ΕΑΣ) και τους επιπλέον φόρους, που έχουν επιβληθεί και μάλιστα παράνομα.

Είναι ήδη γνωστό ότι στις 7 Οκτωβρίου 2026 θα διεξαχθεί η κρίσιμη, πιλοτική δίκη, στο Ελεγκτικό Συνέδριο για τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, με πιθανές αλλαγές στην αρχιτεκτονική της το 2027, αναλόγως της δικαστικής απόφασης, με την κυβέρνηση όμως ήδη να εξετάζει διάφορα σενάρια για την άρση επιτέλους μίας μεγάλης αδικίας σε βάρος τους.

Το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν θα υπολογίζεται η εισφορά στη διαφορά σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ. Σε περίπτωση που κριθεί δικαστικά  ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε η εισφορά αλληλεγγύης θα πρέπει να επιβάλλεται με αναλογικότερο σύστημα και να μειωθεί για 440.000 συνταξιούχους.

Παράλληλα θα ανοίξει και νέο κύμα αναδρομικών προσφυγών για τους συνταξιούχους από τις διαφορές κρατήσεων που καταβάλλουν σήμερα.

Σήμερα ως γνωστόν  η ΕΑΣ υπολογίζεται και καταλαμβάνει όλο το ποσό της σύνταξης, που σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με 2.000 ευρώ σύνταξη, πληρώνει την εισφορά της κλίμακας με 6% σε όλο το ποσό, ενώ σύμφωνα με την αγωγή που δικάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο θα έπρεπε να έχει εισφορά μόνο στο τμήμα σύνταξης πάνω από τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.

Ως γνωστόν, η μνημονιακή ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι τώρα έχει επιβαρύνει με 10 δισ. ευρώ τους 440.000 περίπου συνταξιούχους  με συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ, στους οποίους και επιβάλλεται.

Αυτή τη θέση, να επιβάλλεται δηλαδή η ΕΑΣ με αναλογικό σύστημα και με απαλλασσόμενα ποσά όπως ισχύει με τις φορολογικές κλίμακες, έχει υποστηρίξει ο Συνήγορος του Πολίτη με σχετικό πόρισμά του προς το Υπουργείο Εργασίας, πλην όμως οι προτάσεις του δεν υιοθετήθηκαν.

Οι συνταξιούχοι που αδικούνται περισσότερο από τον σημερινό υπολογισμό της ΕΑΣ είναι όσοι λαμβάνουν συντάξεις από 1.784 ευρώ ως 2.080 ευρώ, καθώς στην κλίμακα αυτή η εισφορά διπλασιάζεται στο 6% από 3%, καθώς και όσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις, άνω των 2.500-3.000 ευρώ μεικτά. Σε αυτές τις συντάξεις που τις λαμβάνουν περίπου 10.000 συνταξιούχοι οι κρατήσεις ισοδυναμούν με μια εθνική σύνταξη των 446 ευρώ.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο το 2026 πάνω από 400.000 συνταξιούχοι (ή οι κληρονόμοι τους) με κύρια μεικτή σύνταξη άνω των 1.468 ευρώ και επικουρική μεικτή σύνταξη άνω των 300 ευρώ (οι συντελεστές παραμένουν ίδιοι), θα χάσουν συνολικά το υπέρογκο ποσό των 888 εκατ.  ευρώ (721 από κύριες συντάξεις + 167 από επικουρικές), σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, μόνο από την ΕΑΣ, αφού υφίστανται τις περικοπές ύψους 3%-14% και 3%-10%, αντιστοίχως.

Επισημαίνεται ότι η ΕΑΣ, µαζί µε πόρους από άλλες πηγές, χρηµατοδοτεί το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), δηλαδή τον «κουµπαρά» για την Αλληλεγγύη των Γενεών. Μέχρι το τέλος του 2026, στο ΑΚΑΓΕ εκτιµάται ότι θα έχουν σωρευθεί πάνω από 23 δισ. ευρώ, τα οποία θα χρησιµοποιηθούν µελλοντικά, όταν θα κορυφωθούν οι συνέπειες της δηµογραφικής γήρανσης του πληθυσµού, ώστε να µπορούν να πληρώνονται απρόσκοπτα οι συντάξεις.

Δημήτρης ΠερπατάρηςQ Γιατί το ισχύον σύστημα είναι και άδικο και παράνομο

Το σημερινό  σύστημα συντηρεί και διαιωνίζει δύο σημαντικές αδικίες για όσους συνταξιούχους υποχρεούνται στην καταβολή τής ΕΑΣ:

• Τη διπλή φορολόγηση των συνταξιούχων που πληρώνουν εισφορά υπέρ ΕΑΣ: Για την κατηγορία αυτή δεν τηρείται το αφορολόγητο όριο των 8.636 ευρώ (ετήσιο εισόδημα), όπως ισχύει για μισθωτούς, συνταξιούχους και αγρότες, αφού αυτοί επιβαρύνονται με παρακράτηση λόγω ΕΑΣ από το πρώτο ευρώ. Δηλαδή ο e ΕΦΚΑ παρακρατεί την εισφορά υπέρ ΕΑΣ «στην πηγή», υπολογίζοντάς την στο αρχικό μεικτό ποσό της σύνταξης. Σε δεύτερο στάδιο υπολογίζει την εισφορά υπέρ υγείας (6%) και στο τελευταίο στάδιο επιβάλλεται ο φόρος. Έτσι, για το ίδιο ποσό οι υπόχρεοι σε ΕΑΣ έχουν διπλή επιβάρυνση γιατί σ’ αυτούς δεν ισχύει η προοδευτική κλίμακα.
• Προκύπτει επίσης λανθασμένη τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ: Σε αρκετές περιπτώσεις, συνταξιούχοι με υψηλότερη σύνταξη λαμβάνουν λιγότερα από συνταξιούχους με χαμηλότερη σύνταξη μετά την παρακράτηση της εισφοράς αλληλεγγύης.

Επομένως αν δεν αλλάξουν άμεσα και νομοθετικά  δηλαδή δεσμευτικά και για όλους τους θιγόμενους οι συντελεστές και δεν γίνεται η παρακράτηση «επάνω στο κλιμάκιο», η αδικία αυτή θα διαιωνίζεται και θα μονιμοποιηθεί μετά την τιμαριθμοποίηση στα κλιμάκια της εισφοράς.

Δημήτρης Περπατάρης

Ο Δημήτρης Περπατάρης είναι δικηγόρος στον Άρειο Πάγο, εργατολόγος.

Όλα τα άρθρα

Περισσότερα:

Συντάξεις: Πώς θα δείτε αν έγινε επανυπολογισμός

Παράλληλη ασφάλιση: Ποιοι συνταξιούχοι μένουν χωρίς προσαύξηση

Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πώς μπορούν να «φουσκώσουν» τη σύνταξή τους έως και 55 ευρώ τον μήνα

Συντάξεις: Αυξήσεις έως 153 ευρώ από «χαμένα ένσημα» – Ποιοι κερδίζουν