Καύσωνας: Γιατί τα ελληνικά σπίτια μετατρέπονται σε «φούρνους» ακόμα και τη νύχτα

Σε θερμικές παγίδες που δεν δροσίζονται ούτε μετά τη δύση του ήλιου μετατρέπονται χιλιάδες κατοικίες στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η θερμότητα συσσωρεύεται στους τοίχους και στις πλάκες των κτιρίων μέσα στην ημέρα και παραμένει εγκλωβισμένη για ώρες, στερώντας από τους ενοίκους ακόμη και τη νυχτερινή ανακούφιση.

Έρευνα της Greenpeace και του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου καταγράφει εσωτερικές θερμοκρασίες που σε ορισμένα σπίτια φτάνουν έως και τους 38 βαθμούς Κελσίου. Στη μεγάλη πλειονότητα των κατοικιών που εξετάστηκαν, η θερμοκρασία κυμαινόταν μεταξύ 28 και 31 βαθμών, αισθητά υψηλότερα από το όριο θερμικής άνεσης των 25 βαθμών.

Το πιο ανησυχητικό εύρημα είναι ότι η κατάσταση δεν βελτιώνεται ουσιαστικά ούτε τις νυχτερινές ώρες. Στις αμόνωτες κατοικίες, η θερμοκρασία παρέμενε πάνω από τους 28 έως 30 βαθμούς, ακόμη και όταν έξω είχε αρχίσει να υποχωρεί.

Γιατί η ζέστη μένει εγκλωβισμένη στο σπίτι

Τα παλαιά και ανεπαρκώς μονωμένα κτίρια απορροφούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι τοίχοι, οι οροφές και οι πλάκες θερμαίνονται και στη συνέχεια αποδίδουν σταδιακά τη συσσωρευμένη θερμότητα στο εσωτερικό του σπιτιού.

Χωρίς επαρκή θερμομόνωση και αποτελεσματικό νυχτερινό αερισμό, η κατοικία δεν προλαβαίνει να αποφορτιστεί θερμοκρασιακά πριν από την επόμενη ημέρα. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, καθώς κάθε νέο κύμα ζέστης προστίθεται στο θερμικό φορτίο που έχει ήδη συσσωρευτεί.

Οι αμόνωτες κατοικίες αναδεικνύονται ως η πιο ευάλωτη κατηγορία. Περίπου επτά στους δέκα ενοίκους που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι το σπίτι τους είναι πολύ ζεστό ή ότι υπερθερμαίνεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Η νύχτα δεν προσφέρει πλέον ανακούφιση

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η πτώση της εξωτερικής θερμοκρασίας τη νύχτα θα έπρεπε να επιτρέπει στα κτίρια να αποβάλλουν μέρος της θερμότητας που συγκέντρωσαν μέσα στην ημέρα.

Στην πράξη, όμως, πολλά ελληνικά σπίτια λειτουργούν σαν αποθήκες θερμότητας. Οι υψηλές θερμοκρασίες παραμένουν στους εσωτερικούς χώρους, επηρεάζοντας τον ύπνο, την ξεκούραση και τη δυνατότητα του οργανισμού να ανακάμψει από την ημερήσια έκθεση στη ζέστη.

Σχεδόν το 70% των ερωτηθέντων αξιολόγησε την ποιότητα του ύπνου του κάτω από τη βάση, ενώ αρκετοί ανέφεραν πονοκεφάλους, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και ψυχική επιβάρυνση.

Ο φόβος του λογαριασμού κρατά κλειστό το κλιματιστικό

Η ύπαρξη κλιματιστικού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένα νοικοκυριό μπορεί και να το χρησιμοποιήσει.

Η αύξηση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας οδηγεί αρκετούς πολίτες να περιορίζουν τη λειτουργία των συστημάτων ψύξης ή να τα κρατούν εντελώς κλειστά, ακόμη και όταν η θερμοκρασία μέσα στο σπίτι γίνεται ανυπόφορη.

Η έρευνα καταγράφει ακόμη και περιπτώσεις ενεργειακά αναβαθμισμένων κατοικιών στις οποίες οι ένοικοι απέφευγαν να χρησιμοποιήσουν την ψύξη, φοβούμενοι την κατανάλωση ρεύματος. Το αποτέλεσμα ήταν να μην αξιοποιούν πλήρως τα πλεονεκτήματα του αναβαθμισμένου κτιρίου.

Η θερινή ενεργειακή φτώχεια

Για χρόνια, η συζήτηση γύρω από την ενεργειακή φτώχεια επικεντρωνόταν στη δυσκολία των νοικοκυριών να θερμάνουν τα σπίτια τους τον χειμώνα.

Πλέον, το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται και το καλοκαίρι. Η θερινή ενεργειακή φτώχεια δεν αφορά μόνο όσους δεν διαθέτουν κλιματιστικό, αλλά και εκείνους που δεν μπορούν να αντέξουν το κόστος χρήσης του ή ζουν σε σπίτια που αδυνατούν να προστατευθούν από τις υψηλές εξωτερικές θερμοκρασίες.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 29 κατοικίες στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, την Κοζάνη, την Κρήτη και τη Λάρισα, αποτυπώνοντας πραγματικές συνθήκες διαβίωσης κατά τους θερινούς μήνες.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αλλά αφορά σημαντικό μέρος του παλαιού οικιστικού αποθέματος της χώρας.

Από τη δυσφορία στον κίνδυνο για την υγεία

Η παρατεταμένη παραμονή σε ένα υπερθερμασμένο σπίτι δεν αποτελεί απλώς ζήτημα άνεσης. Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επιβαρύνουν καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, καθώς και χρόνια νοσήματα όπως ο διαβήτης και η νεφρική ανεπάρκεια.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά, τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα και όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας.

Παράλληλα, η έλλειψη ποιοτικού ύπνου και η συνεχής θερμική δυσφορία συνδέονται με εξάντληση, άγχος, μειωμένη παραγωγικότητα και δυσκολία συγκέντρωσης.

Γιατί δεν αρκεί μόνο το κλιματιστικό

Οι ερευνητές τονίζουν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με περισσότερα κλιματιστικά. Η συνεχής χρήση τους αυξάνει το ενεργειακό κόστος, επιβαρύνει τα νοικοκυριά και δεν διορθώνει τις αδυναμίες του ίδιου του κτιρίου.

Απαιτούνται ουσιαστικές ανακαινίσεις που θα αντιμετωπίζουν συνολικά τη θερμική συμπεριφορά της κατοικίας, με παρεμβάσεις όπως η θερμομόνωση, η σκίαση, η βελτίωση των κουφωμάτων και ο σωστός αερισμός.

Στην έρευνα ασκείται κριτική και στα προγράμματα «Εξοικονομώ», καθώς πολλές από τις παρεμβάσεις χαρακτηρίζονται «ρηχές» και δεν οδηγούν πάντοτε σε επαρκή προστασία από τη θερινή υπερθέρμανση.

Το συμπέρασμα είναι ότι, όσο τα κύματα καύσωνα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών παύει να αποτελεί μόνο ζήτημα εξοικονόμησης χρημάτων. Μετατρέπεται σε ζήτημα δημόσιας υγείας και ασφαλούς διαβίωσης.

Περισσότερα:

Θεσσαλονίκη: «Γέφυρα ζωής» για τη διακομιδή νεογνού στο νοσοκομείο

Hellenic Train: Ακινητοποιήθηκε η αμαξοστοιχία που εκτελεί το δρομολόγιο 1634 (Θεσσαλονίκη – Σέρρες) λόγω βλάβης

Μετρό Αθήνας: Κλείνουν νωρίτερα πέντε σταθμοί της Γραμμής 3

Φωτιά στον Πύργο Ηλείας: Ισχυρές δυνάμεις στο σημείο – Μήνυμα από το 112