Η ρουκέτα της «17 Νοέμβρη» στο Σύνταγμα και ο θάνατος του Θάνου Αξαρλιάν

Σαν σήμερα, στις 14 Ιουλίου 1992, μια ισχυρή έκρηξη συγκλόνισε την καρδιά της Αθήνας. Η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη» επιχείρησε να δολοφονήσει τον τότε υπουργό Οικονομικών, Γιάννη Παλαιοκρασσά, εκτοξεύοντας αντιαρματική ρουκέτα εναντίον του αυτοκινήτου του.

Ο υπουργός σώθηκε χάρη στη θωράκιση του οχήματος. Η επίθεση, όμως, κόστισε τη ζωή στον 20χρονο φοιτητή Θάνο Αξαρλιάν, ο οποίος περνούσε τυχαία από τη συμβολή των οδών Καραγιώργη Σερβίας και Βουλής. Ο νεαρός χτυπήθηκε από τα θραύσματα και άφησε την τελευταία του πνοή στο πεζοδρόμιο, μετατρέποντας μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της ελληνικής τρομοκρατίας.

Ο Γιάννης Παλαιοκρασσάς εξετάζει τα κατεστραμμένα αυτοκίνητα μετά την επίθεση της «17 Νοέμβρη» στο κέντρο της Αθήνας, στις 14 Ιουλίου 1992.
Πηγή φωτογραφίας: Φωτογραφία αρχείου

Η επίθεση στην καρδιά της Αθήνας

Ήταν 16:10 όταν το θωρακισμένο αυτοκίνητο του Γιάννη Παλαιοκρασσά αναχώρησε από το υπουργείο Οικονομικών. Στο όχημα βρίσκονταν ακόμη η σύζυγός του και ο οδηγός του.

Οι δράστες είχαν εγκαταστήσει έναν εκτοξευτήρα αντιαρματικών ρουκετών στον πρώτο όροφο κτιρίου στην οδό Βουλής 14, σε μικρή απόσταση από το σημείο όπου θα περνούσε το υπουργικό αυτοκίνητο. Ο μηχανισμός ενεργοποιήθηκε με τηλεχειρισμό, όταν το όχημα έφτασε στη διασταύρωση με την Καραγιώργη Σερβίας.

Η ρουκέτα δεν χτύπησε ακριβώς τον στόχο της. Πέρασε πάνω από το αυτοκίνητο, ξύνοντας το αμάξωμά του, και εξερράγη στο οδόστρωμα.

Από την έκρηξη δημιουργήθηκε κρατήρας περίπου ενός μέτρου. Το υπουργικό όχημα υπέστη σοβαρές ζημιές, δύο σταθμευμένα αυτοκίνητα καταστράφηκαν, ενώ τζάμια έσπασαν σε καταστήματα και γραφεία σε μεγάλη ακτίνα.

Ο Θάνος Αξαρλιάν βρέθηκε τυχαία στο σημείο

Μέσα στον καπνό, τα σπασμένα γυαλιά και τα συντρίμμια, ένας νεαρός άνδρας βρισκόταν αιμόφυρτος στο πεζοδρόμιο.

Ήταν ο Θάνος Αξαρλιάν, ένας 20χρονος φοιτητής που περπατούσε αμέριμνος στην Καραγιώργη Σερβίας. Δεν είχε καμία σχέση με τον στόχο της επίθεσης. Η μοναδική αιτία που βρέθηκε στο επίκεντρο της τραγωδίας ήταν ότι περνούσε από το σημείο τη στιγμή της έκρηξης.

Τα θραύσματα της ρουκέτας τον τραυμάτισαν θανάσιμα. Ο θάνατός του ήταν ακαριαίος. Η εικόνα του νεαρού στο πεζοδρόμιο συγκλόνισε την κοινή γνώμη και έγινε σύμβολο των αθώων ανθρώπων που βρέθηκαν στο στόχαστρο της τρομοκρατικής βίας χωρίς να αποτελούν μέρος καμίας πολιτικής ή προσωπικής σύγκρουσης.

Ο Γιάννης Παλαιοκρασσάς υπέστη ελαφρά εγκαύματα, ενώ η σύζυγός του και ο οδηγός του δεν τραυματίστηκαν. Από την έκρηξη τραυματίστηκαν ακόμη πέντε πολίτες.

Η θωράκιση του αυτοκινήτου έσωσε τον υπουργό

Η ισχυρή θωράκιση του υπουργικού αυτοκινήτου αποδείχθηκε καθοριστική για τη διάσωση του Γιάννη Παλαιοκρασσά και των συνεπιβατών του.

Παρά τη σφοδρότητα της έκρηξης και τις εκτεταμένες ζημιές στο όχημα, η καμπίνα άντεξε. Στο σημείο έσπευσαν αστυνομικές και πυροσβεστικές δυνάμεις, ενώ οι γύρω δρόμοι αποκλείστηκαν.

Το κέντρο της Αθήνας έμοιαζε με βομβαρδισμένο τοπίο. Κατεστραμμένα αυτοκίνητα, σπασμένες βιτρίνες και θραύσματα είχαν καλύψει τον δρόμο, ενώ δεκάδες πολίτες προσπαθούσαν να καταλάβουν τι είχε συμβεί.

Το σημείο της τρομοκρατικής επίθεσης της «17 Νοέμβρη» στο κέντρο της Αθήνας, στις 14 Ιουλίου 1992, λίγα λεπτά μετά την έκρηξη της ρουκέτας που είχε στόχο το αυτοκίνητο του Γιάννη Παλαιοκρασσά και κόστισε τη ζωή στον 20χρονο Θάνο Αξαρλιάν.

Η «17 Νοέμβρη» ανέλαβε την ευθύνη

Η τρομοκρατική οργάνωση ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση, επιβεβαιώνοντας ότι στόχος ήταν ο τότε υπουργός Οικονομικών.

Η δολοφονία του Θάνου Αξαρλιάν προκάλεσε πρωτοφανή κατακραυγή. Ήταν μία από τις πρώτες φορές που η «17 Νοέμβρη» βρέθηκε αντιμέτωπη με τόσο έντονη και ευρεία αποδοκιμασία, ακόμη και από ανθρώπους που μέχρι τότε αντιμετώπιζαν με ανοχή ή πολιτική αμηχανία τη δράση της.

Σε κείμενά της, η οργάνωση επιχείρησε να παρουσιάσει τον θάνατο του νεαρού ως ακούσια συνέπεια της επιχείρησης. Η αντιμετώπιση αυτή προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη οργή, καθώς ο 20χρονος είχε χάσει τη ζωή του ενώ απλώς περπατούσε σε έναν από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους της Αθήνας.

Ποιος ήταν ο Θάνος Αξαρλιάν

Ο Θάνος Αξαρλιάν είχε γεννηθεί στις 9 Απριλίου 1972 στην Αθήνα. Σπούδαζε στο Τμήμα Γεωλογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και παράλληλα εργαζόταν στο κοσμηματοπωλείο της οικογένειάς του στο κέντρο της πόλης.

Το απόγευμα της επίθεσης βρισκόταν στην περιοχή για μια συνηθισμένη καθημερινή μετακίνηση. Ο θάνατός του έδωσε ανθρώπινο πρόσωπο στις συνέπειες της τρομοκρατίας και έφερε στο προσκήνιο το πραγματικό κόστος των επιθέσεων που πραγματοποιούνταν σε δημόσιους χώρους.

Η επίθεση εξετάστηκε στη δίκη της «17 Νοέμβρη»

Η υπόθεση παρέμεινε ανεξιχνίαστη για περίπου μία δεκαετία. Η δράση της «17 Νοέμβρη» άρχισε να αποκαλύπτεται το καλοκαίρι του 2002, έπειτα από την έκρηξη βόμβας στα χέρια του Σάββα Ξηρού στον Πειραιά.

Η επίθεση κατά του Γιάννη Παλαιοκρασσά και η δολοφονία του Θάνου Αξαρλιάν συμπεριλήφθηκαν στη δικογραφία και εξετάστηκαν κατά τη μεγάλη δίκη των μελών της οργάνωσης.

Η δικαστική διαδικασία επανέφερε στο προσκήνιο τις συνθήκες της επίθεσης, την προετοιμασία της και τις ευθύνες των μελών που συμμετείχαν στην τρομοκρατική ενέργεια.

Η πλάκα που κρατά ζωντανή τη μνήμη του

Στο σημείο όπου σκοτώθηκε ο Θάνος Αξαρλιάν, στη συμβολή των οδών Καραγιώργη Σερβίας και Βουλής, έχει τοποθετηθεί μεταλλική πλάκα από τον Δήμο Αθηναίων.

Η επιγραφή αναφέρει:

«Εις μνήμην Θάνου Αξαρλιάν, ως ελαχίστη τιμή στο αθώο θύμα της τρομοκρατίας».

Κάθε χρόνο, την ημέρα της επετείου, κατατίθενται λουλούδια και στεφάνια στο σημείο. Η μικρή πλάκα στην πολυσύχναστη γωνία του κέντρου θυμίζει ότι πίσω από τα πολιτικά συνθήματα και τις επιδιώξεις των τρομοκρατικών οργανώσεων υπήρχαν πραγματικοί άνθρωποι που έχασαν άδικα τη ζωή τους.

Στεφάνια και λουλούδια στην αναμνηστική πλάκα που έχει τοποθετηθεί στη συμβολή των οδών Καραγιώργη Σερβίας και Βουλής, στο σημείο όπου σκοτώθηκε ο Θάνος Αξαρλιάν.
Πηγή φωτογραφίας: Eurokinissi

Ένα όνομα ταυτισμένο με τα αθώα θύματα της τρομοκρατίας

Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά, η δολοφονία του Θάνου Αξαρλιάν εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα τυφλής τρομοκρατικής βίας στην Ελλάδα.

Το όνομά του αναφέρεται κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για τη δράση της «17 Νοέμβρη», όχι επειδή ήταν ο στόχος της επίθεσης, αλλά ακριβώς επειδή δεν ήταν.

Ήταν ένας 20χρονος που βρέθηκε τυχαία σε έναν δρόμο του κέντρου και έχασε τη ζωή του από μια ρουκέτα που προοριζόταν για κάποιον άλλον. Η μνήμη του παραμένει συνδεδεμένη με την απόρριψη κάθε προσπάθειας δικαιολόγησης της πολιτικής βίας.