Γιατί δεν πρέπει να ξύνουμε τα τσιμπήματα: Τι δείχνει νέα έρευνα για τη φαγούρα

Το έχετε πιθανότατα ακούσει από μικροί: «Μην ξύνεις το τσίμπημα, θα το κάνεις χειρότερο». Αν και η συμβουλή αυτή μπορεί να ακούγεται σαν ένα απλό γιατροσόφι, οι ειδικοί εξηγούν ότι έχει επιστημονική βάση.

Οι ερευνητές κατανοούν πλέον καλύτερα γιατί ακόμη και μια ήπια φαγούρα μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο. Όσο περισσότερο ξύνεται κανείς για να ανακουφιστεί, τόσο εντονότερος μπορεί να γίνεται ο κνησμός, με αποτέλεσμα να συνεχίζει το ξύσιμο. Δερματολόγοι επισημαίνουν ότι ένα τσίμπημα από κουνούπι, όταν ερεθιστεί με το ξύσιμο, μπορεί να γίνει πιο πρησμένο, πιο κόκκινο και να προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ενόχληση.

Τι έδειξε η έρευνα για τη φαγούρα

Η φαγούρα και το ξύσιμο είναι φαινόμενα που παρατηρούνται σε πολλά είδη. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, ενδέχεται να έχουν εξελικτική εξήγηση, καθώς μπορεί να προσφέρουν έναν βαθμό προστασίας απέναντι σε μικρόβια ή άλλους ερεθιστικούς παράγοντες.

Στο πλαίσιο σχετικής έρευνας, επιστήμονες μελέτησαν την αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, μια κοινή μορφή κνησμού που προκαλείται από ουσίες όπως ο δηλητηριώδης κισσός ή το νικέλιο που υπάρχει σε ορισμένα κοσμήματα.

Οι ερευνητές εφάρμοσαν στα αυτιά ποντικιών ουσία που προκαλεί εξάνθημα. Τα φυσιολογικά ποντίκια άρχισαν να ξύνονται, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν στο σημείο φλεγμονώδη κύτταρα του ανοσοποιητικού και να αυξηθεί το πρήξιμο. Αντίθετα, σε ποντίκια που είχαν εκτραφεί με ελαττωματικά νευρικά κύτταρα ανίχνευσης του κνησμού, το εξάνθημα ήταν αισθητά πιο ήπιο.

Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν η διαφορά οφειλόταν πράγματι στο ξύσιμο. Για να το διαπιστώσουν, οι επιστήμονες τοποθέτησαν ειδικά κολάρα σε φυσιολογικά ποντίκια, ώστε να μην μπορούν να ξυστούν παρά το αίσθημα φαγούρας. Και σε αυτή την περίπτωση, παρατηρήθηκαν λιγότερο πρήξιμο και μειωμένη παρουσία φλεγμονωδών κυττάρων.

Τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με την καθημερινή εμπειρία στους ανθρώπους. Αν αφήσει κανείς ήσυχο ένα τσίμπημα από κουνούπι, η φαγούρα συνήθως υποχωρεί μέσα σε λίγα λεπτά. Αν όμως αρχίσει να το ξύνει, ο ερεθισμός μπορεί να επιμείνει για ημέρες, ενώ το πρήξιμο και η φλεγμονή ενδέχεται να επιδεινωθούν.

Τι συμβαίνει στο δέρμα όταν ξύνουμε ένα τσίμπημα

Για να κατανοήσουν καλύτερα τον μηχανισμό, οι ερευνητές εστίασαν στα μαστοκύτταρα, κύτταρα του ανοσοποιητικού που ενεργοποιούνται γρήγορα όταν το σώμα αντιδρά σε ερεθισμούς. Όταν ενεργοποιηθούν, απελευθερώνουν ουσίες που μπορούν να βοηθήσουν στην άμυνα απέναντι σε μικρόβια ή τοξίνες, αλλά μέσω της ισταμίνης μπορούν επίσης να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις και φαγούρα.

Είναι γνωστό ότι τα αλλεργιογόνα μπορούν να ενεργοποιήσουν τα μαστοκύτταρα. Ωστόσο, δεν είναι τα μόνα ερεθίσματα. Ο πόνος μπορεί επίσης να τα κινητοποιήσει. Και όταν ξυνόμαστε, συχνά συνεχίζουμε μέχρι το σημείο να αρχίσει να πονά.

Τα νευρικά κύτταρα που ανιχνεύουν τον πόνο απελευθερώνουν μια χημική ουσία, γνωστή ως ουσία P. Αυτή μπορεί να ενεργοποιήσει τα μαστοκύτταρα μέσω διαφορετικής οδού από εκείνη των αλλεργιογόνων. Έτσι, το δέρμα δέχεται διπλό ερέθισμα, γεγονός που εξηγεί γιατί το ξύσιμο μπορεί να κάνει ένα τσίμπημα ή ένα εξάνθημα πιο φλεγμονώδες και πιο ενοχλητικό.

Πώς να αντιμετωπίσετε μια ήπια φαγούρα

Η αντιμετώπιση της φαγούρας εξαρτάται από την αιτία που την προκαλεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αντιισταμινικά και άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την κνίδωση μπορούν να μειώσουν μέρος του κνησμού που σχετίζεται με τα μαστοκύτταρα.

Για τη φαγούρα από τσιμπήματα εντόμων ή από δερματίτιδα εξ επαφής, οι δερματολόγοι συνιστούν προϊόντα κατά του κνησμού, όπως κρέμα υδροκορτιζόνης, λοσιόν καλαμίνης ή προϊόντα με αλεσμένη βρώμη.

Αν δεν υπάρχει διαθέσιμο κάποιο από αυτά, μια απλή και αποτελεσματική λύση είναι η εφαρμογή κρύου στο σημείο ή η χρήση κρέμας με μενθόλη. Το αίσθημα του κρύου μπορεί να «ξεγελάσει» τον μηχανισμό της φαγούρας, προσφέροντας χρόνο ώστε να αποφευχθεί το ξύσιμο και να διακοπεί ο φαύλος κύκλος κνησμού και ερεθισμού.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: όσο δελεαστικό κι αν είναι το ξύσιμο, ειδικά μετά από ένα τσίμπημα κουνουπιού, μπορεί τελικά να επιδεινώσει την κατάσταση. Η καλύτερη επιλογή είναι να αντισταθείτε, να χρησιμοποιήσετε καταπραϋντικά προϊόντα και να αφήσετε το δέρμα να ηρεμήσει χωρίς επιπλέον ερεθισμό.

Περισσότερα:

Δωρεάν σπιρομετρήσεις σήμερα (7/7) στη Θεσσαλονίκη – Ποιοι μπορούν να εξεταστούν

Δωρεά οργάνων: Αυξάνονται οι μεταμοσχεύσεις στην Ελλάδα – Τα νέα στοιχεία του Υπουργείου Υγείας

Γεωργιάδης: Περισσότερες κλίνες και αναβαθμισμένα ΤΕΠ στο Νοσοκομείο Κορίνθου

Υπουργείο Υγείας: Δύο πλήρως εξοπλισμένα ελικόπτερα ενισχύουν το ΕΚΑΒ