Συντάξεις: Γιατί οι δαπάνες τρέχουν πιο γρήγορα από τις εισφορές
Το ασφαλιστικό μπαίνει ξανά σε περίοδο αυξημένης πίεσης, καθώς οι αριθμοί δείχνουν μια κρίσιμη ανατροπή, μέχρι το τέλος της δεκαετίας, οι δαπάνες για τις συντάξεις αυξάνονται ταχύτερα από τα έσοδα που προέρχονται από ασφαλιστικές εισφορές.
Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο τους λογιστικούς πίνακες του ΕΦΚΑ. Αγγίζει τον πυρήνα του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή τη σχέση ανάμεσα σε όσους εργάζονται και πληρώνουν εισφορές και σε όσους λαμβάνουν σύνταξη.
Σύμφωνα με τις προβολές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες ανεβαίνουν από 35,43 δισ. ευρώ το 2026 σε 40,75 δισ. ευρώ το 2030. Πρόκειται για αύξηση 5,32 δισ. ευρώ μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Την ίδια στιγμή, τα έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές αυξάνονται από 20,49 δισ. ευρώ σε 24,31 δισ. ευρώ. Δηλαδή ενισχύονται κατά 3,82 δισ. ευρώ. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο αυξήσεις, περίπου 1,5 δισ. ευρώ, είναι το σημείο που προκαλεί προβληματισμό.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν αυξάνονται τα έσοδα
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ότι τα έσοδα από εισφορές μένουν στάσιμα. Αντιθέτως, αυξάνονται. Το πρόβλημα είναι ότι δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό με τις δαπάνες για συντάξεις.
Με απλά λόγια, το ασφαλιστικό σύστημα εισπράττει περισσότερα, αλλά καλείται να πληρώσει ακόμη περισσότερα. Έτσι, η απόσταση ανάμεσα στις υποχρεώσεις και στα έσοδα μεγαλώνει.
Αυτό δημιουργεί νέα δεδομένα για τον ΕΦΚΑ, καθώς η ισορροπία των προηγούμενων ετών αρχίζει να δοκιμάζεται. Όταν οι δαπάνες τρέχουν πιο γρήγορα από τις εισφορές, το σύστημα χρειάζεται είτε ισχυρότερη απασχόληση, είτε υψηλότερους μισθούς, είτε μεγαλύτερη κρατική στήριξη για να κρατήσει σταθερή πορεία.
Γιατί αυξάνεται η πίεση στις συντάξεις
Η αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών συνδέεται με περισσότερους από έναν παράγοντες. Καταρχάς, ο αριθμός των συνταξιούχων παραμένει υψηλός, ενώ οι ανάγκες του συστήματος μεγαλώνουν όσο ο πληθυσμός γερνά.
Παράλληλα, οι αυξήσεις στις συντάξεις, οι παλαιές υποχρεώσεις και οι δημογραφικές μεταβολές ενισχύουν σταδιακά το συνολικό κόστος. Έτσι, ακόμη και αν η οικονομία κινείται ανοδικά, το ασφαλιστικό χρειάζεται πιο γρήγορη αύξηση των εσόδων για να καλύψει τις νέες ανάγκες.
Από την άλλη πλευρά, οι εισφορές εξαρτώνται από την αγορά εργασίας. Όσο περισσότεροι εργάζονται και όσο καλύτεροι είναι οι μισθοί, τόσο περισσότερα εισπράττει το σύστημα. Όμως οι προβλέψεις δείχνουν ότι η απασχόληση δεν θα αυξάνεται πλέον με τους ίδιους ισχυρούς ρυθμούς των προηγούμενων ετών.
Το δημογραφικό αλλάζει τους συσχετισμούς
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται το δημογραφικό. Το ελληνικό ασφαλιστικό λειτουργεί κυρίως με διανεμητική λογική: οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρηματοδοτούν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων.
Όσο μειώνεται ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός και αυξάνεται η αναλογία των ηλικιωμένων, τόσο δυσκολότερη γίνεται η εξίσωση. Λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να στηρίξουν περισσότερες και υψηλότερες υποχρεώσεις.
Επομένως, η συζήτηση για τις εισφορές δεν είναι τεχνικό θέμα. Είναι ζήτημα βιωσιμότητας του ασφαλιστικού, αλλά και ζήτημα πολιτικής επιλογής για το πώς θα στηριχθούν οι σημερινοί και οι μελλοντικοί συνταξιούχοι.
Τι σημαίνει για την κυβέρνηση
Η ταχύτερη αύξηση των δαπανών περιορίζει τα περιθώρια για νέες μόνιμες παροχές χωρίς αντίστοιχη χρηματοδότηση. Κάθε νέα παρέμβαση στο ασφαλιστικό θα πρέπει να εξετάζεται με βάση το κόστος της και την πηγή από την οποία θα καλυφθεί.
Η κυβέρνηση θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο πιέσεις. Από τη μία, οι συνταξιούχοι ζητούν ενίσχυση εισοδήματος, καθώς η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει την καθημερινότητά τους. Από την άλλη, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι δαπάνες αυξάνονται ήδη ταχύτερα από τα έσοδα.
Αυτό σημαίνει ότι η πολιτική συζήτηση για τις συντάξεις θα γίνει πιο δύσκολη τα επόμενα χρόνια. Οι εξαγγελίες θα πρέπει να συνοδεύονται από αριθμούς, ενώ οι μόνιμες αυξήσεις θα χρειάζονται σταθερή δημοσιονομική βάση.
Το μήνυμα των αριθμών
Οι προβολές έως το 2030 στέλνουν ένα καθαρό μήνυμα: το ασφαλιστικό δεν πιέζεται επειδή σταματούν τα έσοδα, αλλά επειδή οι υποχρεώσεις αυξάνονται πιο γρήγορα.
Η διαφορά των περίπου 1,5 δισ. ευρώ ανάμεσα στην αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών και στην αύξηση των εισφορών δείχνει γιατί το ζήτημα επιστρέφει στο πολιτικό προσκήνιο.
Για τους εργαζόμενους, αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα της απασχόλησης και το ύψος των μισθών αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Για τους συνταξιούχους, σημαίνει ότι η βιωσιμότητα του συστήματος θα καθορίσει τις δυνατότητες για μελλοντικές παρεμβάσεις.
Πηγή Φωτογραφίας: (ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI).
- 6 λεπτά πριν Δωρεάν μεταπτυχιακά: Δείτε τώρα την λίστα με τα 15 προγράμματα
- 19 λεπτά πριν Τέλος 3 ευρώ: Πότε μια παραγγελία των 20 ευρώ μπορεί να φτάσει στα 35
- 31 λεπτά πριν Χαλκιδική: Φωτιά στον δήμο Πολύγυρου – Επιχειρούν 18 πυροσβέστες
