Ο λαγοκέφαλος «γονατίζει» τους ψαράδες στην Κρήτη και φέρνει ανησυχία στις παραλίες

Σε έναν αόρατο αλλά ολοένα πιο επικίνδυνο αντίπαλο έχουν βρεθεί αντιμέτωποι οι επαγγελματίες ψαράδες της Κρήτης. Ο λαγοκέφαλος, ένα εισβολικό είδος που εξαπλώνεται σταθερά στις ελληνικές θάλασσες, δεν απειλεί μόνο τα θαλάσσια οικοσυστήματα, αλλά και την επιβίωση εκατοντάδων ανθρώπων που ζουν από τη θάλασσα.

Οι ψαράδες περιγράφουν μια κατάσταση που χρόνο με τον χρόνο επιδεινώνεται. Τα δίχτυα καταστρέφονται, τα αλιεύματα μειώνονται και το κόστος της δουλειάς αυξάνεται, την ώρα που, όπως λένε, οι λύσεις παραμένουν περιορισμένες.

«Δεν αφήνουν τίποτα. Τα δίχτυα βγαίνουν κατεστραμμένα και το μεροκάματο χάνεται», λέει ψαράς από την Αμμουδάρα, περιγράφοντας την καθημερινότητα στη θάλασσα. Όπως εξηγούν επαγγελματίες του κλάδου, ο λαγοκέφαλος δεν καταστρέφει μόνο τον εξοπλισμό, αλλά συχνά τρώει ή καταστρέφει τα ψάρια πριν καν προλάβουν να τα ανεβάσουν στη βάρκα.

Ψάρια έως και 15 κιλά προκαλούν ζημιές σε δίχτυα και αλιεύματα

Η παρουσία του είδους έχει γίνει πλέον τόσο συχνή, ώστε πολλοί ψαράδες μιλούν για «κανονική εισβολή». Δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες εμφανίσεις, αλλά για μεγάλους πληθυσμούς, με ορισμένα ψάρια να φτάνουν ακόμη και τα 10 έως 15 κιλά.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στην Κρήτη και στα Δωδεκάνησα, όπου ο λαγοκέφαλος έχει εγκατασταθεί μόνιμα, προκαλώντας σημαντικές απώλειες στα εισοδήματα των αλιέων.

Ως κορυφαίος θηρευτής στο νέο του περιβάλλον, πολλαπλασιάζεται γρήγορα και χωρίς ουσιαστικούς φυσικούς εχθρούς. Τρέφεται με σουπιές, χταπόδια, καλαμάρια και άλλα γηγενή είδη, ασκώντας πίεση στα αλιευτικά αποθέματα και αλλάζοντας σταδιακά την ισορροπία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Γιατί θεωρείται επικίνδυνος

Πέρα από τις οικονομικές επιπτώσεις, ο λαγοκέφαλος θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνος και για έναν ακόμη λόγο: είναι τοξικός.

Το είδος Lagocephalus sceleratus περιέχει τετροδοτοξίνη, μία από τις ισχυρότερες φυσικές νευροτοξίνες που γνωρίζει η επιστήμη. Η ουσία εντοπίζεται σε όργανα και ιστούς του ψαριού και μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση, οδηγώντας ακόμη και σε αναπνευστική ανεπάρκεια ή θάνατο.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ούτε ο καθαρισμός ούτε το μαγείρεμα μπορούν να εξουδετερώσουν την τοξίνη, ενώ μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο.

Οι επιθέσεις σε λουόμενους που προκαλούν ανησυχία

Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον γύρω από τον λαγοκέφαλο έχει στραφεί και σε ένα ακόμη ζήτημα: τα περιστατικά τραυματισμών λουομένων.

Το ψάρι διαθέτει εξαιρετικά δυνατό σαγόνι και αιχμηρά δόντια, ικανά να σπάσουν όστρακα και σκληρά κελύφη. Σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου έχουν καταγραφεί δαγκώματα σε ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα στο νερό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αναφερθεί σοβαροί τραυματισμοί.

Στην Κρήτη, το καλοκαίρι του 2023 είχαν προκαλέσει ανησυχία περιστατικά σε παραλίες, όταν λουόμενοι ανέφεραν ότι δέχθηκαν δαγκώματα από λαγοκέφαλους.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι το ψάρι δεν επιτίθεται συστηματικά στον άνθρωπο, ωστόσο μπορεί να δαγκώσει όταν πλησιάσει πόδια ή χέρια που κινούνται μέσα στο νερό, κυρίως σε ρηχά σημεία όπου αναζητά τροφή.

Πώς έφτασε στις ελληνικές θάλασσες

Ο λαγοκέφαλος δεν είναι είδος της Μεσογείου. Η φυσική του παρουσία εντοπίζεται στον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά και στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η εξάπλωσή του στην Ελλάδα συνδέεται με τη Διώρυγα του Σουέζ, η οποία άνοιξε έναν θαλάσσιο διάδρομο ανάμεσα στην Ερυθρά Θάλασσα και τη Μεσόγειο. Οι επιστήμονες περιγράφουν το φαινόμενο ως «Λεσσεψιανή μετανάστευση», μέσω της οποίας εκατοντάδες ξενικά είδη πέρασαν στη Μεσόγειο, αλλάζοντας τη φυσική ισορροπία των οικοσυστημάτων.

Ο λαγοκέφαλος καταγράφηκε για πρώτη φορά στη Μεσόγειο στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και από τότε εξαπλώθηκε γρήγορα στο Αιγαίο, στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα και στη δυτική Μεσόγειο.

Ένα πρόβλημα που δεν δείχνει να υποχωρεί

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η παρουσία του λαγοκέφαλου θα συνεχίσει να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα όσο οι θερμοκρασίες της θάλασσας ανεβαίνουν και οι συνθήκες γίνονται πιο ευνοϊκές για τροπικά είδη.

Για τους ψαράδες, ωστόσο, το πρόβλημα είναι ήδη εδώ. Ζητούν ουσιαστικά μέτρα αντιμετώπισης και αποζημιώσεις για τις ζημιές στον εξοπλισμό και στα αλιεύματα, προειδοποιώντας ότι πολλοί επαγγελματίες δυσκολεύονται πλέον να συνεχίσουν τη δουλειά τους.

Και όσο ο λαγοκέφαλος εξαπλώνεται, το ζήτημα παύει να αφορά μόνο την αλιεία. Αγγίζει την οικονομία των παράκτιων περιοχών, την ισορροπία των θαλασσών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και την ασφάλεια των λουομένων.

Περισσότερα:

Φυλακές Αγίου Στεφάνου: Μαχαίρια, ναρκωτικά και ψυχοφάρμακα σε αιφνιδιαστική έρευνα

Στους δρόμους οι δάσκαλοι: Διαμαρτυρία έξω από το υπ. Παιδείας – Τι ζητούν

Διπλώματα οδήγησης: Οι 6 αλλαγές που φέρνουν τα πάνω κάτω