Πάσχα στην Ελλάδα: Τα πιο εντυπωσιακά έθιμα από κάθε γωνιά της χώρας

Το ελληνικό Πάσχα δεν είναι μόνο κατάνυξη, εκκλησία και οικογενειακό τραπέζι. Είναι και μια μεγάλη ζωντανή τοιχογραφία παραδόσεων, όπου κάθε τόπος κρατά το δικό του ξεχωριστό τελετουργικό, από λιτανείες και επιταφίους μέχρι σαϊτοπολέμους, αερόστατα, ιπποδρομίες και φαντασμαγορικά έθιμα που επιβιώνουν εδώ και αιώνες. Από την Πελοπόννησο και τη Ρούμελη μέχρι τα νησιά του Ιονίου, του Αιγαίου και την Κρήτη, η Μεγάλη Εβδομάδα και η Λαμπρή γιορτάζονται στην Ελλάδα με τρόπους που συνδυάζουν την πίστη, τη μνήμη, τη λαογραφία και το τοπικό χρώμα.

Πάσχα στην Πελοπόννησο: λιτανείες, έφιπποι και σαΐτες

Στο Άνω Καστρίτσι Αχαΐας, τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα, αναβιώνει ένα έθιμο με βαθιές ρίζες στον χρόνο. Οι κάτοικοι πραγματοποιούν θρησκευτική δέηση και λιτανεία, σε μια παράδοση που, σύμφωνα με τοπικές αναφορές, συνδέεται είτε με την ανάγκη προστασίας του χωριού από λοιμό και επιδημίες είτε από φυσικές καταστροφές, όπως κατολισθήσεις.

Άνω Καστρίτσι: πομπή με εικόνες στα υψώματα

Το πρωί της Δευτέρας του Πάσχα, η πομπή ξεκινά από την κεντρική εκκλησία, με την εικόνα της Ανάστασης να προηγείται και να ακολουθούν σημαίες, εξαπτέρυγα και εικόνες που μεταφέρουν οι κάτοικοι, ντυμένοι με παραδοσιακές στολές. Σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής ακούγεται το «Κύριε Ελέησον».

Η πομπή περνά από ξωκλήσια και υψώματα γύρω από το χωριό, ενώ οι ιερείς «βγάζουν» ύψωμα σε συγκεκριμένο υπεραιωνόβιο δέντρο, πριν καταλήξουν στο ξωκλήσι της Παναγίας, όπου τελείται Θεία Λειτουργία. Μετά από περίπου πέντε ώρες πεζοπορίας, η πομπή φτάνει στην κεντρική πλατεία, όπου ο παπάς ανοίγει πρώτος τον χορό μαζί με τους φουστανελάδες και ακολουθεί γλέντι με ψητά αρνιά, κόκκινα αυγά, κουλούρια και κρασί.

Τέμενη Αιγίου: η δίκη και το κάψιμο του Ιούδα

Στην Τέμενη Αιγίου, το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα, στην πλατεία του χωριού μπροστά από τον Άγιο Γεώργιο, αναβιώνει το έθιμο της καύσης του Ιούδα από τον Πολιτιστικό Σύλλογο της Τεμένης. Προηγείται θεατρικό δρώμενο που αναπαριστά τη δίκη του Ιούδα και ακολουθεί η ρίψη του ομοιώματος στη φωτιά.

Βασιλικό Φαρρών: η εικόνα του Αγίου Γεωργίου με συνοδεία αλόγων

Στο Βασιλικό Φαρρών, τη Δευτέρα του Πάσχα, οι πιστοί παρακολουθούν την πανηγυρική Θεία Λειτουργία στον Άγιο Γεώργιο και στη συνέχεια τη λιτάνευση της εικόνας του Αγίου με τη συνοδεία έφιππων νέων. Μπροστά στην πομπή κινούνται καβαλάρηδες με την ελληνική σημαία και το λάβαρο της εκκλησίας, ακολουθούν οι ιερείς με την εικόνα και έπειτα οι πιστοί. Την προηγούμενη ημέρα, οι γυναίκες του χωριού ετοιμάζουν γλυκίσματα που μοιράζονται έξω από την εκκλησία.

Κρήνη Συμπολιτείας: αγώνες ιπποδρομίας

Στην Κρήνη του Δήμου Συμπολιτείας, μετά τη Θεία Λειτουργία στο ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου, οι καβαλάρηδες προσκυνούν ένας-ένας την εικόνα και ξεκινούν ιπποδρομία με διαδρομή από το ξωκλήσι έως την πλατεία του χωριού. Η εκδήλωση συνδιοργανώνεται από τον Δήμο Συμπολιτείας και τον Ιππικό Όμιλο Αιγίου.

Τυρός Κυνουρίας: Επιτάφιοι με ψαροκάικα και Ιούδας στη θάλασσα

Κάψιμο του Ιούδα μέσα στη Θάλασσα στην Τύρο

Στον Τυρό, οι εορτασμοί έχουν έντονο τοπικό και θαλασσινό χαρακτήρα. Τη Μεγάλη Παρασκευή, οι δύο Επιτάφιοι περιφέρονται στην παραλιακή οδό με τη συνοδεία ψαροκάικων, ενώ από τη στεριά πλήθος πιστών ακολουθεί με ευλάβεια.

Το Μεγάλο Σάββατο, από νωρίς το βράδυ, μικρά παιδιά γεμίζουν τον κόλπο με χιλιάδες κεριά, που συμβολίζουν τις ψυχές των Τσακώνων ναυτικών και ψαράδων που χάθηκαν στη θάλασσα. Τη στιγμή της Ανάστασης, ο ουρανός φωτίζεται από εκατοντάδες πυροτεχνήματα.

Στην ενορία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο λιμάνι, γίνεται το φαντασμαγορικό κάψιμο του Ιούδα μέσα στη θάλασσα, πάνω σε ειδική σχεδία, από τους Τσάκωνες πυρπολητές, με τη συνοδεία βεγγαλικών και δυναμιτών. Το έθιμο χρονολογείται από την εποχή της Τουρκοκρατίας.

Την Κυριακή του Πάσχα, στην ενορία της Αγίας Μαρίνας, διαβάζεται το Ευαγγέλιο στην τσακώνικη διάλεκτο και ακολουθεί γλέντι στην κεντρική πλατεία με σούβλες, ντόπιο κρασί, λαϊκή ορχήστρα και τον ιστορικό τσακώνικο χορό.

Τουρλάδα Καλαβρύτων: το έθιμο της «Κουλούρας»

Τη δεύτερη μέρα του Πάσχα, στην Τουρλάδα Καλαβρύτων, διοργανώνεται αγώνας δρόμου μέσα στην ανθισμένη φύση. Ο νικητής κερδίζει μια «κουλούρα», είδος γλυκού ψωμιού, που ετοιμάζεται τη Μεγάλη Πέμπτη μαζί με τα κόκκινα αυγά από ανύπαντρες κοπέλες του χωριού. Οι νικητές μοιράζουν στη συνέχεια τα κομμάτια στους παρευρισκόμενους.

Καλαμάτα: ο σαϊτοπόλεμος

Στην Καλαμάτα, το Πάσχα συνοδεύεται από το γνωστό έθιμο του σαϊτοπολέμου. Σαΐτες ρίχνουν οι σαϊτολόγοι ήδη από τη Μεγάλη Παρασκευή, κατά την περιφορά του Επιταφίου, σε διάφορα σημεία της πόλης. Την Κυριακή του Πάσχα, στις 8 το βράδυ, στο βόρειο πάρκινγκ του Νέδοντα και στην πλατεία Όθωνος, τα μπουλούκια των σαϊτολόγων αναβιώνουν το εντυπωσιακό έθιμο με φλόγα και βροντή.

Οι προετοιμασίες κορυφώνονται το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, κοντά στον Άγιο Ιωάννη στην αγορά της Καλαμάτας, όπου οι σαϊτολόγοι κάνουν τα τελευταία γεμίσματα υπό τους ήχους της Αποκαθήλωσης.

Τρίπολη: οι πέρλες του Επιταφίου και το αναστάσιμο κάρβουνο

Στην Τρίπολη, εντυπωσιακή είναι η περιφορά του Επιταφίου στο άλσος του Αγίου Γεωργίου, ενώ το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής στην κεντρική πλατεία συναντιούνται περισσότεροι από δέκα Επιτάφιοι ισάριθμων ενοριών, με δύο χορωδίες να ψάλλουν τα εγκώμια.

Ξεχωρίζει ο Επιτάφιος του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Βασιλείου, ο οποίος στολίζεται με χιλιάδες πέρλες. Ο στολισμός ξεκινά μήνες νωρίτερα από γυναίκες της ενορίας, που αφιερώνουν καθημερινά ώρες στη δημιουργία αυτού του έργου τέχνης.

Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, αμέσως μετά το «Χριστός Ανέστη», ανάβουν με το αναστάσιμο φως οι κληματόβεργες στις ψησταριές της πόλης, ώστε μέχρι το πρωί να έχουν γίνει τα κάρβουνα για το σούβλισμα των αρνιών.

Το γλέντι συνεχίζεται και τη Δευτέρα του Πάσχα, στην Αγία Τριάδα στη συνοικία Σέχι και το βράδυ στη συνοικία Μπασιάκου, μετά τον Εσπερινό του Αγίου Ραφαήλ, με σούβλες και κεράσματα στην πλατεία Μαντινείας.

Λεωνίδιο: πολύχρωμα αερόστατα και τσακώνικος χορός

Στο Λεωνίδιο, το βράδυ της Ανάστασης, ο ουρανός γεμίζει με πασχαλινά αερόστατα που ετοιμάζουν με ιδιαίτερη φροντίδα οι νέοι της περιοχής. Λίγο πριν από την Ανάσταση, τα αερόστατα βγαίνουν στις γειτονιές και μόλις οι ιερείς δώσουν το Άγιο Φως, ανάβουν οι αφάνες και οι κολλημάρες και ο ουρανός γίνεται πολύχρωμος. Όταν ο καιρός το επιτρέπει, τα αερόστατα φτάνουν μέχρι το Μυρτώο και τις Σπέτσες.

Την Κυριακή του Πάσχα, στον κήπο του δημαρχείου, ο δήμος προσφέρει μικρό κέρασμα σε ντόπιους και επισκέπτες, ενώ το απόγευμα, μετά την τελετή της Αγάπης, όπου το Ευαγγέλιο διαβάζεται και στην τσακώνικη διάλεκτο, στην πλατεία αρχίζει ο τσακώνικος χορός και το γλέντι με δίπλες και αερόστατα.

Μάνη: ο «λαμπρινός», τα αυγά και οι κουλούρες

Στη Μάνη, το αρνί, τα κόκκινα αυγά και οι γαλατόπιτες αποτελούν τα τρία βασικά εδέσματα της Λαμπρής. Από τα χαράματα της Κυριακής αρχίζει το ψήσιμο του αρνιού στη σούβλα με κληματόβεργες, ενώ τα κοκορέτσια και οι μεζέδες συνοδεύουν το κρασί και τις ευχές.

Σε πολλά χωριά θεωρείται ζήτημα τιμής το καλό αρνί της Λαμπρής. Γι’ αυτό και αρκετοί εκτρέφουν ειδικά τη «μανάρα», μια προβατίνα που θα γεννήσει τον «λαμπρινό», τον οποίο αφήνουν να μείνει καιρό στο σπίτι και να τραφεί καλά, ώστε να γίνει παχύς και νόστιμος. Τη Μεγάλη Πέμπτη, το αρνί στολίζεται με κόκκινη κορδέλα ή σημαδεύεται με κόκκινη βαφή.

Σε μερικά χωριά, οι κάτοικοι θάβουν κόκκινο αυγό τη Μεγάλη Πέμπτη και το ξεθάβουν την Κυριακή του Πάσχα, προσπαθώντας να διαβάσουν στα σημάδια του τσόφλιου τα μελλούμενα. Την ίδια ημέρα ζυμώνονται και οι λαμπριάτικες κουλούρες με «εφτάζυμο ζυμάρι», για κάθε μέλος της οικογένειας, συγγενείς, φίλους και απόντες.

Πάσχα στην Ήπειρο: ο «νεκρός» Ζαφείρης

Στην Ήπειρο, αλλά και σε ορισμένες περιοχές της Μακεδονίας, την Κυριακή του Πάσχα αναβιώνει το έθιμο του Ζαφείρη, γνωστό και ως Μαγιόπουλο ή Φουσκοδέντρι. Πρόκειται για παιδικό δρώμενο, στο οποίο ένα παιδί παριστάνει τον νεκρό, ενώ τα υπόλοιπα το στολίζουν με λουλούδια και φύλλα και το μοιρολογούν κρατώντας καλάμια αντί για λαμπάδες. Στο τέλος φωνάζουν όλοι μαζί «Σήκου Ζαφείρη, Σήκου!» και ο «νεκρός» ανασταίνεται και κυνηγά τους υπόλοιπους.

Πάσχα στην Ήπειρο: Το Έθιμο του Ζαφείρη

Πάσχα στη Στερεά Ελλάδα: λιτανείες, λάκκοι, χαλκούνια και παμπάλαια έθιμα

Βόνιτσα: οι «αγρυπνιστές»

Στη Βόνιτσα αναβιώνει κάθε χρόνο το έθιμο των «Αγρυπνιών». Καθ’ όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα, οι «αγρυπνιστές» συγκεντρώνονται κάθε βράδυ πίσω από το ιερό του ναού των Αγίων Αποστόλων, ανάβουν μεγάλη φωτιά και τραγουδούν άσματα για το Θείο Δράμα αλλά και για τα κοινωνικά δρώμενα.

Ευηνοχώρι: τα κάλαντα του Λαζάρου και τα εικονίσματα του Αη Θανάση

Στο Ευηνοχώρι, ο λαογραφικός σύλλογος αναβιώνει τα κάλαντα του Λαζάρου, με τα παιδιά του χωριού να φτιάχνουν τον «λάζαρο» με λουλούδια, κουδούνες και μαντήλες. Ανήμερα το Πάσχα τηρείται και το έθιμο «Στα εικονίσματα του Αη Θανάση»: μετά τη λειτουργία της Αγάπης στον Άγιο Αθανάσιο, ακολουθεί λιτανεία με όλες τις εικόνες του Αγίου, έθιμο που ανάγεται στην περίοδο επιδημίας τύφου στα τέλη του 19ου αιώνα.

Αγρίνιο: ο χαλκουνοπόλεμος

Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, μετά την περιφορά των Επιταφίων, οι χαλκουνάδες συγκεντρώνονται στην πλατεία Δημοκρατίας και αρχίζει ο χαλκουνοπόλεμος. Τα χαλκούνια είναι αυτοσχέδιες κατασκευές με κύλινδρο, μπαρούτι και φυτίλι. Το έθιμο χρονολογείται από την Τουρκοκρατία, όταν οι κάτοικοι τα χρησιμοποιούσαν κατά την περιφορά του Επιταφίου για να κρατούν μακριά τους Τούρκους.

Ναύπακτος: δάδες και φωτεινός σταυρός στο λιμάνι

Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες ακολουθούν τον Επιτάφιο μέχρι το ενετικό λιμάνι, όπου αναμμένες δάδες στο κάστρο και στην είσοδο σχηματίζουν έναν μεγάλο σταυρό που φωτίζει ολόκληρο το λιμάνι.

Λιβαδειά και Αμφίκλεια: οι «λάκκοι»

Στη Λιβαδειά, την Κυριακή του Πάσχα, η πόλη σκεπάζεται από τον καπνό των «λάκκων», του πατροπαράδοτου ρουμελιώτικου εθίμου. Οι κάτοικοι ξενυχτούν για να ετοιμάσουν τους λάκκους και πριν χαράξει έχουν ανάψει τη φωτιά με τη λαμπάδα της Ανάστασης. Εκεί ψήνονται τα αρνιά και το γλέντι κρατά ως αργά, με τοπική μουσική και κρασί. Στον δημοτικό λάκκο, στην περιοχή της Κρύας, προσφέρονται δωρεάν αρνί, μεζέδες και κρασί.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η Αμφίκλεια, όπου σε κάθε γειτονιά στήνονται λάκκοι, προσφέρονται αυγά, κρασί και γλυκά, ενώ την τρίτη ημέρα του Πάσχα, μετά τη λειτουργία στην Αγία Ιερουσαλήμ, ακολουθεί χορός στη θέση «Αλωνάκι» με χορευτικά συγκροτήματα και μοίρασμα φρέσκου τυριού, κρασιού και κόκκινων αυγών.

Άμφισσα: τα «Δάκρυα της Παναγιάς»

Στην Άμφισσα, το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, οι κάτοικοι καταναλώνουν σαρακοστιανά χωρίς λάδι και πίνουν μεγάλες ποσότητες τσίπουρου και ούζου στα καφενεία και τα μεζεδοπωλεία της πόλης, σε ένα ιδιαίτερο έθιμο γνωστό ως «Δάκρυα της Παναγιάς».

Αμυγδαλιά Δωρίδας: ο ανδρικός χορός

Την Κυριακή του Πάσχα, μετά την έξοδο από την εκκλησία, οι άνδρες πιάνονται σε χορό και, παλαιότερα, πρώτος τον ξεκινούσε ο παπάς τραγουδώντας το «Σαράντα δυο Τουρκόπουλα…». Κάνουν τρεις γύρους γύρω από την εκκλησία και έπειτα κατεβαίνουν στην πλατεία.

Καρπενήσι: συνάντηση Επιταφίων και λάκκοι στις γειτονιές

Στο Καρπενήσι, τη Μεγάλη Παρασκευή, οι Επιτάφιοι συναντιούνται στην κεντρική πλατεία με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής. Το Μεγάλο Σάββατο η Ανάσταση γιορτάζεται με βεγγαλικά και μοίρασμα κόκκινων αυγών από τον δήμο. Ξημερώνοντας η Κυριακή, η πόλη καλύπτεται από τον καπνό των λάκκων, ενώ το γλέντι δίπλα στις σούβλες κρατά ως το βράδυ. Ο δήμος διοργανώνει και μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις για κατοίκους και επισκέπτες.

Αράχωβα: εικόνα, αγώνες και κλέφτικα αγωνίσματα

Ανήμερα του Πάσχα, περίπου 500 άτομα με παραδοσιακές φορεσιές συνοδεύουν την εικόνα του Αγίου Γεωργίου. Την επόμενη ημέρα ακολουθεί αγώνας δρόμου των γερόντων από την εκκλησία έως τον λόφο, χορευτικά συγκροτήματα και κλέφτικα αγωνίσματα, όπως το σήκωμα της πέτρας.

Αρκίτσα: το έθιμο της Ρωμάνας

Τη Δευτέρα του Πάσχα, γυναίκες με τοπικές φορεσιές τραγουδούν το τραγούδι της Ρωμάνας, συγκεντρώνουν υλικά και ετοιμάζουν παραδοσιακές πίτες, τις οποίες προσφέρουν αργότερα στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, όπου ακολουθεί γλέντι με μουσική, χορό και κρασί.

Υπάτη: Ιούδας, κλειστός χορός και η πορεία στην Αγία Ιερουσαλήμ

To «κάψιμο του Ιούδα» στην Υπάτη

Στην Υπάτη, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, μετά την Αγάπη, γίνεται το κάψιμο του Ιούδα και στη συνέχεια αναστάσιμος χορός στο προαύλιο του Αγίου Νικολάου, με τον παπά να σέρνει πρώτος τον χορό ψάλλοντας το «Χριστός Ανέστη». Το βράδυ ακολουθεί πανηγύρι στην πλατεία.

Τη δεύτερη ημέρα του Πάσχα χορεύεται στα Λουτρά Υπάτης ο «κλειστός» χορός, που έρχεται από το Νεοχώρι Υπάτης. Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται μέχρι και την Πέμπτη μετά το Πάσχα, με κορύφωση την πορεία των ανδρών στην Παναγία Αρσαλή, τη διανυκτέρευση στη σπηλαιοεκκλησιά, την υποδοχή τους με μουσική και το λαϊκό πανηγύρι στην επιστροφή τους.

Στα χωριά της Δυτικής Φθιώτιδας, τη νύχτα της Ανάστασης, ένας επίτροπος ανάβει από το καμπαναριό αγιασμένο καλάμι από τον αγιασμό των Φώτων, για να προστατευθεί η περιοχή από το χαλάζι.

Πάσχα στα νησιά: στάμνες, ρουκέτες, αερόστατα και ξεχωριστές αναστάσεις

Ζάκυνθος: πένθος, Gloria και αναστάσιμο βραστό

Στη Ζάκυνθο, το Πάσχα γιορτάζεται με ξεχωριστό τρόπο, με την επτανησιακή πολυφωνική μουσική να πλημμυρίζει τους ναούς. Τη Μεγάλη Παρασκευή κυριαρχεί πένθιμο κλίμα. Το μεσημέρι, χιλιάδες πιστοί ακολουθούν τον Εσταυρωμένο και την εικόνα Mater Dolorosa μέχρι τον Άγιο Νικόλαο των Ναυτικών.

Τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου, στις 5 το πρωί, γίνεται η πρώτη Ανάσταση. Στην πλατεία του Αγίου Μάρκου σπάνε οι στάμνες, στο έθιμο που είναι γνωστό ως «Gloria». Η κανονική αναστάσιμη ακολουθία γίνεται το βράδυ, ενώ μετά την Ανάσταση οι οικογένειες τρώνε βραστό κρέας. Το απόγευμα της Κυριακής γίνεται ο Εσπερινός της Αγάπης και λιτάνευση της Παναγίας της Γαλανούσας και της εικόνας της Αναστάσεως.

Κω: κλειδιά με μπαρούτι και λαμπρόπιτες

Στην Κω, τα παιδιά ετοιμάζουν για την Ανάσταση αυτοσχέδιους μηχανισμούς με παλιά κλειδιά, μπαρούτι και καρφί για να δημιουργούν κρότους στο «Χριστός Ανέστη». Άλλα φτιάχνουν λωρίδες χαρτιού με μπαρούτι και φιτίλι. Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου οι εκκλησίες στρώνονται με μοβ λουλούδια, τις «λαμπρές», ενώ οι νοικοκυρές φτιάχνουν λαμπρόπιτες και γεμιστό αρνί.

Ρέθυμνο: ο «Ορφανός»

Στο Ρέθυμνο, η Μεγάλη Εβδομάδα χαρακτηρίζεται από κατάνυξη, συναυλίες κλασικής και βυζαντινής μουσικής, χορωδιακές ψαλμωδίες και προετοιμασίες σε σπίτια και γειτονιές. Το έθιμο του «Ορφανού», δηλαδή το κάψιμο του Ιούδα, οργανώνεται σε κάθε χωριό, με στόχο κάθε γειτονιά να υψώσει ψηλότερες φλόγες από τις άλλες. Τη νύχτα της Μεγάλης Πέμπτης προς Παρασκευή, οι κήποι προσφέρουν λουλούδια για τον στολισμό των Επιταφίων.

Το «έθιμο του ορφανού»

Πάτμος: η τελετή του Νιπτήρα

Στην Πάτμο, το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, ο Ηγούμενος πλένει τα πόδια δώδεκα μοναχών στο γνωστό έθιμο του Νιπτήρα, σε αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου. Τη Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η Αποκαθήλωση στη Μονή του Αγίου Ιωάννη, το βράδυ οι Επιτάφιοι συναντιούνται στη Σκάλα και τη Χώρα, ενώ ανήμερα του Πάσχα το Ευαγγέλιο διαβάζεται σε επτά γλώσσες.

Λέσβος: «ηττημένος» Ιούδας και «Κούνιες»

Στη Λέσβο, η αναπαράσταση της θραύσης των πυλών του κάτω κόσμου γίνεται στον Άγιο Θεράποντα κατά την πρώτη Ανάσταση. Στην Παναγιούδα, το βράδυ της Ανάστασης, αρχίζουν οι πυροβολισμοί προς κορμό όπου έχει τοποθετηθεί ο «ηττημένος» Ιούδας. Με χιλιάδες πυροβολισμούς, ο κορμός κόβεται τρεις φορές.

Στην Αγιάσο, μετά την Ανάσταση, πλάθονται 12 σταυροί από το κερί της Ανάστασης, που κολλούνται στα ανοίγματα του σπιτιού για να διώξουν το κακό και τα έντομα. Στον Πολιχνίτο, την Κλειού και την Καλλονή αναβιώνουν οι «Κούνιες», που στήνονται από τα αγόρια και χρησιμοποιούνται από τα κορίτσια μέχρι και την Ανάληψη. Στη Μυτιλήνη, το κύριο φαγητό του Πάσχα είναι το γεμιστό αρνί ή κατσίκι στον φούρνο.

Κάρπαθος: πένθος και Λαμπρή Τρίτη στον Όλυμπο

Στον Όλυμπο της Καρπάθου, οι κάτοικοι φορούν πένθιμη ενδυμασία όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα, εγκαταλείποντας τις πολύχρωμες τοπικές φορεσιές. Μετά τον Επιτάφιο, οι γυναίκες ετοιμάζουν το λαμπριάτικο οφτό, δηλαδή γεμιστό κατσικάκι ή αρνί. Τη Δευτέρα του Πάσχα φουρνίζουν πίτες με μυζήθρα και μπαχαρικά και επισκέπτονται το νεκροταφείο για να στολίσουν τους τάφους. Τη Λαμπρή Τρίτη στολίζονται οι εικόνες της εκκλησίας με χρωματιστές μαντίλες και μεταφέρονται ξανά προς το νεκροταφείο.

Πάσχα στη Κάρπαθο

Ρόδος: ο «Λαμπριάτης»

Στη Ρόδο και γενικότερα στα Δωδεκάνησα, στο τραπέζι της Κυριακής του Πάσχα δεν κυριαρχεί ο οβελίας, αλλά ο «Λαμπριάτης», δηλαδή γεμιστό αρνί ή κατσίκι στον φούρνο με ρύζι και εντόσθια. Στα χωριά της Ρόδου ονομάζεται «καππαμάς».

Κάλυμνος: «μουούρι» και δυναμίτες

Στην Κάλυμνο, οι ετοιμασίες ξεκινούν μέρες πριν, με ασπρίσματα και κουλουράκια. Τη Μεγάλη Παρασκευή, όλες οι ενορίες συγκεντρώνονται στο λιμάνι, όπου κοπέλες ψάλλουν τα εγκώμια πριν αρχίσει η περιφορά των Επιταφίων.

Το Μεγάλο Σάββατο σφάζονται τα αμνοερίφια και με λίγο από το αίμα τους σχηματίζεται σταυρός στην πόρτα του σπιτιού. Στη συνέχεια ετοιμάζεται το «μουούρι», το γεμιστό αρνί ή κατσίκι, που ψήνεται σφραγισμένο σε πήλινο σκεύος με κληματόβεργες από το Σάββατο έως το πρωί της Κυριακής.

Από την πρώτη Ανάσταση πέφτουν οι πρώτοι δυναμίτες, ενώ το βράδυ της Ανάστασης το θέαμα γίνεται φαντασμαγορικό, με ομάδες νέων να συναγωνίζονται ποιος θα ρίξει περισσότερους. Μετά την Ανάσταση, οι νοικοκυρές σχηματίζουν με το Άγιο Φως σταυρό στον τοίχο της πόρτας. Την επομένη, παραδοσιακοί χοροί αποχαιρετούν τα σφουγγαράδικα καΐκια.

Κέρκυρα: λιτανείες, Μπότηδες και Μαστέλλα

Στην Κέρκυρα, οι εκδηλώσεις του Πάσχα διαρκούν για περίπου δέκα ημέρες. Ξεκινούν από την Κυριακή των Βαΐων με τη λιτάνευση του σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνα, σε ανάμνηση της σωτηρίας του νησιού από πανώλη το 1629. Συμμετέχουν όλες οι φιλαρμονικές του νησιού.

Τη Μεγάλη Παρασκευή, οι Επιτάφιοι βγαίνουν με καθορισμένη σειρά και συναντώνται στο κέντρο της πόλης. Τελευταίος και πιο μεγαλοπρεπής είναι ο Επιτάφιος της Μητρόπολης, που συνοδεύεται από φιλαρμονική, μανουάλια, λάβαρα και χιλιάδες πιστούς με «τόρτσες». Οι τρεις παλιότερες φιλαρμονικές παίζουν συγκεκριμένα πένθιμα κομμάτια.

Το Μεγάλο Σάββατο, στις 6 το πρωί, στην Παναγία των Ξένων γίνεται ο τεχνητός σεισμός. Αργότερα ακολουθεί ο Επιτάφιος του Αγίου Σπυρίδωνα και η λιτάνευση του σκηνώματος του Αγίου.

Στις 11 το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου έρχεται η πρώτη Ανάσταση και αρχίζει το γνωστό έθιμο με τους «Μπότηδες»: από τα μπαλκόνια και τα σπίτια πετιούνται στο δρόμο μεγάλα πήλινα κανάτια γεμάτα νερό, ενώ οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα και οι φιλαρμονικές παίζουν χαρούμενα εμβατήρια.

Ακολουθεί το έθιμο της «Μαστέλλας» στην Πίνια, όπου ένα μεγάλο βαρέλι με νερό στολισμένο με φοίνικες και μυρτιές περιμένει να πέσει μέσα κάποιος περαστικός, για να κερδίσει τα χρήματα που είχαν ρίξει οι περαστικοί.

Το βράδυ, η Ανάσταση γιορτάζεται και από την Καθολική μητρόπολη, ώστε οι πιστοί να προλάβουν και την Ορθόδοξη λειτουργία, σε κλίμα αρμονικής συνύπαρξης των δύο Εκκλησιών.

Χίος: η πρώτη Ανάσταση του πάτερ Χριστόφορου και ο ρουκετοπόλεμος

Στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Χίου, ο πάτερ Χριστόφορος βγαίνει από την Ωραία Πύλη στην πρώτη Ανάσταση και σκορπίζει δαφνόφυλλα, ενώ οι πιστοί χτυπούν τα στασίδια και οι πολυέλαιοι σειούνται, σε μια σκηνή που έχει γίνει επανειλημμένα viral.

Στον Βροντάδο, το βράδυ της Ανάστασης, αναβιώνει ο γνωστός ρουκετοπόλεμος, με ρίζες στην Τουρκοκρατία. Από τα παλιά αυτοσχέδια κανονάκια, το έθιμο εξελίχθηκε στις σημερινές ρουκέτες από νίτρο, θειάφι και μπαρούτι, που ετοιμάζονται σε χιλιάδες κάθε χρόνο. Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα ασφαλείας για την προστασία των ανθρώπων και των κτιρίων.

Περισσότερα:

Αθωώθηκε ο Κώστας Ανεστίδης στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ

Ζεφύρι: Σε κρίσιμη κατάσταση η 3χρονη που παρασύρθηκε από αυτοκίνητο

Νέα Γραμμή 5 στο Μετρό της Αθήνας: Πότε ξεκινά και ποιες περιοχές θα εξυπηρετεί