Επανυπολογισμός σύνταξης: Πότε συμφέρει ένσταση και πότε όχι

Ο επανυπολογισμός της σύνταξης είναι από τα σημεία που συνεχίζουν να προκαλούν τις περισσότερες απορίες σε παλιούς και νέους συνταξιούχους. Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει λάθος, αλλά αν μια ένσταση μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε ουσιαστικό οικονομικό όφελος. Η διαδικασία προσβολής διοικητικής πράξης του e-ΕΦΚΑ προβλέπεται κανονικά, με προσφυγή ή ένσταση κατά της απόφασης μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία από την κοινοποίησή της.

Η ένσταση συνήθως συμφέρει όταν υπάρχουν σαφή και αποδείξιμα λάθη στα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της σύνταξης. Τέτοιες περιπτώσεις είναι η μη αναγνώριση χρόνου ασφάλισης, η παράλειψη πλασματικών ετών που έχουν εξαγοραστεί, η λανθασμένη καταγραφή συντάξιμων αποδοχών, τα σφάλματα στη διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση και η εσφαλμένη εφαρμογή των ποσοστών αναπλήρωσης. Ειδικά στη διαδοχική ασφάλιση, ο ίδιος ο e-ΕΦΚΑ έχει αναγνωρίσει ότι απαιτείται ειδική επεξεργασία και έχει δώσει ξεχωριστές οδηγίες και λογισμικό, ακριβώς επειδή ο τρόπος σύνδεσης των ασφαλιστικών χρόνων μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά το τελικό ποσό.

Ένσταση έχει επίσης νόημα όταν ο συνταξιούχος διαπιστώνει ότι η απόφαση δεν έχει λάβει υπόψη της κρίσιμα πραγματικά δεδομένα, όπως αλλαγές στις αποδοχές, χρόνο ασφάλισης σε άλλον φορέα πριν από το 2017 ή ασφαλιστικά στοιχεία που είχαν προσκομιστεί αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην τελική πράξη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ένσταση δεν είναι απλώς μια τυπική διαμαρτυρία, αλλά εργαλείο διόρθωσης με πραγματική πιθανότητα αύξησης του ποσού ή αναδρομικής διαφοράς.

Αντίθετα, δεν συμφέρει πάντα να γίνει ένσταση όταν το πρόβλημα δεν είναι λογιστικό ή διοικητικό λάθος, αλλά αφορά τον ίδιο τον νόμιμο τρόπο υπολογισμού. Για παράδειγμα, αν η διαφορά στο ποσό προκύπτει από χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές, από το ότι δεν έχουν συμπληρωθεί περισσότερα έτη ασφάλισης ή από την ύπαρξη προσωπικής διαφοράς που συμψηφίζει αυξήσεις, τότε συνήθως η ένσταση δεν ανατρέπει το αποτέλεσμα, επειδή ο ΕΦΚΑ έχει εφαρμόσει τον νόμο όπως προβλέπεται. Εκεί, ο συνταξιούχος μπορεί να έχει αίσθημα αδικίας, αλλά όχι κατ’ ανάγκη διοικητικό σφάλμα που να διορθώνεται με ένσταση.

Περιορισμένο νόημα έχει συχνά και η ένσταση που υποβάλλεται «τυφλά», χωρίς προηγούμενο έλεγχο της απόφασης από ειδικό ή χωρίς σύγκριση με τα πραγματικά ασφαλιστικά δεδομένα. Σε πολλές περιπτώσεις, ο επανυπολογισμός έχει γίνει σωστά με βάση τα ισχύοντα ποσοστά και τις αποδοχές, οπότε η ένσταση απλώς παρατείνει τη διαδικασία χωρίς ρεαλιστική πιθανότητα αλλαγής. Γι’ αυτό και το κρίσιμο βήμα πριν από οποιαδήποτε κίνηση είναι να εντοπιστεί αν υπάρχει συγκεκριμένο τεχνικό ή νομικό σφάλμα και όχι απλώς χαμηλή προσδοκία σε σχέση με το ποσό που τελικά εγκρίθηκε.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην προθεσμία. Σύμφωνα με την κρατική πλατφόρμα διαδικασιών, η ένσταση ή προσφυγή κατά διοικητικής πράξης του e-ΕΦΚΑ ασκείται εντός 60 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης. Αυτό σημαίνει ότι ο συνταξιούχος που θεωρεί ότι αδικήθηκε δεν πρέπει να αφήσει τον χρόνο να περάσει, αλλά να ελέγξει άμεσα την απόφαση και τα συνοδευτικά στοιχεία της.

Το πρακτικό συμπέρασμα είναι σαφές: ένσταση συμφέρει όταν υπάρχει μετρήσιμο λάθος σε ένσημα, αποδοχές, έτη, αναγνώριση χρόνου ή τρόπο συνυπολογισμού ασφαλιστικών περιόδων. Δεν συμφέρει, τουλάχιστον συνήθως, όταν η διαφωνία αφορά απλώς το ότι το τελικό ποσό είναι χαμηλό, ενώ έχει υπολογιστεί σωστά με βάση τον ισχύοντα νόμο. Σε κάθε περίπτωση, πριν γίνει το επόμενο βήμα, χρειάζεται έλεγχος της συνταξιοδοτικής απόφασης γραμμή προς γραμμή, ώστε να φανεί αν υπάρχει πραγματικό πεδίο διεκδίκησης ή όχι.

Περισσότερα:

Αναδρομικά: Ποιοι συνταξιούχοι πρέπει να υποβάλλουν τροποποιητικές δηλώσεις

Αυξήσεις συντάξεων στο Δημόσιο: Ποιοι θα λαμβάνουν έως το 80% των αποδοχών τους

Έρχονται αναδρομικά έως 3.500 ευρώ για 100.000 συνταξιούχους- Ποιοι θα τα πάρουν