ΠΟΥ: «Καμπανάκι» για την έλλειψη νοσηλευτών στην Ευρώπη

διαίτερη ανησυχία προκαλεί η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού στα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Το Περιφερειακό Γραφείο Ευρώπης του οργανισμού δημοσίευσε το πρώτο σχετικό ενημερωτικό κείμενο πολιτικής, παρουσιάζοντας συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα πιεστική, καθώς το επάγγελμα του νοσηλευτή δεν αποτελεί πλέον ελκυστική επιλογή για πολλούς νέους. Οι χαμηλές αποδοχές –που κυμαίνονται περίπου στα 800 ευρώ μηνιαίως– σε συνδυασμό με την έντονη εργασιακή πίεση στα νοσοκομεία, αποθαρρύνουν την είσοδο νέων επαγγελματιών στον κλάδο.

Επιπτώσεις στην ποιότητα της φροντίδας

Η ανεπαρκής στελέχωση σε νοσοκομεία και μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας επηρεάζει άμεσα την ποιότητα και την ασφάλεια της περίθαλψης των ασθενών. Παράλληλα, επιβαρύνει σημαντικά τη σωματική και ψυχική αντοχή των εργαζομένων στην υγεία και απειλεί τη βιωσιμότητα των ίδιων των συστημάτων υγείας.

Προειδοποίηση για «ωρολογιακή βόμβα»

Ο ΠΟΥ είχε ήδη προειδοποιήσει από το 2022 ότι η έλλειψη υγειονομικού προσωπικού στην Ευρώπη αποτελεί «ωρολογιακή βόμβα». Σύμφωνα με εκτιμήσεις του οργανισμού, μέχρι το 2030 η ευρωπαϊκή περιφέρεια ενδέχεται να αντιμετωπίσει έλλειμμα σχεδόν ενός εκατομμυρίου επαγγελματιών υγείας, με τους νοσηλευτές να αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία.

Η κατάσταση αυτή είναι αποτέλεσμα πιέσεων που έχουν συσσωρευτεί εδώ και χρόνια. Οι ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης αυξάνονται συνεχώς, ενώ το διαθέσιμο προσωπικό παραμένει περιορισμένο. Ο αυξημένος φόρτος εργασίας οδηγεί πολλούς νοσηλευτές σε επαγγελματική εξουθένωση, γεγονός που τους ωθεί να εγκαταλείπουν πρόωρα το επάγγελμα.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: όσο μειώνεται ο αριθμός των νοσηλευτών, τόσο αυξάνεται η πίεση στους υπόλοιπους, με αποτέλεσμα νέες αποχωρήσεις και περαιτέρω επιδείνωση του προβλήματος.

Ο Περιφερειακός Διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, Hans Henri P. Kluge, τόνισε ότι η επαρκής στελέχωση με νοσηλευτές δεν πρέπει να θεωρείται δευτερεύον ζήτημα, αλλά βασική επένδυση για την ασφάλεια των ασθενών και τη λειτουργία των συστημάτων υγείας.

Οι νοσηλευτές αποτελούν άλλωστε περισσότερο από το μισό του ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της υγείας, καλύπτοντας περίπου το 56% των εργαζομένων στον κλάδο.

Η θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη

Σύμφωνα με την έκθεση Health at a Glance: Europe 2024, που εκπονήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, τουλάχιστον 15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν έλλειψη νοσηλευτών.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με χαμηλό αριθμό ενεργών νοσηλευτών ανά 1.000 κατοίκους. Ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση κυμαίνεται μεταξύ 8 και 9 νοσηλευτών ανά 1.000 κατοίκους, στην Ελλάδα ο αντίστοιχος δείκτης βρίσκεται περίπου στο μισό.

Τι σημαίνει «ασφαλής στελέχωση»

Ο ΠΟΥ χρησιμοποιεί τον όρο «ασφαλής στελέχωση» για να περιγράψει την ύπαρξη επαρκούς αριθμού νοσηλευτών, με κατάλληλη εκπαίδευση και δεξιότητες, ώστε να μπορούν να παρέχουν ποιοτική και ασφαλή φροντίδα στους ασθενείς.

Η έννοια αυτή αφορά τόσο τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του συστήματος υγείας –δηλαδή πόσοι επαγγελματίες εκπαιδεύονται και πώς χρηματοδοτείται το σύστημα– όσο και την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών υγείας, ώστε να υπάρχουν οι κατάλληλοι επαγγελματίες στον σωστό χρόνο και χώρο.

Οι οκτώ προτάσεις του ΠΟΥ

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ο ΠΟΥ προτείνει ένα σύνολο οκτώ βασικών κατευθύνσεων πολιτικής:

• Αναγνώριση της κρίσιμης συμβολής των νοσηλευτών στην ασφάλεια των ασθενών

• Ολιστική διαχείριση της πολυπλοκότητας των συστημάτων υγείας

• Μακροπρόθεσμη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, εργοδοτών και επαγγελματικών φορέων

• Αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων

• Ενίσχυση της παρακολούθησης και της λογοδοσίας στα ζητήματα στελέχωσης

• Στοχευμένες επενδύσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας

• Αναβάθμιση της εκπαίδευσης και της συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης

• Ενίσχυση του ρόλου των νοσηλευτών στη λήψη αποφάσεων και στη διοίκηση των υπηρεσιών υγείας

Ο ΠΟΥ υπογραμμίζει ότι χωρίς άμεσες και συντονισμένες παρεμβάσεις, η έλλειψη νοσηλευτών θα συνεχίσει να απειλεί τη λειτουργία των συστημάτων υγείας και την ποιότητα της φροντίδας των ασθενών.