1945
UNESCO: 81 χρόνια από την ίδρυση του οργανισμού για την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό

Σαν σήμερα, στις 16 Νοεμβρίου 1945, τα κράτη που συμμετείχαν στη διάσκεψη του Λονδίνου υιοθέτησαν το Καταστατικό της UNESCO, θέτοντας τη γνώση και τη διεθνή συνεργασία στην υπηρεσία της ειρήνης.
Τι συνδέει ένα σχολείο, έναν αρχαιολογικό χώρο και την ελευθερία της ενημέρωσης; Και τα τρία βρίσκονται στο πεδίο δράσης της UNESCO, του εξειδικευμένου οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό.

Πηγή Φωτογραφίας: el.wikipedia.org
Η UNESCO γεννιέται μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Η καταστροφή του πολέμου ανέδειξε την ανάγκη για μια διεθνή συνεργασία που θα αντιμετώπιζε τις ρίζες της βίας, της μισαλλοδοξίας και της καχυποψίας μεταξύ των λαών.
Σε αυτό το περιβάλλον, η UNESCO διαμόρφωσε την αποστολή της: να ενισχύσει την ειρήνη μέσα από την εκπαίδευση, την επιστημονική συνεργασία, τον πολιτισμό και την ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών. Το προοίμιο του Καταστατικού της συνδέει, άλλωστε, την οικοδόμηση της ειρήνης με τον τρόπο που οι άνθρωποι σκέφτονται και κατανοούν ο ένας τον άλλον.
Τι κάνει ο οργανισμός πέρα από την προστασία μνημείων
Πολλοί γνωρίζουν την UNESCO μέσα από τον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Εντούτοις, το έργο της καλύπτει ένα πολύ ευρύτερο φάσμα.
Ο οργανισμός υποστηρίζει την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση, προωθεί την επιστημονική γνώση και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης και την πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες. Επιπλέον, ασχολείται με τις προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Στον πολιτισμό, η δράση της περιλαμβάνει και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά: προφορικές παραδόσεις, παραστατικές τέχνες, τελετουργίες, εορταστικές πρακτικές και παραδοσιακές τεχνικές. Έτσι, συνδέει την προστασία της κληρονομιάς με τις κοινότητες που τη διατηρούν ζωντανή.
Η Ελλάδα και η UNESCO
Η Ελλάδα ανήκει στα ιδρυτικά μέλη της UNESCO, με επίσημη ημερομηνία ένταξης την 4η Νοεμβρίου 1946. Η ελληνική παρουσία στον οργανισμό περιλαμβάνει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον διαπολιτισμικό διάλογο.
Η Ακρόπολη της Αθήνας, ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών και τα Μετέωρα αποτελούν χαρακτηριστικά ελληνικά παραδείγματα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Η Ακρόπολη και οι Δελφοί εντάχθηκαν το 1987, ενώ τα Μετέωρα ακολούθησαν το 1988.
Παράλληλα, η Ελλάδα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διεθνή συνεργασία για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους.

Πηγή Φωτογραφίας: en.wikipedia.org
Πώς λειτουργεί το διεθνές δίκτυο
Η UNESCO διαθέτει 194 κράτη-μέλη και 12 συνδεδεμένα μέλη. Οι εθνικές επιτροπές συνδέουν το έργο της με κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς, ενώ οι μόνιμες αντιπροσωπείες διατηρούν την επικοινωνία ανάμεσα στις κυβερνήσεις και στον οργανισμό. Οι επιτροπές αυτές αποτελούν εθνικούς φορείς συνεργασίας.
Με έδρα το Παρίσι, η UNESCO έχει γενικό διευθυντή τον Χαλέντ αλ Ανάνι, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στις 15 Νοεμβρίου 2025, διαδεχόμενος την Οντρέ Αζουλέ.

