Ζαχαράκη για Εθνικό Απολυτήριο: «Ο μαθητής του αύριο ξεκινά σήμερα» – Οι 5 πυλώνες
Στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής πολιτικής μπαίνουν το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, καθώς το Υπουργείο Παιδείας ανοίγει έναν ευρύ διάλογο για το περιεχόμενο, την αξιολόγηση και τον συνολικό ρόλο του σχολείου.
Η επόμενη φάση του Εθνικού Διαλόγου ξεκίνησε από το Ωδείο Αθηνών, όπου μαθητές, εκπαιδευτικοί, πανεπιστημιακοί και διεθνείς εμπειρογνώμονες κατέθεσαν προτάσεις για το σχολείο της επόμενης ημέρας.
Ωστόσο, το Υπουργείο δεν έχει παρουσιάσει ακόμη οριστικές αποφάσεις. Στο τραπέζι βρίσκονται κρίσιμα ερωτήματα για τους βαθμούς, τα εξεταζόμενα μαθήματα, την Τράπεζα Θεμάτων και τη μελλοντική σχέση του Εθνικού Απολυτηρίου με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Τι μπορεί, λοιπόν, να αλλάξει για τους μαθητές; Πότε θα ακουστούν οι απόψεις των γονέων και των εκπαιδευτικών; Και ποια στοιχεία του σημερινού συστήματος σχεδιάζει να διατηρήσει το Υπουργείο;
Τι εξετάζεται για το Εθνικό Απολυτήριο
Το Εθνικό Απολυτήριο δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ένας νέος τρόπος εξέτασης. Αντίθετα, εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής αξίας του Λυκείου.
Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάζει ο Εθνικός Διάλογος περιλαμβάνονται:
- ο αριθμός των μαθημάτων που θα εξετάζονται,
- ο τρόπος με τον οποίο θα υπολογίζονται οι βαθμοί,
- η ενδεχόμενη διαφορετική βαρύτητα κάθε μαθήματος,
- ο ρόλος της Τράπεζας Θεμάτων,
- η αποτύπωση της συνολικής προσπάθειας του μαθητή,
- η σύνδεση του απολυτηρίου με την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση,
- η θέση των Πανελλαδικών Εξετάσεων στο νέο σύστημα.
Βασικός στόχος είναι το απολυτήριο του Λυκείου να αποκτήσει μεγαλύτερη αξία, χωρίς να χαθούν η διαφάνεια, η αξιοπιστία και η αντικειμενικότητα που συνδέονται με τις Πανελλαδικές.
Ζαχαράκη: Ένα δικαιότερο και όχι απλώς ευκολότερο σχολείο
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί μέσο για τη δημιουργία ενός καλύτερου σχολείου και όχι αυτοσκοπό.
Σύμφωνα με τη φιλοσοφία που παρουσίασε, το νέο μοντέλο πρέπει να αναγνωρίζει τη σταθερή προσπάθεια του μαθητή και να μην εξαρτά ολόκληρη την εκπαιδευτική του πορεία από την επίδοση μιας μόνο ημέρας.
Παράλληλα, η υπουργός υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός δεν θα γίνει αποκλειστικά μέσα στο Υπουργείο. Η εκπαιδευτική κοινότητα, οι μαθητές, οι γονείς και οι αρμόδιοι φορείς θα κληθούν να συμμετάσχουν στη διαδικασία.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής της ήταν σαφές: «Ο μαθητής του αύριο ξεκινά σήμερα».
Καταργούνται οι Πανελλαδικές;
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν μαθητές και γονείς αφορά το μέλλον των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Με τα σημερινά δεδομένα, δεν υπάρχει απόφαση για κατάργησή τους. Αντίθετα, το Υπουργείο αναγνωρίζει την αξιοπιστία και την αντικειμενικότητα του υφιστάμενου συστήματος ως βάση για τα επόμενα βήματα.
Ο διάλογος θα εξετάσει πώς μπορεί να συνδυαστεί η αξιολόγηση της συνολικής σχολικής πορείας με ένα εξωτερικό και αξιόπιστο σύστημα εξετάσεων. Επομένως, οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένο μοντέλο βαθμολόγησης ή εισαγωγής στα πανεπιστήμια παραμένει, προς το παρόν, σενάριο υπό συζήτηση.
Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Διαλόγου
Στην Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου συμμετέχουν 106 μέλη από διαφορετικές βαθμίδες και πεδία της εκπαίδευσης. Τον συντονισμό έχει αναλάβει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχαήλ Σφακιανάκης.
Η Επιτροπή οργανώνει τις προτάσεις της γύρω από πέντε βασικούς πυλώνες:
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο: μαθήματα, προγράμματα σπουδών, δεξιότητες και τρόποι αξιολόγησης.
- Σχολική ζωή: καθημερινότητα μαθητών, σχέσεις μέσα στο σχολείο και συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας.
- Εκπαιδευτικοί: κατάρτιση, επαγγελματική ανάπτυξη και ενίσχυση του παιδαγωγικού τους ρόλου.
- Υποδομές: σύγχρονες αίθουσες, ψηφιακά εργαλεία, προσβασιμότητα και ασφαλές μαθησιακό περιβάλλον.
- Διακυβέρνηση: διοίκηση, αξιολόγηση, λογοδοσία και αξιοποίηση εκπαιδευτικών δεδομένων.
Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση δεν περιορίζεται στο εξεταστικό σύστημα. Αντίθετα, επεκτείνεται σε ολόκληρη τη λειτουργία του σχολείου.
Πότε αρχίζει η δημόσια ψηφιακή διαβούλευση
Το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει συζήτηση της Ενδιάμεσης Έκθεσης της Επιτροπής με τα πολιτικά κόμματα και τους εκπαιδευτικούς φορείς.
Στη συνέχεια, στο τέλος Σεπτεμβρίου 2026, προγραμματίζεται να ανοίξει δημόσια ψηφιακή διαβούλευση μέσω ειδικής πλατφόρμας. Εκεί θα μπορούν να καταθέσουν τις απόψεις και τις προτάσεις τους:
- μαθητές,
- γονείς,
- εκπαιδευτικοί,
- μέλη της ευρύτερης εκπαιδευτικής κοινότητας.
Η διαδικασία είχε προαναγγελθεί από το Υπουργείο Παιδείας με την εκδήλωση για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.
Οι μαθητές μπαίνουν στο επίκεντρο
Στην εκδήλωση δεν μίλησαν μόνο πολιτικοί, καθηγητές και στελέχη της εκπαίδευσης. Τον λόγο πήραν και μαθητές, μεταφέροντας τις εμπειρίες τους από τη σχολική καθημερινότητα.
Ο απόφοιτος του Λυκείου Λέρου Γιώργος Σούλος έθεσε το ζήτημα των περιορισμένων επιλογών για παιδιά που ενδιαφέρονται για τις τέχνες, τη δημιουργικότητα και την επιχειρηματικότητα.
Παράλληλα, η Αλεξάνδρα Μαρινάκη, μαθήτρια του 1ου Γυμνασίου Πεύκης, συμμετείχε στη συζήτηση για τις σχολικές υποδομές, ενώ ο μαθητής του 1ου Λυκείου Φιλοθέης Άλκης Ζεύγολης μίλησε για τις δεξιότητες STEM και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Οι παρεμβάσεις τους ανέδειξαν μία βασική πρόκληση: το σχολείο πρέπει να προσφέρει ίσες ευκαιρίες ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας, το κοινωνικό περιβάλλον ή τις οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας.
Τεχνητή Νοημοσύνη και νέες δεξιότητες στο σχολείο
Η Τεχνητή Νοημοσύνη κατέλαβε κεντρική θέση στη συζήτηση, καθώς αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές αναζητούν πληροφορίες, παράγουν περιεχόμενο και λύνουν προβλήματα.
Το Υπουργείο σχεδιάζει, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και τα πανεπιστήμια, έρευνες για τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην αξιολόγηση.
Παράλληλα, το νέο εκπαιδευτικό μοντέλο αναμένεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση:
- στην κριτική σκέψη,
- στη δημιουργικότητα,
- στην επίλυση προβλημάτων,
- στη συνεργασία,
- στην ηθική κρίση,
- στην υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας.
Ο διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ Andreas Schleicher επισήμανε ότι αυτές οι ικανότητες δεν αποτελούν απλώς συμπληρωματικά προσόντα. Αντίθετα, λειτουργούν ως απαραίτητα εφόδια για τη ζωή και την εργασία στον 21ο αιώνα.
Διεθνής εμπειρία για το ελληνικό σχολείο
Στον διάλογο συμμετείχαν επίσης η Pia Ahrenkilde Hansen από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο γενικός διευθυντής του International Baccalaureate και πρώην υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας Olli-Pekka Heinonen, καθώς και ο πρώην γενικός διευθυντής Εκπαίδευσης της Σκωτίας Bill Maxwell.
Οι διεθνείς εμπειρογνώμονες ανέδειξαν τη σημασία που έχουν:
- ένα σαφές και μακροπρόθεσμο σχέδιο,
- η εμπιστοσύνη των εκπαιδευτικών,
- η σταδιακή εφαρμογή των αλλαγών,
- η αξιολόγηση με πραγματικά δεδομένα,
- η διατήρηση της κοινωνικής συναίνεσης.
Παράλληλα, επισήμαναν ότι καμία μεταρρύθμιση δεν αποδίδει άμεσα. Χρειάζεται χρόνο, δοκιμή, αξιολόγηση και δυνατότητα διορθώσεων.
Διορισμοί, ψηφιακός εξοπλισμός και σχολικές υποδομές
Η Σοφία Ζαχαράκη συνέδεσε τον σχεδιασμό για το Νέο Λύκειο με τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στην εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε:
- από το 2019 πραγματοποιήθηκαν 53.912 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών και μελών ΕΕΠ και ΕΒΠ,
- περισσότερες από 37.000 διαδραστικές οθόνες εγκαταστάθηκαν στα σχολεία,
- διατέθηκαν 117.000 σετ ρομποτικής,
- λειτουργούν περισσότερα από 7.230 Τμήματα Ένταξης,
- το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» περιλαμβάνει παρεμβάσεις σε εκατοντάδες σχολικές μονάδες.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν την υλική βάση της εκπαιδευτικής αλλαγής. Ωστόσο, το κρίσιμο στοίχημα παραμένει η σύνδεση των υποδομών και της τεχνολογίας με την καθημερινή μαθησιακή διαδικασία.
Τι πρέπει να παρακολουθούν μαθητές και γονείς
Μέχρι να ολοκληρωθεί ο Εθνικός Διάλογος, μαθητές και γονείς χρειάζεται να ξεχωρίζουν τις επίσημες αποφάσεις από τα σενάρια.
Τα βασικά ζητήματα που πρέπει να παρακολουθούν είναι:
- από ποια σχολική χρονιά θα εφαρμοστεί το νέο σύστημα,
- ποιες τάξεις του Λυκείου θα επηρεάσει,
- πώς θα υπολογίζεται ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου,
- ποια μαθήματα θα εξετάζονται,
- αν θα προσμετράται η επίδοση περισσότερων τάξεων,
- ποιος θα είναι ο ρόλος των Πανελλαδικών,
- ποιες ασφαλιστικές δικλίδες θα εξασφαλίζουν ίσους όρους για όλους.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα γίνει με τη δημόσια ψηφιακή διαβούλευση. Μέχρι τότε, το μήνυμα του Υπουργείου είναι ότι η αλλαγή αφορά κάτι πολύ μεγαλύτερο από τις εξετάσεις: αφορά τον σκοπό και την αξία του ίδιου του Λυκείου.
