Χρόνιο στρες: Πώς η «σιωπηλή» φλεγμονή απειλεί την καρδιά

Το χρόνιο στρες δεν προκαλεί μόνο ένταση, αϋπνία ή καθημερινή εξάντληση. Όταν επιμένει, μπορεί να συνδεθεί με μια «σιωπηλή» φλεγμονώδη διαδικασία, η οποία επηρεάζει σταδιακά τη δομή και τη λειτουργία της καρδιάς — συχνά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Νέα μεγάλη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο European Journal of Preventive Cardiology, φέρνει στο προσκήνιο τη σχέση ανάμεσα στη χρόνια φλεγμονή και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, αναδεικνύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίζουν το κάπνισμα, το αυξημένο σωματικό λίπος, η ψυχολογική δυσφορία και οι δύσκολες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Η φλεγμονή που αλλάζει αθόρυβα την καρδιά

Οι ερευνητές από το MRC Laboratory of Medical Sciences και το Imperial College London ανέλυσαν δεδομένα από 488.079 συμμετέχοντες της UK Biobank. Συγκεκριμένα, συνδύασαν εξετάσεις αίματος, γενετικές πληροφορίες και απεικονιστικά ευρήματα.

Για περίπου 70.800 συμμετέχοντες υπήρχαν, επίσης, διαθέσιμες μαγνητικές τομογραφίες καρδιάς. Έτσι, οι επιστήμονες μπόρεσαν να εξετάσουν εάν η επίμονη φλεγμονώδης δραστηριότητα συνδεόταν με μεταβολές που δεν προκαλούν απαραίτητα άμεσα συμπτώματα.

Ως βασικό δείκτη χρησιμοποίησαν το GlycA, έναν δείκτη αίματος που αποτυπώνει τη συστηματική φλεγμονή στον οργανισμό.

Τι έδειξε η ανάλυση; Τα υψηλότερα επίπεδα GlycA συνδέθηκαν με:

• μικρότερο όγκο στις καρδιακές κοιλότητες,
• μεγαλύτερο πάχος των τοιχωμάτων της καρδιάς,
• περιορισμένη διαστολική λειτουργία,
• μικρότερη ποσότητα αίματος ανά καρδιακό παλμό,
• αυξημένη καρδιακή συχνότητα.

Με απλά λόγια, η καρδιά φαινόταν να εργάζεται κάτω από μεγαλύτερη πίεση, ακόμη και όταν το άτομο δεν είχε αντιληφθεί κάποιο προειδοποιητικό σημάδι.

Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Declan O’Regan, επισήμανε ότι εκατομμύρια άνθρωποι ενδέχεται να ζουν με μια κρυφή μορφή φλεγμονής, η οποία μεταβάλλει σταδιακά την καρδιά και μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια βλάβη.

Έως 43% μεγαλύτερος καρδιαγγειακός κίνδυνος

Τα στοιχεία από την παρακολούθηση των συμμετεχόντων για διάστημα άνω των 15 ετών παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Όσοι ανήκαν στο υψηλότερο 20% ως προς τα επίπεδα GlycA εμφάνισαν περίπου 43% μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου, σε σύγκριση με εκείνους που βρίσκονταν στο χαμηλότερο 20%.

Στα περιστατικά που κατέγραψαν οι επιστήμονες περιλαμβάνονταν:

• έμφραγμα,
• εγκεφαλικό επεισόδιο,
• καρδιακή ανεπάρκεια,
• καρδιακή ανακοπή,
• θάνατος από καρδιαγγειακά αίτια.

Συνολικά, περισσότεροι από 74.000 συμμετέχοντες παρουσίασαν ένα από αυτά τα συμβάντα κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Ωστόσο, το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά τη σύγκριση μεταξύ των υψηλότερων και των χαμηλότερων επιπέδων του δείκτη φλεγμονής. Επομένως, δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που βιώνει στρες αντιμετωπίζει αυτομάτως 43% μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ποιοι παράγοντες ενισχύουν τη χρόνια φλεγμονή

Γιατί, όμως, ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν υψηλότερη φλεγμονώδη δραστηριότητα;

Οι ερευνητές εξέτασαν δεκάδες κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες. Τις ισχυρότερες συσχετίσεις με αυξημένες τιμές GlycA παρουσίασαν:

• το κάπνισμα,
• το αυξημένο σωματικό λίπος,
• η ψυχολογική δυσφορία,
• οι δυσμενείς κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.

Από την άλλη πλευρά, η συστηματική σωματική δραστηριότητα και μια πιο ισορροπημένη διατροφή συνδέθηκαν με χαμηλότερη φλεγμονώδη επιβάρυνση.

Η γενετική προδιάθεση φαίνεται επίσης να επηρεάζει την εικόνα. Δύο άνθρωποι μπορεί να εκτίθενται στις ίδιες συνθήκες, αλλά ο οργανισμός τους να αντιδρά διαφορετικά. Συνεπώς, τα γονίδια, το περιβάλλον, η ψυχική υγεία και ο τρόπος ζωής δεν λειτουργούν ανεξάρτητα· αλληλεπιδρούν και διαμορφώνουν συνολικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Μπορεί η φλεγμονή να αποτελέσει θεραπευτικό στόχο;

Οι επιστήμονες εντόπισαν πρωτεΐνες από τις οικογένειες IL-1 και TNF, οι οποίες ενδέχεται να συμμετέχουν τόσο στις αλλαγές της καρδιακής δομής όσο και στην εκδήλωση σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Ορισμένοι από αυτούς τους βιολογικούς μηχανισμούς αποτελούν ήδη στόχο φαρμάκων που εξετάζονται σε κλινικές δοκιμές. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι υπάρχει σήμερα μία εξέταση ή μία αντιφλεγμονώδης αγωγή που πρέπει να χορηγείται προληπτικά σε όλους.

Επιπλέον, η μελέτη καταγράφει κυρίως συσχετίσεις. Δεν αποδεικνύει ότι η αυξημένη τιμή GlycA προκαλεί από μόνη της τις καρδιακές μεταβολές ή ότι το χρόνιο στρες αποτελεί τη μοναδική αιτία της φλεγμονής.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατεύσουμε την καρδιά

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γενετική μας προδιάθεση ούτε να εξαφανίσουμε κάθε πηγή άγχους. Μπορούμε, όμως, να παρέμβουμε σε αρκετούς καθημερινούς παράγοντες κινδύνου.

Η διακοπή του καπνίσματος, η τακτική κίνηση, η ισορροπημένη διατροφή, η διαχείριση του σωματικού βάρους και η φροντίδα της ψυχικής υγείας αποτελούν ουσιαστικά βήματα για την προστασία της καρδιάς.

Αναρωτηθείτε: το στρες επηρεάζει τον ύπνο, τη διατροφή ή την ενέργειά σας; Παραμένει έντονο για εβδομάδες ή μήνες; Εάν ναι, αξίζει να το συζητήσετε με επαγγελματία υγείας — ιδιαίτερα εάν συνυπάρχουν υπέρταση, κάπνισμα, παχυσαρκία, διαβήτης ή οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.

Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι σαφές: η καρδιαγγειακή πρόληψη δεν αρχίζει μόνο όταν εμφανιστούν συμπτώματα. Ξεκινά νωρίτερα, μέσα από τις καθημερινές επιλογές και την έγκαιρη αντιμετώπιση των παραγόντων που διατηρούν τον οργανισμό σε διαρκή κατάσταση πίεσης.

Περισσότερα:

Εορτολόγιο: Δείτε ποιοι γιορτάζουν σήμερα, Πέμπτη 24/9/2026

Υπουργείο Υγείας: Νέο Εθνικό Μητρώο για ασθενείς με σπάνιες ενδοκρινολογικές παθήσεις

ΙΣΑ: Ζητά σαφή όρια στις ιατρικές πράξεις ανά ειδικότητα

Παιδικός καρκίνος: Η Βουλή φωταγωγήθηκε με τη Χρυσή Κορδέλα – 350 νέες διαγνώσεις τον χρόνο