Συντάξεις Δημοσίου: Τα «παράθυρα» εξόδου και οι παγίδες στα έτη ασφάλισης

Σημαντικές δυνατότητες συνταξιοδότησης εξακολουθούν να υπάρχουν για ασφαλισμένους του Δημοσίου, κυρίως για όσους είχαν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει δικαίωμα πριν από τις μεγάλες αλλαγές στα όρια ηλικίας.

Παρότι τα γενικά όρια συνταξιοδότησης έχουν πλέον διαμορφωθεί στα 67 έτη για πλήρη σύνταξη ή στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, υπάρχουν ακόμη κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων που μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα, αξιοποιώντας ειδικές διατάξεις.

Ποιοι έχουν «παράθυρο» εξόδου

Τα βασικά «παράθυρα» αφορούν ασφαλισμένους που είχαν συμπληρώσει κρίσιμα έτη ασφάλισης σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, κυρίως έως το 2012.

Στο Δημόσιο, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα 25 έτη ασφάλισης, καθώς για πολλές κατηγορίες υπαλλήλων αποτελούσαν τη βάση για κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Ανάλογα με το έτος συμπλήρωσης της 25ετίας, το οικογενειακό καθεστώς, την ηλικία και το φύλο του ασφαλισμένου, μπορούν να προκύψουν διαφορετικά όρια ηλικίας και διαφορετικές δυνατότητες εξόδου.

Οι γονείς με ανήλικα παιδιά

Μία από τις πιο κρίσιμες κατηγορίες είναι οι γονείς ανηλίκων. Για όσους είχαν συμπληρώσει 25ετία και είχαν ανήλικο παιδί σε κρίσιμα έτη, μπορεί να υπάρχει δυνατότητα εξόδου νωρίτερα από τα γενικά όρια.

Οι διατάξεις αυτές αφορούν κυρίως παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους είχαν πρώτη ασφάλιση πριν από το 1993.

Ωστόσο, η ύπαρξη ανήλικου παιδιού από μόνη της δεν αρκεί. Θα πρέπει να εξεταστεί πότε συμπληρώθηκε η 25ετία, πότε υπήρχε η ανηλικότητα και ποιο όριο ηλικίας κατοχυρώθηκε τελικά.

Οι τρίτεκνοι και οι πολύτεκνοι

Ειδικό καθεστώς υπήρξε και για τρίτεκνους ή πολύτεκνους δημοσίους υπαλλήλους. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συγκεκριμένοι ασφαλισμένοι μπορούσαν να αποχωρήσουν με ευνοϊκότερους όρους, εφόσον είχαν συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης έως συγκεκριμένο έτος.

Και εδώ, όμως, οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά. Το έτος συμπλήρωσης των απαιτούμενων ετών, η ηλικία του ασφαλισμένου και οι μεταβατικές διατάξεις καθορίζουν αν υπάρχει πραγματικό δικαίωμα εξόδου ή αν ο υπάλληλος οδηγείται στα γενικά όρια.

Η 35ετία, η 36ετία και η 37ετία

Για πολλούς ασφαλισμένους του Δημοσίου, κρίσιμο ρόλο παίζουν τα 35, 36 ή 37 χρόνια ασφάλισης.

Οι υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει συγκεκριμένο χρόνο ασφάλισης σε παλαιότερα έτη μπορεί να έχουν κατοχυρώσει χαμηλότερα όρια ηλικίας, ειδικά αν συμπλήρωσαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις πριν από τις αυξήσεις των ορίων.

Στην πράξη, οι περιπτώσεις αυτές χρειάζονται προσεκτικό έλεγχο, καθώς ακόμη και λίγοι μήνες ασφάλισης μπορεί να αλλάξουν το έτος θεμελίωσης και, επομένως, το τελικό όριο ηλικίας.

Οι παγίδες στα έτη ασφάλισης

Η μεγαλύτερη παγίδα για τους δημοσίους υπαλλήλους είναι ο λανθασμένος υπολογισμός των ετών ασφάλισης.

Πολλοί ασφαλισμένοι θεωρούν ότι έχουν συμπληρώσει την απαιτούμενη 25ετία ή 35ετία, χωρίς να έχουν ελέγξει αν όλα τα χρόνια αναγνωρίζονται συνταξιοδοτικά.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε περιόδους όπως:

χρόνος σπουδών,
στρατιωτική θητεία,
άδειες άνευ αποδοχών,
χρόνος ανατροφής παιδιών,
προϋπηρεσία στον ιδιωτικό τομέα,
διαδοχική ασφάλιση,
και πλασματικά έτη.

Δεν αρκεί να υπάρχει πραγματική εργασία. Πρέπει ο χρόνος να μπορεί να προσμετρηθεί για θεμελίωση ή προσαύξηση σύνταξης, σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για κάθε περίπτωση.

Ο ρόλος των πλασματικών ετών

Τα πλασματικά έτη μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά για όσους ασφαλισμένους του Δημοσίου βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση δικαιώματος.

Με την εξαγορά πλασματικού χρόνου μπορεί να συμπληρωθεί η απαιτούμενη 25ετία ή μεγαλύτερος χρόνος ασφάλισης, ανάλογα με την περίπτωση.

Ωστόσο, η εξαγορά δεν είναι πάντα συμφέρουσα. Το κόστος μπορεί να είναι υψηλό, ενώ το όφελος εξαρτάται από το αν ο πλασματικός χρόνος οδηγεί πράγματι σε νωρίτερη έξοδο ή σε αύξηση του ποσού της σύνταξης.

Γι’ αυτό, πριν από οποιαδήποτε αίτηση εξαγοράς, χρειάζεται υπολογισμός του κόστους και σύγκριση με το τελικό συνταξιοδοτικό όφελος.

Μειωμένη ή πλήρης σύνταξη

Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η επιλογή μεταξύ μειωμένης και πλήρους σύνταξης.

Η μειωμένη σύνταξη μπορεί να επιτρέψει νωρίτερη έξοδο, όμως συνοδεύεται από μόνιμη περικοπή. Αντίθετα, η πλήρης σύνταξη απαιτεί μεγαλύτερη αναμονή, αλλά εξασφαλίζει υψηλότερο ποσό.

Για πολλούς δημοσίους υπαλλήλους, το δίλημμα είναι αν αξίζει να αποχωρήσουν νωρίτερα με μειωμένη σύνταξη ή να παραμείνουν στην εργασία μέχρι να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης.

Τι πρέπει να ελέγξουν οι ασφαλισμένοι

Πριν καταθέσουν αίτηση, οι δημόσιοι υπάλληλοι πρέπει να έχουν ξεκάθαρη εικόνα για:

το έτος πρώτης ασφάλισης,
το έτος συμπλήρωσης της 25ετίας,
τον συνολικό χρόνο ασφάλισης,
την ύπαρξη ανήλικου παιδιού σε κρίσιμο έτος,
τυχόν διαδοχική ασφάλιση,
τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών,
και το όριο ηλικίας που πραγματικά τους αφορά.

Ένα λάθος στον υπολογισμό μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της αίτησης ή σε συνταξιοδότηση με δυσμενέστερους όρους.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά