Παλιά, κενά και ακριβά: Το στεγαστικό παράδοξο της Ελλάδας

Η στεγαστική πραγματικότητα στην Ελλάδα αποκαλύπτει μια οξύμωρη εικόνα: χιλιάδες ακίνητα παραμένουν κενά ή γερασμένα, την ώρα που η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία γίνεται ολοένα δυσκολότερη και το βάρος για τα νοικοκυριά παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια αγορά με σημαντικό απόθεμα, αλλά περιορισμένη λειτουργικότητα.

Υψηλό κόστος στέγασης παρά το μεγάλο απόθεμα

Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο συνολικό κόστος στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο ανέρχεται στο 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών για το 2024, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ των «27» διαμορφώνεται στο 19,5%.

Παράλληλα, η ιδιοκατοίκηση παραμένει σε υψηλά επίπεδα, σχεδόν στο 70%, ωστόσο το κόστος διατήρησης και απόκτησης κατοικίας συνεχίζει να επιβαρύνει σημαντικά τους πολίτες.

Γηρασμένο οικιστικό απόθεμα και ελάχιστη νέα κατασκευή

Το 64% των κατοικιών στη χώρα έχει ανεγερθεί μεταξύ του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του 1980, ενώ ένα επιπλέον 6% έχει κατασκευαστεί πριν από τον πόλεμο. Μόλις το 2,6% του σημερινού αποθέματος δημιουργήθηκε από την έναρξη της κρίσης και μετά, γεγονός που συνδέεται με τη δραστική υποχώρηση της οικοδομικής δραστηριότητας την περίοδο εκείνη.

Η μέση ηλικία των ιδιοκατοικούμενων κατοικιών υπερβαίνει τα 30 έτη, ενώ μεγάλος αριθμός ακινήτων χρειάζεται εκτεταμένες παρεμβάσεις ανακαίνισης.

794.000 κενές κατοικίες σε όλη τη χώρα

Σχεδόν το 35% των κανονικών κατοικιών στην Ελλάδα δεν κατοικείται, ποσοστό που αποτελεί το τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ των «27». Από αυτές, το 22,5% αφορά εξοχικές ή δευτερεύουσες κατοικίες και το 12% είναι κενές.

Σύμφωνα με την απογραφή πληθυσμού – κατοικιών του 2021, οι κενές κατοικίες ανέρχονται σε 794.000. Από αυτές, περίπου το 33% βρίσκεται στην Αττική και το 9,7% στη Θεσσαλονίκη.

Μειώθηκαν τα διαθέσιμα ακίνητα προς πώληση και ενοικίαση

Σε σύγκριση με το 2011, τα κενά ακίνητα που διατίθενται προς πώληση έχουν περιοριστεί κατά περίπου ένα τρίτο. Η υποχώρηση είναι εντονότερη στην Κεντρική Μακεδονία (-50%), στην Αττική (-40,4%) και στο Νότιο Αιγαίο (-37,6%).

Αντίστοιχα, οι κενές κατοικίες προς ενοικίαση μειώθηκαν συνολικά κατά 10,4%. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στα νησιά του Ιονίου (-35%), στην Κεντρική Μακεδονία (-24,5%) και στη Στερεά Ελλάδα (-23,5%), ενώ στην Αττική η πτώση πλησίασε το 10%.

Πίεση από τη συγκέντρωση πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα

Το στεγαστικό ζήτημα επιβαρύνεται περαιτέρω από τη γεωγραφική συγκέντρωση του πληθυσμού. Πάνω από επτά στους δέκα κατοίκους της χώρας διαμένουν σε πόλεις, κωμοπόλεις και προάστια, ενώ σχεδόν ο μισός πληθυσμός συγκεντρώνεται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.

Η αυξημένη ζήτηση στα μεγάλα αστικά κέντρα, σε συνδυασμό με τη μείωση των διαθέσιμων ακινήτων, εντείνει τις δυσκολίες εξεύρεσης στέγης.

«Σπίτι μου ΙΙ»: Συμφωνία με τον στόχο, αλλά επιφυλάξεις

Η νέα έρευνα της Alpha Bank επιχειρεί να αξιολογήσει και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που ελήφθησαν πέρυσι και συγκεκριμένα το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».

Τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων (66%) δηλώνουν ότι συμφωνούν με τον σκοπό και τη φιλοσοφία του προγράμματος. Επιπλέον, η πρόθεση για αγορά κατοικίας εμφανίζεται αυξημένη κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες.

Η ενίσχυση της ζήτησης καταγράφεται σε διαφορετικές ομάδες, όπως νέοι που συγκατοικούν με σύντροφο, νέοι που φιλοξενούνται και ζευγάρια που ενοικιάζουν. Ωστόσο, η αύξηση της πρόθεσης αγοράς δεν αποδίδεται αποκλειστικά στο πρόγραμμα, καθώς το 45% των δυνητικών αγοραστών δεν σκοπεύει να υποβάλει αίτηση.

Οι συχνότεροι λόγοι αποχής αφορούν τα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια, παρά τη διεύρυνσή τους σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα «Σπίτι μου». Παράλληλα, το 75% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συμβάλλει σε άνοδο των τιμών, ιδίως για τα ακίνητα που πληρούν τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ