Πριγκίπισσα Νταϊάνα: Η κηδεία που συγκλόνισε ολόκληρο τον κόσμο

Σαν σήμερα, στις 6 Σεπτεμβρίου 1997, η Βρετανία αποχαιρετά την πριγκίπισσα Νταϊάνα, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο παρακολουθούν μια κηδεία που ξεπερνά τα όρια του βασιλικού τελετουργικού και μετατρέπεται σε ιστορικό κοινωνικό γεγονός.

Έξι ημέρες μετά τον θάνατό της στο Παρίσι, το Λονδίνο βυθίζεται στη σιωπή. Πλήθη κατακλύζουν τους δρόμους, χιλιάδες λουλούδια σκεπάζουν τις εισόδους των ανακτόρων και η βρετανική μοναρχία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία πρωτοφανή έκρηξη δημόσιου πένθους.

Η κηδεία της Νταϊάνα πραγματοποιείται στο Αβαείο του Ουέστμινστερ και ολοκληρώνεται με την ιδιωτική ταφή της στο Άλθορπ, την ιστορική κατοικία της οικογένειας Σπένσερ. Η ημέρα εκείνη δεν κλείνει απλώς έναν κύκλο. Αλλάζει τη σχέση της κοινωνίας με το Παλάτι και αφήνει ένα ισχυρό πολιτικό και επικοινωνιακό αποτύπωμα.

Η δυτική πόρτα του Αβαείου του Γουέστμινστερ, ο χώρος της κηδείας

Η πομπή μέσα σε ένα βουβό Λονδίνο

Η νεκρώσιμη πομπή ξεκινά το πρωί από το Παλάτι του Κένσινγκτον. Το φέρετρο της Νταϊάνα τοποθετείται σε κιλλίβαντα, ενώ άνδρες της Ουαλικής Φρουράς το συνοδεύουν στους κεντρικούς δρόμους της βρετανικής πρωτεύουσας.

Πάνω του βρίσκονται λευκά στεφάνια από την οικογένειά της και τους δύο γιους της. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένας μικρός φάκελος με τη λέξη «Mummy», γραμμένη από τον πρίγκιπα Χάρι. Η εικόνα γίνεται ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα στιγμιότυπα της ημέρας και υπενθυμίζει ότι πίσω από τη δημόσια τελετή βρίσκονται δύο παιδιά που αποχαιρετούν τη μητέρα τους.

Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι υπολογίζεται ότι στέκονται κατά μήκος της διαδρομής. Άλλοι χειροκροτούν, αρκετοί κλαίνε, ενώ πολλοί πετούν λουλούδια μπροστά από την πομπή. Το πλήθος δεν παρακολουθεί απλώς μια βασιλική κηδεία. Συμμετέχει ενεργά σε ένα πρωτόγνωρο συλλογικό πένθος.

Η δύσκολη διαδρομή των δύο πριγκίπων

Πίσω από το φέρετρο περπατούν ο τότε πρίγκιπας Κάρολος, ο πρίγκιπας Φίλιππος, ο αδελφός της Νταϊάνα, κόμης Τσαρλς Σπένσερ, και οι δύο γιοι της.

Ο Ουίλιαμ είναι μόλις 15 ετών και ο Χάρι 12. Η εικόνα των δύο αγοριών να ακολουθούν σιωπηλά το φέρετρο της μητέρας τους προκαλεί παγκόσμια συγκίνηση. Χρόνια αργότερα, και οι δύο θα μιλήσουν για το ψυχολογικό βάρος εκείνης της διαδρομής.

Η επίσημη ιστοσελίδα της βρετανικής βασιλικής οικογένειας επιβεβαιώνει ότι ο τότε πρίγκιπας Κάρολος περπάτησε μαζί με τους γιους του, τον πρίγκιπα Φίλιππο και τον κόμη Σπένσερ από τη λεωφόρο The Mall μέχρι το Αβαείο του Ουέστμινστερ.

Πίσω τους ακολουθούν εκατοντάδες εκπρόσωποι φιλανθρωπικών οργανώσεων. Η παρουσία τους συμβολίζει τη δράση της Νταϊάνα για τους ασθενείς με AIDS, τους άστεγους, τα παιδιά και τα θύματα ναρκών.

Η τελετή στο Αβαείο του Ουέστμινστερ

Περίπου 2.000 προσκεκλημένοι συγκεντρώνονται στο Αβαείο του Ουέστμινστερ. Ανάμεσά τους βρίσκονται μέλη βασιλικών οικογενειών, πολιτικοί ηγέτες, προσωπικότητες του πολιτισμού και άνθρωποι που είχαν συνεργαστεί με την πριγκίπισσα στο φιλανθρωπικό της έργο.

Η τελετή δεν αποτελεί κρατική κηδεία. Οι βρετανικές αρχές την οργανώνουν ως βασιλική τελετουργική κηδεία με αγγλικανική ακολουθία, προσαρμόζοντας όμως το αυστηρό πρωτόκολλο στη μεγάλη δημόσια πίεση.

Η Νταϊάνα είχε ήδη ξεπεράσει τον τυπικό ρόλο ενός μέλους της βασιλικής οικογένειας. Με την αμεσότητα, τη δημόσια παρουσία και την κοινωνική της δράση είχε δημιουργήσει έναν ισχυρό δεσμό με πολίτες που δεν έβλεπαν τον εαυτό τους να εκπροσωπείται από το παραδοσιακό Παλάτι.

Η βρετανική βασιλική οικογένεια αναγνωρίζει ότι ο θάνατός της προκάλεσε εκτεταμένο δημόσιο πένθος, το οποίο κορυφώθηκε με την κηδεία της στο Αβαείο στις 6 Σεπτεμβρίου 1997.

Το «Candle in the Wind» που συνδέθηκε με την Νταϊάνα

Μία από τις πιο έντονες στιγμές της τελετής έρχεται όταν ο Έλτον Τζον κάθεται στο πιάνο και ερμηνεύει μια νέα εκδοχή του «Candle in the Wind», αφιερωμένη στη Νταϊάνα.

Η αρχική σύνθεση αφορούσε τη Μέριλιν Μονρόε, όμως οι νέοι στίχοι μετατρέπουν το τραγούδι σε προσωπικό αποχαιρετισμό προς την πριγκίπισσα. Η ερμηνεία περνά αμέσως στη μουσική ιστορία και το τραγούδι γνωρίζει τεράστια εμπορική επιτυχία.

Η ομιλία που έφερε το Παλάτι σε δύσκολη θέση

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα αποκτά ο επικήδειος του κόμη Τσαρλς Σπένσερ. Ο αδελφός της Νταϊάνα ασκεί αυστηρή κριτική στον Τύπο για την αδιάκοπη καταδίωξή της, ενώ παράλληλα αφήνει αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο την αντιμετώπισαν οι βασιλικοί θεσμοί.

Μέσα στο Αβαείο επικρατεί αρχικά σιωπή. Έξω, όμως, το πλήθος ξεσπά σε χειροκροτήματα, τα οποία ακούγονται και στο εσωτερικό του ναού. Η αντίδραση αποτυπώνει το χάσμα που είχε δημιουργηθεί ανάμεσα σε μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης και στο Παλάτι.

Για πρώτη φορά, μια βασιλική κηδεία λειτουργεί ως δημόσιο βήμα αμφισβήτησης της ίδιας της μοναρχίας. Ο κόσμος δεν εκφράζει μόνο θλίψη. Απαιτεί από έναν ιστορικό θεσμό να δείξει περισσότερη ανθρωπιά, ευελιξία και επαφή με την κοινωνία.

Η κρίση της βρετανικής μοναρχίας

Τις ημέρες που ακολουθούν τον θάνατο της Νταϊάνα, η βασιλική οικογένεια παραμένει στη Σκωτία μαζί με τον Ουίλιαμ και τον Χάρι. Ωστόσο, η απουσία της από το Λονδίνο και η αρχική προσήλωση στο πρωτόκολλο προκαλούν σφοδρή κριτική.

Η πίεση μεγαλώνει καθώς τα λουλούδια έξω από το Παλάτι του Κένσινγκτον σχηματίζουν ένα απέραντο αυτοσχέδιο μνημείο. Τελικά, η βασίλισσα Ελισάβετ επιστρέφει στην πρωτεύουσα και απευθύνεται τηλεοπτικά στους πολίτες την παραμονή της κηδείας.

Η σημαία στο Μπάκιγχαμ κυματίζει μεσίστια, ενώ η βασίλισσα σκύβει το κεφάλι, καθώς το φέρετρο περνά μπροστά από τα Ανάκτορα. Οι κινήσεις αυτές αποκτούν ισχυρό συμβολισμό: το Παλάτι αναγνωρίζει ότι το δημόσιο συναίσθημα δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με τους κανόνες του πρωτοκόλλου.

Μια κηδεία που παρακολούθησε ο πλανήτης

Περισσότεροι από 30 εκατομμύρια τηλεθεατές παρακολουθούν την κηδεία μόνο στη Βρετανία. Οι διεθνείς εκτιμήσεις της εποχής ανεβάζουν το παγκόσμιο κοινό ακόμη και στα 2 έως 2,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους, αν και δεν υπάρχει τρόπος να επιβεβαιωθεί με ακρίβεια αυτός ο αριθμός.

Σε κάθε περίπτωση, η μετάδοση εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά γεγονότα της εποχής. Από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι την Ασία και την Αφρική, εκατομμύρια άνθρωποι παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο το τελευταίο αντίο στην «πριγκίπισσα του λαού».

Αεροφωτογραφία του Άλθρορπ: το σπίτι είναι πάνω δεξιά. Η Νταϊάνα είναι θαμμένη στο μικρό νησί στη μέση της λίμνης The Round Oval.

Η ιδιωτική ταφή στο Άλθορπ

Μετά τη δημόσια τελετή, το φέρετρο μεταφέρεται στο Άλθορπ, την οικογενειακή κατοικία των Σπένσερ στο Νορθάμπτονσαϊρ. Εκεί πραγματοποιείται η ταφή σε αυστηρά οικογενειακό κύκλο.

Η Νταϊάνα ενταφιάζεται σε ένα μικρό νησί, στο κέντρο της λίμνης Round Oval. Η οικογένειά της επιλέγει την απομονωμένη τοποθεσία ώστε ο τάφος να παραμείνει προστατευμένος και οι γιοι της να μπορούν να τον επισκέπτονται μακριά από τα μέσα ενημέρωσης.

Ένα μονοπάτι με 36 βελανιδιές, μία για κάθε χρόνο της ζωής της, οδηγεί προς τη λίμνη.