Ο θάνατος του Τζιμ Μόρισον και ο μύθος της «Κατάρας των 27»

Σαν σήμερα, στις 3 Ιουλίου 1971, ο Τζιμ Μόρισον, ο χαρισματικός τραγουδιστής των The Doors και μία από τις πιο αινιγματικές προσωπικότητες της ροκ μουσικής, βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του στο Παρίσι. Ήταν μόλις 27 ετών.

Ο θάνατός του στην μπανιέρα του σπιτιού όπου ζούσε με τη σύντροφό του, Πάμελα Κούρσον, πέρασε σχεδόν αμέσως στη σφαίρα του θρύλου. Η επίσημη αιτία ήταν καρδιακή ανεπάρκεια, όμως η απουσία νεκροψίας άφησε πίσω της ερωτήματα, υποψίες και θεωρίες που συνεχίζουν να συνοδεύουν το όνομά του μέχρι σήμερα.

Το τελευταίο πρωινό στο Παρίσι

Ο Τζιμ Μόρισον είχε εγκατασταθεί στο Παρίσι λίγους μήνες νωρίτερα, προσπαθώντας να απομακρυνθεί από την πίεση της δημοσιότητας, τις δικαστικές περιπέτειες και την εξαντλητική ζωή του ροκ σταρ.

Στις 3 Ιουλίου 1971, η Πάμελα Κούρσον τον βρήκε αναίσθητο μέσα στην μπανιέρα του διαμερίσματός τους. Σύμφωνα με τη διαδεδομένη εκδοχή, λίγο πριν πεθάνει φέρεται να είπε: «Pam, are you still there?» («Παμ, είσαι ακόμα εκεί;»).

Ο Τζιμ Μόρισον, frontman των The Doors, σε ασπρόμαυρο πορτρέτο της περιόδου ακμής του συγκροτήματος.
Πηγή φωτ.,: Rolling Stone / Αρχείο

Η επίσημη εκδοχή έκανε λόγο για καρδιακή ανεπάρκεια, που αποδόθηκε στον χρόνιο αλκοολισμό. Επειδή οι γαλλικές αρχές δεν θεώρησαν τότε ότι υπήρχαν ύποπτες συνθήκες, δεν πραγματοποιήθηκε νεκροψία. Αυτή η λεπτομέρεια ήταν αρκετή για να ανοίξει ο δρόμος σε δεκαετίες αμφισβητήσεων.

Οι θεωρίες για τον θάνατό του

Από τις πρώτες κιόλας ημέρες, γύρω από τον θάνατο του Μόρισον άρχισαν να κυκλοφορούν διαφορετικές εκδοχές. Δημοσιογράφοι, βιογράφοι και άνθρωποι της νυχτερινής ζωής του Παρισιού υποστήριξαν κατά καιρούς ότι ο τραγουδιστής δεν πέθανε στο διαμέρισμά του, αλλά από υπερβολική δόση ηρωίνης σε νυχτερινό μαγαζί.

Ο Sam Bernett, τότε διευθυντής του Rock ’n’ Roll Circus Club, ισχυρίστηκε αργότερα: «Τον βρήκα νεκρό στις τουαλέτες. Μετά κάποιοι τον πήραν με αυτοκίνητο».

Η εκδοχή αυτή δεν επιβεβαιώθηκε επίσημα, όμως ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το μυστήριο. Η Πάμελα Κούρσον, η οποία ήταν ο άνθρωπος που βρισκόταν πιο κοντά του εκείνη την περίοδο, δεν έδωσε ποτέ μια πλήρη απάντηση που να κλείνει οριστικά την υπόθεση. Τρία χρόνια αργότερα, πέθανε και η ίδια από υπερβολική δόση, επίσης σε ηλικία 27 ετών.

Ο τάφος του Τζιμ Μόρισον στο κοιμητήριο Père-Lachaise στο Παρίσι, με την ελληνική επιγραφή «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ».
Πηγή φωτ.: Matt Drobnik / Flickr

Η σχεδόν μυστική κηδεία

Η κηδεία του Τζιμ Μόρισον έγινε σχεδόν αθόρυβα, με ελάχιστους παρόντες. Ο τραγουδιστής θάφτηκε στο ιστορικό κοιμητήριο Père-Lachaise στο Παρίσι, εκεί όπου βρίσκονται τάφοι μεγάλων μορφών της τέχνης και των γραμμάτων, όπως ο Όσκαρ Ουάιλντ και ο Φρεντερίκ Σοπέν.

Ο τάφος του έγινε με τα χρόνια ένας από τους πιο επισκέψιμους του κοιμητηρίου. Θαυμαστές των The Doors από κάθε γωνιά του κόσμου αφήνουν λουλούδια, σημειώματα, στίχους και μικρά αντικείμενα, μετατρέποντας το σημείο σε τόπο μνήμης και λατρείας.

«ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ»

Στον λιτό τάφο του Τζιμ Μόρισον υπάρχει η ελληνική επιγραφή: «ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΔΑΙΜΟΝΑ ΕΑΥΤΟΥ».

Η φράση έχει ερμηνευτεί ως «πράττω σύμφωνα με αυτό που η συνείδησή μου θεωρεί σωστό» ή, πιο ελεύθερα, «ζω σύμφωνα με τον εσωτερικό μου οδηγό». Δεν παραπέμπει σε κάτι διαβολικό, καθώς στην αρχαία ελληνική σκέψη ο «δαίμων» δεν είχε κατ’ ανάγκη αρνητική έννοια. Αντιθέτως, μπορούσε να σημαίνει μια εσωτερική δύναμη, έναν προσωπικό οδηγό ή ένα πνεύμα που συνοδεύει τον άνθρωπο.

Το εμβληματικό πορτρέτο του Τζιμ Μόρισον, που συνέβαλε στη μυθοποίηση της εικόνας του ως «Lizard King».
Πηγή φωτ: Billboard / The Doors Archive

Για πολλούς θαυμαστές του, η επιγραφή μοιάζει να συνοψίζει την ίδια τη ζωή του Μόρισον: μια πορεία χωρίς συμβιβασμούς, με ένταση, ποίηση, αυτοκαταστροφή και διαρκή αναζήτηση ελευθερίας.

Η «Κατάρα των 27»

Ο θάνατος του Τζιμ Μόρισον ήρθε να προστεθεί σε μια σειρά πρόωρων απωλειών που δημιούργησαν αργότερα τον μύθο της λεγόμενης «Κατάρας των 27».

Πριν από εκείνον, ο Μπράιαν Τζόουνς των Rolling Stones είχε πεθάνει το 1969, ενώ το 1970 έφυγαν από τη ζωή ο Τζίμι Χέντριξ και η Τζάνις Τζόπλιν. Όλοι τους ήταν 27 ετών. Δεκαετίες αργότερα, στη λίστα θα προστεθούν ο Κερτ Κομπέιν των Nirvana, που πέθανε το 1994, και η Έιμι Γουάινχαους, που πέθανε το 2011.

Παρότι η «Κατάρα των 27» δεν έχει επιστημονική βάση και θεωρείται περισσότερο πολιτισμικός μύθος παρά πραγματικό φαινόμενο, απέκτησε ισχυρό συμβολισμό. Συνδέθηκε με την καταστροφική πλευρά της δόξας, την ψυχική πίεση, τις εξαρτήσεις και τη μοναξιά που συχνά κρύβεται πίσω από τη δημόσια εικόνα των χαρισματικών δημιουργών.

Ο Lizard King που δεν έφυγε ποτέ

Περισσότερες από πέντε δεκαετίες μετά τον θάνατό του, ο Τζιμ Μόρισον παραμένει μια μορφή που ξεπερνά τα όρια της ροκ μουσικής. Δεν ήταν μόνο ο τραγουδιστής των The Doors. Ήταν ποιητής, περφόρμερ, σύμβολο ελευθερίας, αλλά και ένας άνθρωπος που έζησε στα άκρα.

Οι στίχοι του, άλλοτε σκοτεινοί, άλλοτε μυστικιστικοί και άλλοτε προκλητικοί, συνεχίζουν να συγκινούν νέες γενιές ακροατών. Η φωνή του ακούγεται ακόμη σαν προφητεία μέσα από το «This is the end…», έναν στίχο που, μετά τον θάνατό του, μοιάζει να απέκτησε δική του μεταφυσική βαρύτητα.

Ο Τζιμ Μόρισον έφυγε νέος, αλλά ο μύθος του δεν έσβησε. Αντίθετα, μεγάλωσε. Και ίσως αυτός να είναι ο λόγος που παραμένει μέχρι σήμερα ο αιώνιος Lizard King: ένας καλλιτέχνης που έζησε, δημιούργησε και χάθηκε «κατά τον δαίμονα εαυτού».