Η ίδρυση της «Καθημερινής» και η ιστορική πορεία της στον ελληνικό Τύπο

Σαν σήμερα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1919, κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Η Καθημερινή», με ιδρυτή τον δημοσιογράφο Γεώργιο Α. Βλάχο. Ήταν η αρχή μιας μακράς εκδοτικής διαδρομής, η οποία συνδέθηκε στενά με την πολιτική ιστορία της Ελλάδας και τις μεγάλες ανατροπές του 20ού αιώνα.

Από τον Εθνικό Διχασμό και τη Μικρασιατική Καταστροφή έως την Κατοχή, τη δικτατορία και τη Μεταπολίτευση, η εφημερίδα κατέγραψε κρίσιμες στιγμές της χώρας. Παράλληλα, οι θέσεις και οι παρεμβάσεις της προκάλεσαν συχνά πολιτικές αντιπαραθέσεις, αφήνοντας το δικό τους αποτύπωμα στον ελληνικό Τύπο.

Το πρώτο φύλλο και ο Γεώργιος Βλάχος

Η ιστορία της «Καθημερινής» ξεκίνησε από την παλιά κατοικία της οικογένειας Βλάχου, στην οδό Σωκράτους 57 στην Αθήνα. Η εφημερίδα κυκλοφορούσε αρχικά με δύο έως έξι σελίδες και κόστιζε 10 λεπτά.

Ο Γεώργιος Βλάχος ανέλαβε τόσο την ιδιοκτησία όσο και το μεγαλύτερο μέρος της συντακτικής δουλειάς. Με τα πολιτικά άρθρα του καθόριζε τη γραμμή του εντύπου, ενώ μέσα από χιουμοριστικά σχόλια και αιχμηρές παρεμβάσεις σχολίαζε την καθημερινότητα και τις πολιτικές εξελίξεις.

Η εφημερίδα υιοθέτησε από τα πρώτα χρόνια της συντηρητικό και έντονα αντιβενιζελικό προσανατολισμό. Στήριξε την Ηνωμένη Αντιπολίτευση του Δημητρίου Γούναρη και αργότερα το Λαϊκό Κόμμα του Παναγή Τσαλδάρη. Ωστόσο, δεν απέφυγε την κριτική ακόμη και απέναντι σε κυβερνήσεις που βρίσκονταν κοντά στον ιδεολογικό της χώρο.

Το επίμαχο άρθρο «Οίκαδε»

Μία από τις πιο συζητημένες παρεμβάσεις της «Καθημερινής» δημοσιεύτηκε στις 14 Αυγούστου 1922. Στο άρθρο με τίτλο «Οίκαδε», ο Γεώργιος Βλάχος ζητούσε την επιστροφή των ελληνικών στρατευμάτων από τη Μικρά Ασία.

Το κείμενο προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις και αποτέλεσε σημείο αναφοράς στη δημόσια συζήτηση γύρω από τη Μικρασιατική Εκστρατεία. Επικριτές του Βλάχου υποστήριξαν ότι το άρθρο επηρέασε αρνητικά το ηθικό του στρατεύματος. Η άποψη αυτή, πάντως, αμφισβητήθηκε έντονα, καθώς η ελληνική υποχώρηση είχε ήδη αρχίσει μέσα σε ένα εξαιρετικά δυσμενές στρατιωτικό και διπλωματικό περιβάλλον.

Η ανοιχτή επιστολή προς τον Χίτλερ

Ένας ακόμη ιστορικός σταθμός ήρθε στις 8 Μαρτίου 1941, λίγες εβδομάδες πριν από τη γερμανική εισβολή στην Ελλάδα. Ο Γεώργιος Βλάχος δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή προς τον Αδόλφο Χίτλερ, υπογραμμίζοντας την απόφαση της Ελλάδας να αντισταθεί.

Το άρθρο απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό, αναδημοσιεύτηκε στον ξένο Τύπο και πέρασε στην ιστορία της ελληνικής δημοσιογραφίας. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, πάντως, η εφημερίδα συνέχισε να κυκλοφορεί υπό διαφορετική διεύθυνση και υπό τον έλεγχο των κατοχικών αρχών. Μετά την Απελευθέρωση, η έκδοσή της διακόπηκε προσωρινά, όπως συνέβη και με άλλες αθηναϊκές εφημερίδες που είχαν κυκλοφορήσει στα χρόνια της Κατοχής.

Η Ελένη Βλάχου και η μεγάλη απόφαση του 1967

Μετά τον θάνατο του Γεωργίου Βλάχου το 1951, τη διεύθυνση ανέλαβε η κόρη του, Ελένη Βλάχου. Η νέα εκδότρια έδωσε τη δική της ταυτότητα στην εφημερίδα, συνδυάζοντας την πολιτική ενημέρωση με τη λογοτεχνία, το χρονογράφημα και την πολιτιστική παραγωγή.

Η καθοριστική στιγμή ήρθε στις 21 Απριλίου 1967. Μετά την εκδήλωση του στρατιωτικού πραξικοπήματος, η Ελένη Βλάχου αποφάσισε να αναστείλει την κυκλοφορία της «Καθημερινής», αρνούμενη να εκδώσει την εφημερίδα υπό καθεστώς λογοκρισίας.

Παρά τις πιέσεις των συνταγματαρχών, δεν υποχώρησε. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους διέφυγε στο εξωτερικό και ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση. Η εφημερίδα παρέμεινε κλειστή σε όλη τη διάρκεια της επταετίας.

Η επιστροφή μετά τη Μεταπολίτευση

Η Ελένη Βλάχου επέστρεψε στην Ελλάδα τον Αύγουστο του 1974, μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας. Στις 15 Σεπτεμβρίου 1974, ακριβώς 55 χρόνια μετά το πρώτο φύλλο, η «Καθημερινή» επανακυκλοφόρησε.

Η επιστροφή της είχε ιδιαίτερη πολιτική και συμβολική βαρύτητα. Η έκδοση μιας εφημερίδας που είχε αρνηθεί να λειτουργήσει υπό τη δικτατορία συνδέθηκε με το νέο δημοκρατικό ξεκίνημα της χώρας και την αποκατάσταση της ελευθεροτυπίας.

Το 1987 η Ελένη Βλάχου πούλησε την εφημερίδα στον Γιώργο Κοσκωτά. Έναν χρόνο αργότερα, μέσα στην κρίση που προκάλεσε η κατάρρευση του εκδοτικού συγκροτήματος «Γραμμή», την απέκτησε ο εφοπλιστής Αριστείδης Αλαφούζος. Ακολούθησε μια περίοδος εκσυγχρονισμού, τεχνολογικής αναβάθμισης και ανάπτυξης νέων εκδόσεων και ενθέτων.

Από το χαρτί στη ψηφιακή εποχή

Η «Καθημερινή» ξεκίνησε ως ένα ολιγοσέλιδο πολιτικό φύλλο και σταδιακά εξελίχθηκε σε ευρύτερο εκδοτικό οργανισμό. Το 1989 άρχισε να κυκλοφορεί η «Οικονομική Καθημερινή», ενώ αργότερα προστέθηκαν περιοδικά, βιβλία και θεματικά ένθετα.

Παράλληλα, η εφημερίδα πέρασε στη ψηφιακή εποχή. Το kathimerini.gr δημιουργήθηκε το 1996, ενώ η αγγλόφωνη έκδοση ενίσχυσε τη διεθνή παρουσία της ελληνικής ενημέρωσης. Σύμφωνα με την επίσημη ταυτότητα της εφημερίδας, διευθυντής παραμένει ο Αλέξης Παπαχελάς.

Η πολιτική της φυσιογνωμία εξακολουθεί να τοποθετείται στον ευρύτερο κεντροδεξιό χώρο, αν και στις σελίδες της φιλοξενούνται διαφορετικές απόψεις και πολιτικές προσεγγίσεις.