Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που άλλαξε την Ελλάδα

Σαν σήμερα, το 1964, η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου προχώρησε σε μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης, θεσπίζοντας έναν νόμο-σταθμό που αναμόρφωσε ριζικά το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.

Η μεταρρύθμιση αυτή καθιέρωσε τη δωρεάν δημόσια παιδεία, επέκτεινε την υποχρεωτική εκπαίδευση από έξι σε εννέα χρόνια, εισήγαγε τη δημοτική γλώσσα στην εκπαίδευση και διαχώρισε τη μέση εκπαίδευση σε Γυμνάσιο και Λύκειο.

Σχολική τάξη στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1960, την εποχή που εφαρμόστηκε η μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Ο «Νόμος της Μεταρρύθμισης Παπανδρέου–Παπανούτσου»

Το Νομοθετικό Διάταγμα 4379/1964, με τίτλο «Περί Οργανώσεως και Διοικήσεως της Γενικής Στοιχειώδους και Μέσης Εκπαιδεύσεως», έμεινε γνωστό ως ο «Νόμος της Μεταρρύθμισης Παπανδρέου–Παπανούτσου».

Υπήρξε μία ολοκληρωμένη προσπάθεια εκσυγχρονισμού του εκπαιδευτικού συστήματος, η οποία σχεδιάστηκε από τον ακαδημαϊκό, παιδαγωγό και διανοητή Ευάγγελο Παπανούτσο, τότε γενικό γραμματέα του Υπουργείου Παιδείας.

Οι μεγάλες αλλαγές που έφερε η μεταρρύθμιση

Ο νέος εκπαιδευτικός νόμος προέβλεπε βαθιές αλλαγές, τόσο ουσιαστικές όσο και συμβολικές:

• Καθιέρωση δωρεάν δημόσιας παιδείας
• Δωρεάν χορήγηση σχολικών βιβλίων σε όλους τους μαθητές
• Επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από τα 6 στα 9 χρόνια (για ηλικίες 6–15 ετών)
• Εισαγωγή της δημοτικής γλώσσας στη σχολική εκπαίδευση
• Διαχωρισμός της μέσης εκπαίδευσης σε Γυμνάσιο και Λύκειο
• Κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων και του περιορισμού εισακτέων στα πανεπιστήμια
• Αναβάθμιση της εκπαίδευσης των δασκάλων μέσω των Παιδαγωγικών Ακαδημιών

Ο άνθρωπος πίσω από τη μεταρρύθμιση: Ευάγγελος Παπανούτσος

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής διανόησης του 20ού αιώνα.

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος, ο παιδαγωγός και διανοητής που σχεδίασε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964

Σπούδασε στα πανεπιστήμια:

• Αθηνών
• Βερολίνου
• Τούμπινγκεν
• Παρισίων

Ήταν διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Τούμπινγκεν και υπηρέτησε την ελληνική εκπαίδευση από το 1920, περνώντας από όλες τις βαθμίδες της εκπαιδευτικής ιεραρχίας.

Για δύο δεκαετίες δίδαξε:

• Φιλοσοφία
• Ψυχολογία
• Παιδαγωγικά

Παράλληλα, υπήρξε πρόεδρος σε πλήθος εκπαιδευτικών, λογοτεχνικών και πολιτιστικών φορέων.

Η παρακαταθήκη της μεταρρύθμισης

Παρότι η εφαρμογή της μεταρρύθμισης διακόπηκε εν μέρει από τις πολιτικές εξελίξεις που ακολούθησαν και αργότερα από τη δικτατορία του 1967, πολλές από τις βασικές αρχές της επέζησαν και επηρέασαν το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα για δεκαετίες.

Ακόμη και μεταγενέστερες κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων κυβερνήσεων της Νέας Δημοκρατίας, αξιοποίησαν βασικούς πυλώνες του οράματος Παπανούτσου για μια πιο σύγχρονη και ευρωπαϊκή παιδεία με ελληνικό χαρακτήρα.