Η ιστορική ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας

Σαν σήμερα, στις 16 Αυγούστου 1960, ανακηρύσσεται επίσημα η Κυπριακή Δημοκρατία, σηματοδοτώντας το τέλος της βρετανικής αποικιοκρατίας και την έναρξη μιας νέας εποχής για το νησί.

Η ανεξαρτησία της Κύπρου αποτέλεσε το αποτέλεσμα μακρών πολιτικών και διπλωματικών διεργασιών, αλλά και μιας ιδιαίτερα ταραγμένης περιόδου κατά την οποία το αίτημα για αυτοδιάθεση και απελευθέρωση βρέθηκε στο επίκεντρο των εξελίξεων.

Με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, πρώτος Πρόεδρος της χώρας ανέλαβε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, ενώ στη θέση του Αντιπροέδρου τοποθετήθηκε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Φαζίλ Κιουτσούκ.

Το τέλος της βρετανικής κυριαρχίας

Η Κύπρος βρισκόταν υπό βρετανικό έλεγχο για δεκαετίες, με τη Μεγάλη Βρετανία να έχει αναλάβει τη διοίκηση του νησιού ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Η επιθυμία για ένωση με την Ελλάδα και στη συνέχεια για πολιτική αυτοδιάθεση οδήγησε σε έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και σε ένοπλη δράση.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την περίοδο διαδραμάτισε η ΕΟΚΑ, η οποία από το 1955 ξεκίνησε ένοπλο αγώνα κατά της βρετανικής αποικιακής διοίκησης.

Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με τις διεθνείς πιέσεις και τις διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε Ελλάδα, Τουρκία και Βρετανία, οδήγησαν τελικά στις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου.

Οι Συμφωνίες που άνοιξαν τον δρόμο για την ανεξαρτησία

Οι Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου αποτέλεσαν τη βάση πάνω στην οποία ιδρύθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία.

Το νέο κράτος δημιουργήθηκε ως ανεξάρτητη δημοκρατία, με ένα ιδιαίτερα σύνθετο συνταγματικό σύστημα που επιχειρούσε να εξασφαλίσει την πολιτική συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Η Ελλάδα, η Τουρκία και η Μεγάλη Βρετανία ανέλαβαν ρόλο εγγυητριών δυνάμεων, ενώ οι Βρετανοί διατήρησαν τις κυρίαρχες στρατιωτικές βάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια.

Ο Μακάριος πρώτος Πρόεδρος

Κεντρικό πρόσωπο της νέας εποχής ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’, ο οποίος ανέλαβε την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο Μακάριος είχε ήδη πρωταγωνιστικό ρόλο στον πολιτικό αγώνα για το μέλλον της Κύπρου και η ανάληψη της Προεδρίας τον τοποθέτησε στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής του νέου κράτους.

Αντιπρόεδρος ανέλαβε ο Τουρκοκύπριος Φαζίλ Κιουτσούκ, στο πλαίσιο της συνταγματικής πρόβλεψης για διαμοιρασμό αρμοδιοτήτων ανάμεσα στις δύο κοινότητες.

Ένα δύσκολο ξεκίνημα

Η ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας συνοδεύτηκε από μεγάλες προσδοκίες, αλλά και σημαντικές δυσκολίες.

Το σύνταγμα του νέου κράτους προέβλεπε περίπλοκες ισορροπίες ανάμεσα στην ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή κοινότητα, γεγονός που από τα πρώτα χρόνια δημιούργησε προβλήματα στη λειτουργία των θεσμών.

Οι διαφωνίες για τον τρόπο εφαρμογής του Συντάγματος, τη στελέχωση των δημόσιων υπηρεσιών και την κατανομή της πολιτικής εξουσίας οδήγησαν σύντομα σε εντάσεις.

Παρόλα αυτά, η 16η Αυγούστου 1960 καταγράφηκε ως μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας, καθώς σηματοδότησε την επίσημη γέννηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως ανεξάρτητου κράτους.

Μια ημερομηνία-ορόσημο για την Κύπρο

Η ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτέλεσε ιστορικό σταθμό όχι μόνο για το νησί, αλλά και για ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Κύπρος εισερχόταν πλέον στη διεθνή κοινότητα ως κυρίαρχο κράτος, με δική της κυβέρνηση, θεσμούς και διεθνή παρουσία.

Παρά τις δυσκολίες και τις κρίσεις που ακολούθησαν τις επόμενες δεκαετίες, η 16η Αυγούστου του 1960 παραμένει ημέρα αναφοράς για την έναρξη της ανεξάρτητης πορείας της Κυπριακής Δημοκρατίας.